Thích ứng với mọi tình huống

Bà NGUYỄN CẨM TRANG, Phó Cục trưởng Cục Xuất Nhập khẩu - Bộ Công Thương:

Xác định 2 trụ cột then chốt

Các cú sốc địa chính trị xuất phát từ xung đột và cạnh tranh chiến lược giữa những quốc gia lớn không còn mang tính chu kỳ ngắn hạn, mà đang tác động sâu rộng đến chuỗi cung ứng toàn cầu. Trong bối cảnh đó, cần xác định rõ việc đa dạng hóa thị trường và nâng cấp chuỗi cung ứng là 2 trụ cột then chốt nhằm nâng cao năng lực chống chịu trước các cú sốc này.

Thời gian qua, Bộ Công Thương đã triển khai nhiều biện pháp, từ việc tận dụng các hiệp định thương mại tự do (FTA) đã ký kết đến chuyện tiếp tục đàm phán, ký kết hiệp định mới với các thị trường tiềm năng nhằm mở rộng "sân chơi" cho doanh nghiệp (DN) khi tham gia thị trường quốc tế.

Hoạt động xúc tiến thương mại cũng được đẩy mạnh, với sự hỗ trợ của hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài trong việc kết nối DN trực tiếp và đối tác quốc tế. Ở chiều ngược lại, các tham tán thương mại cũng tích cực đưa DN nước ngoài vào Việt Nam để thúc đẩy giao thương.

Bên cạnh đó, Bộ Công Thương đã phát triển nền tảng số về thị trường nước ngoài, cung cấp thông tin thiết thực, giúp DN nắm bắt quy định, nhu cầu và thị hiếu, qua đó nâng cao hiệu quả tham gia thương mại quốc tế.

TS TRẦN QUANG THẮNG, Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế TP HCM:

Tận dụng cơ hội trong mọi kịch bản

Tôi xin nêu một số quan điểm về cách tăng cường "sức đề kháng" cho nền kinh tế Việt Nam trong bối cảnh nhiều biến động hiện nay.

Trước hết, cần xây dựng nội lực từ thể chế và con người. Nền kinh tế cũng giống như cơ thể, muốn khỏe mạnh thì phải có môi trường "sạch". Do đó, cần hoàn thiện thể chế để bảo vệ tài sản, thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh và giảm rào cản kinh doanh. Trong thời đại AI, cần chú trọng an ninh mạng. Về con người, cần tập trung đào tạo kỹ năng số, ngoại ngữ và khả năng ứng dụng thực tế.

Thứ hai, phải làm chủ công nghệ lõi và thúc đẩy chuyển đổi số. Việt Nam có lợi thế về nhân lực công nghệ nhưng không chỉ dừng ở kỹ thuật mà cần xây dựng văn hóa số gắn với đạo đức và khung pháp lý.

Thứ ba, thích ứng với các tiêu chuẩn xanh toàn cầu. DN cần quan tâm đến ESG, kinh tế tuần hoàn và kiểm soát phát thải để giữ năng lực cạnh tranh.

Thứ tư, quản trị tài chính và đối ngoại linh hoạt. Cần duy trì ổn định vĩ mô, xây dựng các quỹ dự phòng, phát triển thị trường vốn dài hạn và hội nhập có chọn lọc để thu hút nguồn lực.

Cuối cùng, khả năng thích nghi là yếu tố quyết định. Các chiến lược cần được cập nhật thường xuyên để sẵn sàng ứng phó và tận dụng cơ hội trong mọi kịch bản.

Ông PHẠM VĂN XÔ, Chủ tịch Hiệp hội Xuất nhập khẩu TP HCM:

Chủ động thích nghi để tồn tại

Những biến động liên tục, từ đại dịch COVID-19 đến các xung đột địa chính trị, đã trở thành một phần của "trạng thái bình thường mới", buộc DN phải chủ động thích nghi để tồn tại.

Đầu tiên, DN cần tái cấu trúc chuỗi cung ứng và nguồn lực bằng cách đa dạng hóa nguồn hàng, thị trường, ưu tiên khu vực gần để tối ưu chi phí và thời gian. Đồng thời, tái cấu trúc nội bộ, nâng cao năng suất, kiểm soát dòng tiền và rủi ro tài chính.

Bên cạnh đó, DN cần mở rộng thị trường và điều chỉnh chiến lược sản phẩm, giảm phụ thuộc vào Mỹ và châu Âu, chuyển hướng sang châu Á và thị trường nội địa. Kết hợp đơn hàng lớn với đơn hàng nhỏ, ngắn hạn để phân tán rủi ro.

DN cũng cần đầu tư vào công nghệ với tinh thần "trong nguy có cơ", đặc biệt là ứng dụng AI để quản trị tồn kho, dòng tiền và giảm chi phí logistics, đồng thời nâng cao giá trị gia tăng sản phẩm.

DN cần chú trọng phát triển bền vững, đáp ứng tiêu chuẩn ESG, hướng tới Net Zero và tuân thủ quy định truy xuất nguồn gốc tại các thị trường xuất khẩu.

Ngoài ra, DN cần tăng cường nội địa hóa và chủ động nguồn nguyên liệu, phát triển vùng nguyên liệu trong nước để giảm phụ thuộc và hạn chế rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng.

Ông ĐỖ NGỌC HƯNG - Tham tán, Trưởng Cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Mỹ:

Tăng cường nhập nguyên liệu từ Mỹ

Mỹ là thị trường xuất khẩu chiến lược đầy tiềm năng. Thế nhưng, DN phải hết sức thận trọng trước xu hướng "nước Mỹ trên hết" và các rào cản phi thuế quan ngày càng khắt khe.

Trước hết, các hiệp hội và DN cần chủ động xây dựng kế hoạch từ sớm, từ xa, bám sát mọi diễn biến chính sách về thuế quan, truy xuất nguồn gốc và các tiêu chuẩn lao động, môi trường. Một chiến lược đặc biệt quan trọng là DN nên gắn xuất khẩu với việc nhập khẩu ngược lại các nguyên liệu đầu vào, máy móc từ Mỹ như gỗ hay phụ liệu dệt may.

Việc cân bằng cán cân thương mại này không chỉ phục vụ sản xuất mà còn tạo "thiện cảm" và lợi thế nhất định khi làm việc với các nhà điều tra Mỹ trong các vụ việc phòng vệ thương mại. Ngoài ra, DN hãy tận dụng tối đa hệ thống cảnh báo sớm từ các cơ quan thương vụ và cổng thông tin của Bộ Công Thương để kịp thời ứng phó với các thay đổi kỹ thuật mới.

Bà TRẦN THỤY QUẾ PHƯƠNG, Phó Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP):

Sớm lập quỹ bình ổn giá

Ngành thủy sản có hơn 70% kim ngạch đến từ xuất khẩu nhưng ngành này đang đối mặt với nhiều khó khăn tại các thị trường lớn.

Tại thị trường châu Âu, vấn đề thẻ vàng về đánh bắt hải sản (IUU) vẫn chưa được tháo gỡ. Trong khi đó, thị trường Mỹ gặp trở ngại liên quan các đạo luật, chưa công nhận tương đương đối với 12 ngành nghề và hạn chế xuất khẩu một số mặt hàng thủy sản. Ngoài ra, DN còn phải đối mặt với các vụ việc về thuế chống bán phá giá, chống trợ cấp…

Khi xảy ra xung đột tại Trung Đông, các DN đã xây dựng chiến lược ứng phó theo hướng chuyển từ phát triển dựa vào tăng trưởng sang phát triển bền vững. DN còn chủ động đàm phán với khách hàng để chia sẻ rủi ro trước những biến động của thị trường, cũng như đa dạng hóa thị trường, phân tán rủi ro nhằm giảm thiểu tác động.

Mong muốn của DN lúc này là các cơ quan chức năng thường xuyên cập nhật diễn biến thị trường, xây dựng và công bố bản đồ rủi ro để cảnh báo sớm. Bên cạnh đó, cần xem xét hình thành quỹ bình ổn giá để hỗ trợ DN trong giai đoạn khó khăn hiện nay.

Bà LÂM THÚY ÁI, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân Sài Gòn:

Đưa ra hàng loạt kịch bản để ứng phó

Trước diễn biến xung đột ở Trung Đông, DN đã đưa ra hàng loạt kịch bản để ứng phó. Đối với khách hàng, DN không áp dụng mức giá cố định mà chuyển sang cơ chế giá linh hoạt. Việc quản lý được thực hiện theo từng đơn hàng. Khi giá đầu vào chưa tăng quá mạnh, DN tập trung ưu tiên tối ưu chi phí vận chuyển.

DN cũng chủ động tìm thêm nhiều nguồn cung, đa dạng hóa khách hàng, không phân biệt đơn hàng lớn hay nhỏ - miễn có khách hàng là cung ứng, nhằm duy trì và tăng dòng tiền. DN cũng tự đặt mình trong trường hợp nếu khủng hoảng kéo dài 3-6 tháng thì sẽ có phương án xử lý tương ứng; hoặc nếu kéo dài đến hết năm 2026-2027 thì phải có những giải pháp căn cơ hơn.

Về phía nhà cung cấp, DN đã tiến hành tái cấu trúc chuỗi cung ứng theo hướng chia nhỏ đơn hàng và mở rộng mua hàng từ nhiều khu vực khác nhau. Cùng với đó, việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin được triển khai nhằm thu thập dữ liệu, theo dõi và đánh giá rủi ro một cách chủ động hơn.

NGỌC ÁNH - LÊ TỈNH ghi