Thu ngân sách quý I/2026 duy trì tăng trưởng nhưng đà tăng có dấu hiệu chậm lại

Thu ngân sách tháng 3 ước đạt gần 210 nghìn tỷ đồng, tương đương 8,3% dự toán năm.

Theo số liệu của Bộ Tài chính, tính đến ngày 25/3/2026, thu ngân sách tháng 3 ước đạt gần 210 nghìn tỷ đồng, tương đương 8,3% dự toán năm, thấp hơn mức 10,8% cùng kỳ năm 2025. So với bình quân 2 tháng đầu năm, số thu tháng 3 chỉ đạt khoảng 68,8%, cho thấy tốc độ tăng thu đã giảm đáng kể sau giai đoạn đầu năm tích cực.

Trong đó, thu nội địa tháng 3 ước đạt 175,2 nghìn tỷ đồng, tương đương 8% dự toán, thấp hơn mức 10,4% của cùng kỳ năm trước và chỉ bằng 62,2% mức bình quân hai tháng đầu năm.

Ngược lại, một số khoản thu có cải thiện. Thu từ dầu thô trong tháng 3 đạt khoảng 4.000 tỷ đồng, bằng 9,3% dự toán, tăng 43,7% so với bình quân hai tháng đầu năm. Thu cân đối từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt khoảng 30,8 nghìn tỷ đồng, tương đương 11,1% dự toán, tăng 49,9% so với bình quân trước đó, dù vẫn thấp hơn tiến độ cùng kỳ 2025.

Lũy kế quý I/2026, tổng thu ngân sách nhà nước ước đạt 820 nghìn tỷ đồng, bằng 32,4% dự toán năm và tăng 10,2% so với cùng kỳ 2025. Trong đó, thu ngân sách trung ương đạt khoảng 32,6% dự toán, thu ngân sách địa phương đạt khoảng 32,3%.

Thu nội địa tiếp tục là động lực chính với 738,6 nghìn tỷ đồng, tương đương 33,6% dự toán và tăng 12,2%. Tuy nhiên, mức tăng này thấp hơn nhiều so với mức tăng 37% của cùng kỳ năm ngoái.

Diễn biến của các sắc thuế lớn phản ánh rõ xu hướng giảm tốc. Thuế giá trị gia tăng tăng 30,3% trong tháng 1, giảm xuống 22,2% trong tháng 2 và còn khoảng 16,2% trong tháng 3. Thuế tiêu thụ đặc biệt cũng giảm từ 22,5% xuống 10,6% và còn khoảng 4,4% trong tháng 3.

Theo Bộ Tài chính, nguyên nhân chủ yếu đến từ sức cầu trong nước phục hồi chậm. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng trong hai tháng đầu năm chỉ tăng 7,9%, đây là mức thấp nhất trong 4 năm gần đây.

Cùng với đó, nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ, vẫn gặp khó khăn về dòng tiền và tiếp cận vốn.

Bối cảnh quốc tế cũng tác động mạnh. Xung đột tại Trung Đông từ cuối tháng 2/2026 khiến giá năng lượng tăng cao, làm chi phí sản xuất tăng và ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh.

Trong khi đó, các chính sách tài khóa hỗ trợ nền kinh tế tiếp tục được triển khai. Riêng trong quý I, tổng số tiền miễn, giảm thuế, phí và lệ phí ước khoảng 43,6 nghìn tỷ đồng, góp phần hỗ trợ doanh nghiệp nhưng cũng làm giảm nguồn thu ngân sách.

Thu từ dầu thô trong quý I ước đạt 9,6 nghìn tỷ đồng, bằng 22,3% dự toán nhưng giảm 28,2% so với cùng kỳ năm trước.

Trong khi đó, thu cân đối từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt khoảng 71,8 nghìn tỷ đồng, tương đương 25,8% dự toán, cơ bản tương đương cùng kỳ. Tổng thu thuế xuất nhập khẩu đạt khoảng 112 nghìn tỷ đồng, tăng 9,3%.

Động lực đến từ sự phục hồi của ngoại thương. Tính đến ngày 15/3/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 197,1 tỷ USD, tăng 21%; trong đó kim ngạch hàng hóa chịu thuế tăng 17,8% và nhập khẩu chịu thuế tăng 19,1%.

Cùng với đó, công tác chống thất thu được tăng cường. Hải quan đã thực hiện 1.381 cuộc kiểm tra sau thông quan, thu khoảng 232 tỷ đồng; phát hiện 4,9 nghìn vụ vi phạm, xử lý thu nộp ngân sách 201,3 tỷ đồng.

Cơ quan thuế cũng thực hiện 7,2 nghìn cuộc kiểm tra, kiến nghị xử lý 14,8 nghìn tỷ đồng, trong đó thu nộp ngân sách khoảng 4,4 nghìn tỷ đồng; đồng thời thu hồi khoảng 17 nghìn tỷ đồng nợ đọng thuế đến hết tháng 3.

Kết quả quý I cho thấy thu ngân sách vẫn duy trì tăng trưởng nhờ nền tảng kinh tế và thương mại phục hồi. Tuy nhiên, xu hướng giảm tốc đã xuất hiện rõ rệt, trong khi các chính sách hỗ trợ vẫn tiếp tục được triển khai.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, việc hoàn thành mục tiêu thu ngân sách năm 2026 sẽ phụ thuộc lớn vào khả năng phục hồi của tiêu dùng trong nước và duy trì đà tăng trưởng của hoạt động sản xuất, kinh doanh trong thời gian tới.

MINH PHƯƠNG