Thống nhất rút ngắn thủ tục cấp mã số vùng trồng

Chiều 13/7, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội nghị góp ý Dự thảo Nghị quyết của Chính phủ quy định đơn giản hóa thủ tục hành chính về mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói.

Ba nhóm vướng mắc cần tháo gỡ ngay

Phát biểu khai mạc hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi Trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, đây là nhiệm vụ “rất lớn, rất gấp” khi Bộ chỉ còn hai ngày để hoàn thiện hồ sơ trình Chính phủ theo chỉ đạo. Song song với việc sửa đổi toàn diện Nghị định số 38/2026/NĐ-CP, Chính phủ thống nhất ban hành một nghị quyết để xử lý ngay các vướng mắc cấp bách trong cấp mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói. Việc ban hành nghị quyết là cần thiết trong bối cảnh sầu riêng Tây Nguyên chỉ còn khoảng 10 ngày nữa bước vào chính vụ, trong khi nhiều địa phương đang gặp khó khăn khi triển khai các quy định hiện hành.

Hội thảo góp ý Dự thảo Nghị quyết của Chính phủ quy định đơn giản hóa thủ tục hành chính về mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói.

Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, mục tiêu của nghị quyết là giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp, đồng thời chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Bộ xác định có ba nhóm vướng mắc lớn cần giải quyết.

Thứ nhất là quy định diện tích tối thiểu 10 ha đối với vùng trồng. Nhiều địa phương, đặc biệt ở Tây Nguyên, có số lượng lớn vùng trồng quy mô nhỏ nên không đáp ứng điều kiện này. Dự thảo mới định hướng cấp mã số trên cơ sở đề xuất của cá nhân, hộ gia đình, nhóm hộ, hợp tác xã, tổ chức hoặc doanh nghiệp mà không đặt nặng yếu tố diện tích.

Thứ hai là vấn đề cây trồng xen. Quá trình triển khai cho thấy nhiều địa phương chưa thống nhất cách hiểu quy định về trồng xen trong Nghị định số 38/2026/NĐ-CP, dẫn tới lúng túng khi cấp mã số vùng trồng. Thứ ba là quy trình cấp mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói. Quan điểm của Bộ là đơn giản hóa thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian xử lý nhưng vẫn bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc và đáp ứng yêu cầu của thị trường nhập khẩu.

“Việc cấp mã số vùng trồng nhanh, gọn và chính xác mới chỉ là điều kiện cần để phục vụ xuất khẩu sầu riêng sắp tới. Để xuất khẩu thông suốt còn nhiều việc khác Bộ và các địa phương phải tiếp tục thực hiện”, Thứ trưởng nhấn mạnh.

Tại hội nghị, Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Huỳnh Tấn Đạt trình bày hai phương án của dự thảo nghị quyết. Phương án 1 gắn mã số vùng trồng với mã định danh thửa đất trong cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia. Theo hướng này, nếu thửa đất đã có mã định danh thì người dân khai báo trực tiếp; nếu chưa có thì phối hợp với UBND cấp xã để tạo lập mã định danh. Phương án 2 tập trung xử lý ngay các vướng mắc cấp bách về diện tích, cây trồng xen và thủ tục hành chính, còn việc tích hợp dữ liệu đất đai sẽ thực hiện sau khi cơ sở dữ liệu quốc gia hoàn thiện.

Đại diện cơ quan soạn thảo cho biết, theo phương án 2, hồ sơ đăng ký sẽ được rút gọn tối đa, kết hợp mẫu đơn và bản thuyết minh thành một biểu mẫu thống nhất. Sau khi nộp trên Cổng dịch vụ công quốc gia, trong vòng 3 ngày sẽ được cấp mã số. Trước khi gửi danh sách sang các thị trường yêu cầu đăng ký xuất khẩu, cơ quan chuyên môn cấp tỉnh sẽ thực hiện hậu kiểm.

Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Huỳnh Tấn Đạt phát biểu tại Hội nghị.

Góp ý tại hội nghị, nhiều địa phương cho rằng cần dung hòa giữa yêu cầu quản lý và tính khả thi. Bà Đặng Thị Thủy, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Đắk Lắk, nghiêng về phương án gắn mã số với mã định danh thửa đất. Theo bà Thủy, cách làm này sẽ giúp quản lý thống nhất từ Trung ương đến địa phương và giảm rủi ro pháp lý cho cán bộ chuyên môn.

Đắk Lắk hiện quản lý ba nhóm mã số vùng trồng gồm đã được Trung Quốc chấp thuận, đang chờ phê duyệt và đang triển khai theo Nghị định số 38/2026/NĐ-CP. Tỉnh đặt mục tiêu số hóa toàn bộ khoảng 41.000 ha sầu riêng để phục vụ quản lý và kết nối dữ liệu. Tuy nhiên, địa phương cũng cho biết còn nhiều diện tích chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc liên quan đến nông, lâm trường nên đề xuất UBND cấp xã xác nhận diện tích thực tế đối với các trường hợp này.

Trong khi đó, ông Vũ Đình Cường, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lâm Đồng, cơ bản lựa chọn phương án 2 theo hướng đơn giản hóa thủ tục nhưng đề nghị giao cấp xã thực hiện tiền kiểm mã số vùng trồng và giữ quy định xác nhận đối với trường hợp chưa có mã định danh thửa đất.

Bà Nguyễn Thị Tố Trân, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Gia Lai, đồng tình với việc bỏ quy định diện tích tối thiểu nhưng cho rằng cần làm rõ trách nhiệm của UBND cấp xã trong xác nhận nguồn gốc và tình trạng sử dụng đất để tránh dồn toàn bộ rủi ro cho cơ quan chuyên môn cấp tỉnh. Đại diện Đồng Tháp cũng thống nhất với phương án 2 nhưng đề nghị giao cấp xã thực hiện tiền kiểm và hậu kiểm mã số vùng trồng, còn mã số cơ sở đóng gói do cấp tỉnh phụ trách.

Hướng tới quản lý sản xuất và truy xuất nguồn gốc

Kết luận hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, Bộ cơ bản thống nhất lựa chọn phương án 2 nhưng tiếp thu một số nội dung của phương án 1. Theo đó, mã số vùng trồng được cấp trên cơ sở vị trí thửa đất. Trường hợp thửa đất đã có trong cơ sở dữ liệu đất đai thì sử dụng thông tin sẵn có; trường hợp chưa có thì UBND cấp xã phải xác nhận vị trí và diện tích thực tế. “Quy định này vừa bảo đảm an toàn pháp lý cho địa phương trong quá trình cấp mã, vừa tạo thuận lợi cho công tác quản lý sau này”, Thứ trưởng nói.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp phát biểu kết luận tại Hội nghị.

Bộ cũng thống nhất bổ sung biên bản tiền kiểm, hậu kiểm và hướng dẫn quy trình kiểm tra trong phụ lục của dự thảo. Đối với mã số vùng trồng phục vụ thị trường trong nước, hồ sơ hợp lệ sẽ được cấp trong vòng 2-3 ngày làm việc và cơ quan quản lý thực hiện hậu kiểm sau đó. Đối với trường hợp đăng ký xuất khẩu, cơ quan chuyên môn hoặc cấp xã được giao nhiệm vụ sẽ thực hiện tiền kiểm trong thời hạn tối đa 10 ngày làm việc, kiểm tra đầy đủ điều kiện theo yêu cầu của từng thị trường nhập khẩu trước khi gửi danh sách mã số ra nước ngoài. "Thời hạn 10 ngày là cần thiết để bảo đảm kiểm tra kỹ lưỡng và giữ uy tín cho nông sản Việt Nam. Chỉ cần một vài mã số vi phạm bị nước nhập khẩu trả về cũng có thể ảnh hưởng đến uy tín của cả ngành hàng”, Thứ trưởng lưu ý.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp, đổi mới công tác cấp mã số lần này không chỉ phục vụ xuất khẩu mà còn hướng tới mục tiêu quản lý sản xuất, truy xuất nguồn gốc và bảo đảm an toàn thực phẩm cho cả thị trường trong nước và xuất khẩu. Đối với thị trường Trung Quốc, Bộ sẽ phối hợp với các bộ, ngành liên quan làm việc với phía Trung Quốc để đẩy nhanh việc công nhận các mã số đã gửi sang, đồng thời nghiên cứu điều chỉnh nghị định thư theo hướng tăng tính chủ động cho Việt Nam. Song song với đó, Bộ sẽ kiểm soát chặt các cơ sở đóng gói và vùng trồng có nguy cơ cao nhằm bảo đảm yêu cầu về kiểm dịch thực vật và an toàn thực phẩm.

Thứ trưởng cũng đề nghị các Sở Nông nghiệp và Môi trường tham mưu UBND tỉnh triển khai một “chiến dịch dữ liệu mã số vùng trồng” để nhanh chóng số hóa và chuẩn hóa thông tin vùng trồng trên toàn địa bàn. Bộ đồng thời khuyến khích các hộ dân liên kết thành tổ hợp tác, hợp tác xã để hình thành vùng trồng quy mô lớn, giảm số lượng mã số phải cấp và tạo điều kiện xây dựng thương hiệu nông sản địa phương. “Đây là cơ hội để các địa phương thúc đẩy liên kết sản xuất và xây dựng thương hiệu nông sản của mình, thay vì mỗi hộ sản xuất nhỏ lẻ với một mã số riêng”, Thứ trưởng nhấn mạnh.

Theo kế hoạch, từ ngày 15/7 hệ thống cấp mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói sẽ được triển khai theo hình thức dịch vụ công trực tuyến toàn trình. Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tổ chức tập huấn cho các địa phương ngay trong chiều 14/7 và yêu cầu cán bộ trực tiếp thực hiện nghiệp vụ phải tham gia đầy đủ.

Nguyễn Hạnh