Thiết chế văn hóa trong đời sống đô thị: Tái cấu trúc cho những giá trị mới Bài 4: Hiệu ứng tích cực từ tư duy sáng tạo

Vận động viên luyện tập tại Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu thể thao Hà Nội. Ảnh: Minh Phương

Sức hấp dẫn của nhà văn hóa số và những không gian cũ

Khác với hình dung quen thuộc về một nhà văn hóa chỉ có hội trường và hệ thống loa truyền thanh, chỉ phục vụ hội họp, những nhà văn hóa số ở xã Đông Anh được trang bị internet, thư viện số, hệ thống mã QR hướng dẫn thực hiện dịch vụ công, nền tảng học tập trực tuyến, không gian giới thiệu di tích của địa phương bằng công nghệ số cùng khu vực hỗ trợ người dân tiếp cận các ứng dụng số. Người dân tới đây hằng ngày có thể tra cứu thông tin, đăng ký sử dụng nhà văn hóa trực tuyến, tìm hiểu chủ trương, chính sách, học kỹ năng số hay được hướng dẫn sử dụng các tiện ích trên VNeID.

Tại Nhà văn hóa thôn Mạch Tràng, ngày càng nhiều người dân, đặc biệt là người cao tuổi, chủ động đến nhà văn hóa số để được hướng dẫn thực hiện dịch vụ công trực tuyến, cập nhật thông tin, tham gia các lớp phổ cập kỹ năng số...

Bí thư Chi bộ thôn Mạch Tràng Đào Thị Chiện chia sẻ, trước đây người dân chỉ đến nhà văn hóa khi họp hoặc dịp lễ, Tết. Nay họ thường xuyên đến để được hướng dẫn làm thủ tục trực tuyến, cập nhật thông tin của thôn và tham gia các câu lạc bộ. Trẻ em có thêm nơi đọc sách, vui chơi trong khi người lớn có cơ hội giao lưu, học hỏi những kỹ năng mới.

Phó Chủ tịch UBND xã Đông Anh Nguyễn Thị Lương cho biết: “Điều chúng tôi hướng tới không chỉ là đưa công nghệ vào nhà văn hóa mà là tạo ra một không gian để người dân học tập, giao lưu, tiếp cận các tiện ích số và kết nối với chính quyền thuận lợi hơn”.

Nếu mô hình nhà văn hóa số ở Đông Anh cho thấy cách làm mới thiết chế văn hóa cơ sở thì giữa trung tâm Thủ đô, nhiều công trình quen thuộc cũng đang được “đánh thức” bằng một tư duy phát triển mới: Hồi sinh các thiết chế hiện có bằng hoạt động liên kết, hợp tác để vận hành hiệu quả.

Một trong những ví dụ tiêu biểu là Cung Thiếu nhi Hà Nội tại số 36-38 phố Lý Thái Tổ. Nằm bên hồ Hoàn Kiếm, công trình này từ lâu đã trở thành một phần ký ức của nhiều thế hệ người Hà Nội. Theo thời gian, sự xuống cấp của cơ sở vật chất từng khiến nhiều người tiếc nuối. Bởi vậy, việc cải tạo Cung Thiếu nhi Hà Nội thời gian qua không chỉ nhằm sửa chữa một công trình cũ mà còn là nỗ lực gìn giữ một thiết chế văn hóa đã gắn bó với đời sống tinh thần của người dân Thủ đô.

Phó Chủ tịch Hội đồng Đội thành phố Hà Nội, Giám đốc Cung Thiếu nhi Hà Nội Dương Minh Đức cho biết, mục tiêu của quá trình cải tạo không đơn thuần là nâng cấp cơ sở vật chất, mà là làm sống lại một không gian văn hóa - giáo dục phù hợp với nhu cầu của trẻ em hôm nay. Tại Lễ hội Thiết kế sáng tạo 2024, Cung Thiếu nhi Hà Nội cũng được các nghệ sĩ, giới trẻ “thổi hồn” bằng 41 hoạt động, từ trưng bày, triển lãm, chiếu phim, biểu diễn cho đến sáng tạo cộng đồng, thu hút hàng chục nghìn lượt người tới vui chơi, trải nghiệm.

Hiệu quả từ sự linh hoạt, liên kết để vận hành

Với tư duy khai thác hiệu quả các thiết chế văn hóa, không để lãng phí, những năm gần đây, Trung ương và thành phố Hà Nội đã ban hành ngày càng đầy đủ và đồng bộ các văn bản chỉ đạo với quan điểm đổi mới, linh hoạt, phù hợp điều kiện thực tiễn, cụ thể như: Luật Thủ đô; Luật Quản lý, sử dụng tài sản công và các nghị định, thông tư hướng dẫn và đặc biệt là Nghị quyết số 28/2024/NQ-HĐND ngày 19-11-2024 của HĐND thành phố Hà Nội quy định việc sử dụng tài sản công tại đơn vị sự nghiệp công lập thuộc phạm vi quản lý của thành phố vào mục đích kinh doanh, cho thuê, liên doanh, liên kết. Trên cơ sở hiện trạng cơ sở vật chất được giao quản lý và sử dụng, nhiều đơn vị nghệ thuật đã bước đầu phân bổ thời gian hợp lý, linh hoạt để xây dựng phương án khai thác cơ sở vật chất. Điển hình như Nhà hát Kịch Hà Nội, nơi đây được đánh giá là luôn “sáng đèn”.

Nghệ sĩ nhân dân Trung Hiếu, Giám đốc Nhà hát Kịch Hà Nội cho biết, hiện nay, ngoài tổ chức biểu diễn để khai thác hiệu quả cơ sở vật chất, nhà hát đã xây dựng Đề án sử dụng tài sản công vào mục đích liên danh, liên kết và cho thuê phù hợp chức năng, nhiệm vụ. Theo đó, Nhà hát Kịch Hà Nội vẫn sử dụng chung sân khấu tầng 1 và sử dụng riêng phòng làm việc tại tầng 2 để phục vụ luyện tập, biểu diễn, quảng bá nghệ thuật sân khấu kịch nói.

“Nhà hát đã đề xuất thành phố quan tâm đầu tư, thay thế trang thiết bị âm thanh, ánh sáng đã cũ, hỏng, không bảo đảm chất lượng, trên cơ sở đó, tăng cường hoạt động khai thác tài sản công vào hoạt động liên doanh, liên kết, tăng nguồn thu cho đơn vị; đồng thời, nâng cấp cơ sở vật chất thành rạp biểu diễn hiện đại, đáp ứng nhu cầu thưởng thức nghệ thuật ngày càng cao của nhân dân, trở thành điểm đến văn hóa, du lịch của khán giả trong và ngoài nước; góp phần phát triển công nghiệp văn hóa theo định hướng của Thủ đô”, Nghệ sĩ nhân dân Trung Hiếu thông tin.

Ở lĩnh vực thể thao, Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu thể thao Hà Nội cũng là đơn vị được đánh giá hoạt động khá hiệu quả. Theo Phó Giám đốc Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu thể thao Hà Nội Lại Phúc Lộc, 2 năm qua, có 9 công trình thuộc trung tâm quản lý được đầu tư, nâng cấp, tạo hiệu quả rõ nét trong công tác huấn luyện, thi đấu, tập luyện.

Trước đó, hệ thống nhà tập và khu lưu trú của trung tâm do xây dựng từ lâu, nhiều hạng mục đã xuống cấp, không còn đáp ứng yêu cầu của thể thao thành tích cao. Sau hơn 1 năm triển khai đầu tư, nâng cấp, đến nay, nhiều hạng mục trọng điểm đã được hoàn thành, góp phần tạo diện mạo mới cho trung tâm, đồng thời tạo động lực mới cho các huấn luyện viên, vận động viên.

Chị Nguyễn Thị Thúy, huấn luyện viên môn cử tạ vui mừng chia sẻ: “Trung tâm đầu tư thêm bánh tạ đẹp và mới; sàn tập mới, số lượng sàn cũng tăng lên nhiều hơn so với trước. Trung tâm có cả phòng tập thể hình khang trang, hiện đại, nên 63 vận động viên trẻ môn cử tạ tập luyện tại đây thường xuyên cảm thấy rất thoải mái, phấn chấn, say mê luyện tập. Thực sự, để có điều kiện tập luyện như thế này từng là mơ ước của chúng tôi nhiều năm trước”.

Không chỉ riêng môn cử tạ, ghi nhận của phóng viên cho thấy, hệ thống phòng tập luyện của nhiều môn thể thao, như: Thể dục dụng cụ, pencak silat, cử tạ, bóng bàn, bóng chuyền, taekwondo, boxing… đều được nâng cấp đồng bộ, đáp ứng mong mỏi của cán bộ, huấn luyện viên, vận động viên. Hiện nay, đơn vị này cũng đang xây dựng Đề án sử dụng tài sản công vào mục đích kinh doanh, cho thuê, liên doanh, liên kết, nhằm tăng hiệu quả nguồn thu và hoạt động, tạo chuyển biến mạnh mẽ cho đơn vị.

(Còn nữa)

Nhóm phóng viên