Thơm ngọt bánh bắp truyền thống người K'ho Tà Nung

Bà Mơ Bon K’ Pốt hướng dẫn cháu gái cách mài bắp

Món ăn từ thuở ông bà

Kơ Sắ K’Tuyết, cư dân tổ dân phố Cam Ly 6 nhắc lại, cô biết tới món bánh bắp từ khi còn là cô bé trong nhà. Vào mỗi dịp lễ hội, ngày giáng sinh hay năm mới, người K’ho Cil Tà Nung sẽ làm những chiếc bánh bắp thơm nức mùi bắp mới bẻ. Ấy là món ăn truyền thống không thể thiếu trong mỗi gia đình. “Bắp được người K’ho trồng là loại bắp nếp có hạt vàng, hạt tím, dẻo và ngọt đậm đà.

Thường ngày xưa bắp được trồng vào mùa khô, ngay sau Tết Nguyên đán là xuống giống, tới tháng 5, tháng 6 là thu bắp, cả buôn nhà nào cũng làm bánh dâng lên Yàng, dâng lên ông bà. Bây giờ bắp có nhiều, vào dịp lễ hội nào trong năm, người Tà Nung cũng làm bánh bắp”, chị K’Tuyết nhớ lại.

Tà Nung là mảnh đất dưới chân con đèo cùng tên, nơi cư trú của người K’ho bản địa với 2 nhánh chính là K’ho Srê và K’ho Cil. Trong đó, món bánh bắp là món ăn truyền thống của cư dân K’ho Cil. Từ nhiều đời, cây bắp là cây trồng chính của người K’ho, nhất là vào mùa khô, khi nước tưới hạn chế, không đủ mưa để trồng cây lúa. Cây bắp giúp bữa ăn của người K’ho no đủ hơn, bếp lửa ấm hơn vào vụ giáp hạt. Dần dần, người K’ho chế biến bắp thành món bánh thơm dâng lên ông bà, Yàng, dâng lên thứ sản vật quý giá.

Còn giờ đây, người K’ho Tà Nung không còn trồng bắp để chống đói, đời sống cư dân khá lên nhiều với cây cà phê, dâu tằm, rau, hoa. Nhưng bánh bắp đã trở thành nét văn hóa truyền thống, trở thành món ăn đặc sản của cư dân dưới chân đèo. “Dịp lễ nào người K’ho Tà Nung cũng phải có món bánh bắp trên mâm cúng. Đi tham gia các lễ hội, món bánh bắp luôn được thưởng thức và khen ngợi hết lời”, chị K’Tuyết tự hào.

Từ bàn tay khéo léo của người phụ nữ

Bà Mơ Bon K’Pốt đã bước qua tuổi 61. Cũng như mọi người phụ nữ K’ho Cil Tà Nung, bà học làm bánh bắp từ khi còn là cô bé, học từ mẹ, dì, bà ngoại của mình. “Bánh bắp làm dễ, chủ yếu là sự cẩn thận của người làm. Bánh dùng vật liệu rất đơn giản, chỉ có bắp tươi là đủ”, bà K’Pốt chia sẻ.

Bà K’Pốt cho biết, bắp được hái về đúng độ, lột vỏ ra và mài bắp tươi thành bột. Bàn mài chỉ đơn giản là vỏ hộp bánh bằng thiếc đục lỗ. Sau khi mài xong, bột bắp được đổ vào chính vỏ bắp vừa bóc ra, buộc kín bằng dây vỏ bắp và đưa vào nồi hấp. Sau khoảng 30 phút, bánh chín và được gắp ra. Bánh bắp thơm mùi bắp tươi, có vị ngọt của bắp nếp, dẻo và thanh nhẹ.

“Ngày xưa, chưa có vỏ hộp đục lỗ làm bàn mài, các cụ dùng cối giã nhuyễn hạt bắp. Ngoài gói bằng vỏ bắp để bánh có hình thon dài, nhiều nhà dùng lá dong hoặc lá dầu để gói bánh hình vuông. Bắp tươi rất ngon, dẻo, không cần cho thêm gia vị. Nếu thích đậm đà hơn, có thể cho một xíu đường và chút muối nhưng hầu hết các gia đình đều để nguyên bắp tươi, không thêm nếm, giữ hương vị của trái bắp mới hái”, bà K’Pốt chia sẻ. Chị K’S, cô gái người Mạ vùng Lộc Phú, Bảo Lâm về làm dâu ở Tà Nung cũng học được công thức làm bánh bắp từ những người lớn trong gia đình.

Đến hôm nay, những người mẹ, người bà, cô, dì trong gia đình người K’ho Cil vẫn làm và dạy kỹ thuật làm bánh bắp cho những cô con gái trong gia đình. Để những ngày lễ, ngày hội, miếng bánh bắp thơm ngọt được dâng lên ông bà, thể hiện lòng biết ơn, sự sung túc của một mùa cây trái trĩu nặng, lòng luyến lưu truyền thống cha ông hàng đời của cư dân mảnh đất dưới chân đèo Tà Nung.

Diệp Quỳnh .