Ngoại trưởng Mỹ lên đường tới Trung Đông, trấn an các đồng minh vùng Vịnh

Mục tiêu chính của chuyến đi lần này là nhằm xoa dịu lo ngại xoay quanh thỏa thuận hòa bình mới giữa Washington và Tehran.

Trọng tâm gây tranh cãi nằm ở dự thảo thỏa thuận được cho là không đặt ra giới hạn với chương trình tên lửa đạn đạo của Iran, đồng thời đề xuất gói tái thiết lên tới 300 tỷ USD cho Tehran. Một số điều khoản khác cũng làm dấy lên lo ngại rằng, Iran có thể mở rộng ảnh hưởng địa chính trị, thậm chí gia tăng quyền kiểm soát tại các tuyến vận chuyển dầu chiến lược.

Đây là vấn đề đặc biệt nhạy cảm với các quốc gia Arab vốn từ lâu xem Iran là đối thủ chiến lược lớn nhất. Trong cuộc xung đột Mỹ, Israel với Iran cách đây 4 tháng, toàn bộ 6 nước GCC đều chịu tác động trực tiếp từ các đợt không kích của Tehran, dù phần lớn đã hỗ trợ hậu cần cho Washington ở những mức độ khác nhau.

Theo giới phân tích, nhiều lãnh đạo khu vực tỏ ra bất ngờ trước nội dung của thỏa thuận tạm thời, nhất là khi văn kiện này có thể mở đường cho tiến trình bình thường hóa quan hệ giữa Mỹ và Iran. Điều này khiến nhiều đồng minh truyền thống của Washington lo ngại cấu trúc an ninh tại Trung Đông có thể thay đổi đáng kể.

Đáng chú ý, các nước GCC đặc biệt quan trọng với Mỹ khi đều đang là nơi đặt các căn cứ quân sự chiến lược, đóng vai trò xương sống trong hệ thống hiện diện quân sự của Washington tại Trung Đông. Bất kỳ thay đổi nào trong quan hệ an ninh giữa Mỹ với các đối tác này đều có thể kéo theo tác động lớn tới chiến lược quân sự của Nhà Trắng trong khu vực.

Với Ngoại trưởng Rubio, thách thức nằm ở việc vừa phải trấn an đồng minh, vừa tránh phát tín hiệu trái chiều với Tổng thống Donald Trump, người đã ký biên bản ghi nhớ với Iran tuần trước và vẫn công khai ủng hộ thỏa thuận bất chấp chỉ trích từ nội bộ đảng Cộng hòa.

Mặt khác, một trong những điểm khiến các nước vùng Vịnh quan ngại nhất là vấn đề tên lửa đạn đạo. Trong suốt cuộc xung đột, chính quyền Tổng thống Trump từng khẳng định việc vô hiệu hóa năng lực tên lửa của Iran là mục tiêu trọng yếu. Tuy nhiên, biên bản ghi nhớ hiện tại lại không đề cập nội dung này, trong khi nhà lãnh đạo Mỹ gần đây còn cho rằng, việc cấm Tehran sở hữu loại vũ khí đó là “không công bằng”.

Ngoài ra, gói tái thiết 300 tỷ USD của Nhà Trắng dành cho Iran cũng bị đánh giá là tiềm ẩn rủi ro lớn. Nhiều nước lo ngại nguồn tài chính khổng lồ này có thể giúp Tehran tái thiết năng lực quân sự, đồng thời tăng hỗ trợ cho các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực.

Trước đó, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cuối tuần qua thậm chí cho biết, Washington sẵn sàng “tái định hình toàn diện” quan hệ với Tehran. Theo đó, phát biểu này càng khiến nhiều nước Arab thêm dè dặt trước viễn cảnh Iran được tái định vị như một cường quốc khu vực sau nhiều năm bị cô lập.

(theo Reuters)

Trung Anh