Thú cưng nhiều hơn trẻ em, ngành chăm sóc vật nuôi bùng nổ tại Nhật Bản

Triển lãm Interpets ở Tokyo (Nhật Bản). Ảnh: Interpets.jp

Theo truyền thông Qatar, trong một lần dắt chú chó poodle nhỏ đi dạo tại công viên gần nhà ở thành phố Ikeda (tỉnh Gifu), anh Shin Ohta chợt nảy ra một ý tưởng. Anh chia sẻ: “Mỗi khi đi dạo, chú chó của tôi thường dừng lại giữa đường. Tôi lại phải bế nó, nhưng với trọng lượng gần 5 kg, việc đó ngày càng trở nên nặng nhọc. Tôi nghĩ chắc chắn phải có một cách thuận tiện hơn”.

Anh Ohta là nhân viên kinh doanh của Lucky Industries, nhà sản xuất địu em bé lâu đời nhất Nhật Bản, doanh nghiệp đã bán hơn 40 triệu sản phẩm kể từ khi thành lập năm 1934. Nhiều năm gắn bó với các sản phẩm dành cho trẻ nhỏ khiến anh đặt câu hỏi liệu kinh nghiệm đó có thể áp dụng cho thú cưng hay không.

Sau khi tham khảo ý kiến bác sĩ thú y để bảo đảm thiết kế phù hợp với chó, anh Ohta cùng Lucky Industries đã cho ra mắt dòng địu hông dành cho chó đầu tiên mang tên Nu-i vào năm 2022. Đầu năm nay, doanh nghiệp này góp mặt tại Interpets, triển lãm thường niên quy tụ các thương hiệu trong ngành chăm sóc thú cưng tại Tokyo, phản ánh sức tăng trưởng mạnh mẽ của thị trường này ở Nhật Bản.

Trong dịp cuối tuần đầu tiên của tháng 4, các gian hàng phủ kín Trung tâm Hội nghị Tokyo Big Sight với đủ loại sản phẩm, từ máy sấy dành cho thú cưng có thể bước vào bên trong đến thức ăn hữu cơ cao cấp cho mèo.

Phần lớn khách tham quan không dắt thú cưng bằng dây xích, mà đưa chúng di chuyển trên những chiếc xe đẩy được trang trí bắt mắt hoặc bằng các loại địu dành riêng cho chó, tương tự địu trẻ em. Nhiều thú cưng còn được mặc quần áo nhiều màu sắc, cài nơ, thậm chí mặc cả tã. Hiện số lượng thú cưng tại Nhật Bản đã nhiều hơn số trẻ em dưới 15 tuổi, khoảng hơn 2 triệu con.

Theo công ty nghiên cứu thị trường Euromonitor, quy mô thị trường chăm sóc thú cưng của Nhật Bản đạt 880 tỷ yen (5,4 tỷ USD) trong năm 2025, tăng đáng kể so với mức 689,6 tỷ yen (4,2 tỷ USD) của năm 2020.

Doanh nghiệp tìm động lực tăng trưởng mới

Trong bối cảnh tỷ lệ sinh tiếp tục giảm và số trẻ em ngày càng ít, nhiều doanh nghiệp từng phát triển nhờ các sản phẩm dành cho trẻ sơ sinh như tã, địu hay xe đẩy đang chuyển trọng tâm sang thị trường thú cưng.

Tại Interpets, Unicharm thu hút sự chú ý với khu trưng bày lớn giới thiệu dòng tã cho chó và mèo Mannerware. Đây là một trong những doanh nghiệp thành công nhất khi mở rộng từ lĩnh vực chăm sóc cá nhân sang ngành hàng dành cho thú cưng.

Sau khi xây dựng thương hiệu với các sản phẩm vệ sinh phụ nữ và tã giấy trẻ em, Unicharm bắt đầu sản xuất tã cho thú cưng từ năm 2001. Đến nay, mảng này đã trở thành một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của doanh nghiệp.

Dù thị trường sản phẩm chăm sóc con người vẫn có quy mô lớn hơn, lĩnh vực chăm sóc thú cưng lại mang về biên lợi nhuận cao hơn.

Theo báo cáo tài chính năm 2025, biên lợi nhuận của mảng chăm sóc thú cưng đạt 15,4%, trong khi mảng chăm sóc cá nhân đạt 10,7%.

Người phát ngôn Unicharm Isshu Uehara cho biết đến năm 2025, mảng kinh doanh thú cưng đóng góp 17% tổng doanh thu của công ty và doanh nghiệp đặt mục tiêu nâng tỷ trọng này lên 20% vào năm 2030.

Ông Uehara cho rằng tỷ lệ sinh giảm cùng những thay đổi trong lối sống như sống độc thân, kết hôn muộn hay gia tăng các cặp vợ chồng hai nguồn thu nhập nhưng không có con khiến nhiều người tìm kiếm sự gắn kết về mặt tinh thần thông qua thú cưng.

Theo ông, xu hướng “nhân hóa thú cưng” - coi vật nuôi như thành viên trong gia đình hoặc như con cái - ngày càng phổ biến.

“Người tiêu dùng sẵn sàng chi nhiều hơn cho các sản phẩm cao cấp nhằm kéo dài tuổi thọ của thú cưng, đồng thời mong muốn cùng chúng trải nghiệm những hoạt động như đi ăn, đến quán cà phê hay thăm bạn bè”, ông nói.

Thay đổi cùng cấu trúc gia đình

Các sản phẩm được trưng bày tại Triển lãm Interpets ở Tokyo (Nhật Bản). Ảnh: Mạng xã hội

Không chỉ Unicharm, nhiều doanh nghiệp Nhật Bản khác cũng đang chuyển hướng tương tự. Các thương hiệu xe đẩy như AirBuggy hay hãng quần áo Sweet Mommy đều tận dụng kinh nghiệm phát triển sản phẩm dành cho trẻ nhỏ để phục vụ nhóm khách hàng nuôi thú cưng đang tăng nhanh.

Giám đốc điều hành Lucky Industries Hiroyuki Higuchi cho rằng sự thay đổi này phản ánh quá trình chuyển biến trong cấu trúc gia đình Nhật Bản.

“Khi công ty mới thành lập, các gia đình Nhật thường có nhiều con và những chiếc địu giúp các bà mẹ vừa chăm con vừa làm việc nhà”, ông nói.

Ngày nay, quy mô gia đình ngày càng thu hẹp. Bên cạnh sự gia tăng của các hộ độc thân và các cặp vợ chồng không có con, số gia đình chỉ có một con cũng ngày càng nhiều.

Theo một cuộc khảo sát quốc gia về xu hướng sinh sản, tỷ lệ hộ gia đình chỉ có một con đã tăng từ khoảng 10% năm 2002 lên gần 20% vào năm 2021.

“Ít trẻ sơ sinh hơn đồng nghĩa việc tìm kiếm ý tưởng mới cho các sản phẩm dành cho trẻ em cũng khó hơn. Giờ đây, cuộc sống của tôi xoay quanh những chú chó của mình và nhiều bạn bè tôi cũng vậy. Mỗi lần gặp nhau, chủ đề chúng tôi nói đến nhiều nhất là thú cưng”, anh Ohta nói.

Theo ông Higuchi, thị trường thú cưng hiện có triển vọng tích cực hơn thị trường sản phẩm dành cho trẻ em.

“Doanh nghiệp xem đây là lĩnh vực có tiềm năng ổn định. Tại Nhật Bản, nhiều người coi chó như con cái, như một thành viên trong gia đình. Vì vậy, cũng giống như cha mẹ dùng địu để bế con nhỏ, người nuôi chó cũng có nhu cầu tương tự”, ông nhận định.

“Gia đình đa loài” ngày càng phổ biến

Thú cưng ngày càng trở thành một phần trong đời sống của nhiều gia đình Nhật Bản. Ảnh: Kyodo

Theo bà Barbara Holthus, nhà xã hội học kiêm Giám đốc Viện Nghiên cứu Nhật Bản của Đức, xu hướng “nhân hóa thú cưng” đã phát triển mạnh trong những năm gần đây.

“Trước đây, chó hay mèo đơn thuần là một thành viên trong gia đình. Nhưng khi gia đình có ít thành viên hơn và số trẻ em giảm đi, sự quan tâm của con người cũng tập trung nhiều hơn vào con vật đó”, bà nói.

Tuy nhiên, theo bà Holthus, không nên nhìn nhận hiện tượng này chỉ là việc thú cưng thay thế trẻ em.

“Thú cưng có thể đảm nhận nhiều vai trò khác nhau. Chúng có thể trở thành người bạn đồng hành sau một cuộc ly hôn, giúp khỏa lấp khoảng trống khi chủ nhân mất đi người bạn đời hoặc đơn giản là bạn chơi của những đứa trẻ là con một”, bà nói.

Theo bà, Nhật Bản là một ví dụ điển hình cho thay đổi cấu trúc gia đình với sự xuất hiện ngày càng rõ nét của mô hình “gia đình đa loài”, nơi con người và thú cưng cùng được xem là các thành viên trong gia đình.

Bà cho rằng tỷ lệ sinh giảm, tình trạng cô đơn gia tăng và quá trình đô thị hóa là những yếu tố quan trọng thúc đẩy xu hướng “nhân hóa thú cưng” tại Nhật Bản.

Lý giải việc nhiều thương hiệu vốn phục vụ trẻ sơ sinh chuyển sang thị trường thú cưng, bà Holthus cho rằng đây là một bước đi tất yếu.

“Doanh nghiệp luôn phải tìm kiếm cơ hội tăng trưởng. Khi những biến động về nhân khẩu học khiến thị trường truyền thống thu hẹp, họ buộc phải tìm đến những lĩnh vực có nhiều tiềm năng hơn”, bà nói.

Hải Vân/Báo Tin tức và Dân tộc