Thị trường Canada: 'Phòng thí nghiệm' chiến lược của các hãng xe Trung Quốc trước khi vào Mỹ

BYD, nhà sản xuất xe điện hàng đầu của Trung Quốc, hiện là nhà sản xuất xe điện lớn nhất thế giới, đã tuyên bố sẽ lên kế hoạch mở sáu đại lý tại Canada, một công ty tư vấn đang tìm kiếm địa điểm cho BYD tiết lộ trên tờ Reuters. BYD cũng đã bắt đầu các thủ tục tuân thủ để nhập khẩu hai xe ô tô chở khách vào Canada, theo hồ sơ quy định.

Lotus, một nhà sản xuất xe thể thao hạng sang thuộc sở hữu của tập đoàn ô tô khổng lồ Geely của Trung Quốc, cũng có kế hoạch mở khoảng 6 đại lý tại Canada trong năm nay, Giám đốc điều hành của Lotus, Qingfeng, cho biết trong một cuộc phỏng vấn. Và theo giám đốc thiết kế Klaus Zyciora, hãng sản xuất ô tô quốc doanh Changan đang có một nhóm làm việc để chuẩn bị cho việc ra mắt sản phẩm tại Canada.

Những động thái mạnh mẽ của các nhà sản xuất ô tô này vào thị trường Canada, được tiết lộ lần đầu tiên ở đây, diễn ra bất chấp triển vọng doanh số và lợi nhuận ít ỏi tại đây trong thời gian tới: Canada chỉ cho phép nhập khẩu 49.000 xe mỗi năm với mức thuế thấp 6,1%, tăng lên chỉ 70.000 xe trong vòng 5 năm. Vì vậy, lợi nhuận thu được rất ít, đặc biệt là khi miếng bánh nhỏ bé đó được chia cho nhiều người.

Những chiếc xe Chery chờ xuất khẩu tại Trung Quốc. Ảnh: Getty Images.

Nhưng Canada lại mang đến một thứ có giá trị hơn nhiều: “Bàn đạp” hoàn hảo cho điều mà nhiều chuyên gia trong ngành coi là bước đà không thể tránh khỏi của ô tô Trung Quốc vào Mỹ, bất chấp các chính sách hiện hành của chính quyền đang ngăn chặn.

"Chúng tôi chắc chắn có ý tưởng bán ô tô tại Mỹ", chủ tịch Chery International, Zhang Guibing, nói với các phóng viên vào tháng 5 tại trụ sở chính của công ty ở Wuhu. "Mọi người chắc chắn đều có ý tưởng đó”.

Vấn đề đáng nói ở chỗ Canada không chỉ mang đến sự gần gũi về địa lý mà còn hỗ trợ tham vọng của các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc tại thị trường Mỹ. Không giống như Mexico, nơi xe hơi giá rẻ chiếm ưu thế, thị trường ô tô của Canada gần như tương đồng với Mỹ về thị hiếu người tiêu dùng và các quy định trong ngành. Việc chuyển sang Mỹ sau này sẽ đơn giản giống như "bật công tắc", theo Dan Hearsch, chuyên gia từ công ty tư vấn AlixPartners, cho hay.

"Canada là cuộc thử nghiệm quan trọng trước khi vào Mỹ", Robert Kerwal, giám đốc giải pháp ngành ô tô tại JD Power Canada, nhận định. Sự khác biệt lớn duy nhất là quy mô thị trường: 1,9 triệu xe hơi được bán ra năm ngoái tại Canada, so với hơn 16 triệu xe tại Mỹ.

Sự cạnh tranh từ Trung Quốc khiến các nhà sản xuất ô tô trong ngành công nghiệp Mỹ lo sợ, khi doanh số bán hàng của họ giảm mạnh tại Trung Quốc, thị trường ô tô lớn nhất thế giới, trong những năm gần đây do ngành công nghiệp xe điện và xe hybrid được trợ cấp của Trung Quốc bùng nổ doanh số bán hàng.

Trung Quốc cũng bất ngờ vươn lên trở thành nhà xuất khẩu ô tô lớn nhất thế giới, vượt qua Đức, Nhật Bản, Mexico, Hàn Quốc và Mỹ, chủ yếu nhờ vào lượng xe chạy xăng bị thay thế bởi thị trường xe điện đang phát triển nhanh chóng của Trung Quốc.

Các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc hiện đang bị cản trở bởi thuế quan cao của Mỹ và lệnh cấm phần cứng và phần mềm xe hơi kết nối của Trung Quốc. Các nhà lập pháp Mỹ đang nỗ lực luật hóa lệnh cấm đó, lo ngại rằng Tổng thống Mỹ Donald Trump có thể đạt được một thỏa thuận thương mại lớn với chính phủ Trung Quốc liên quan đến ô tô. Ông Trump đã nhiều lần công khai gợi ý rằng ông có thể cho phép các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc vào nước này nếu họ xây dựng nhà máy tại Mỹ.

Hiện tại, khi ô tô Trung Quốc tràn vào Canada, người Mỹ muốn mua chúng có thể sẽ tìm cách đưa một chiếc qua biên giới và đậu trong gara của họ, ông Hearsch của AlixPartners cho biết: “Có lẽ sẽ có một đợt người muốn mua những chiếc xe đó ngay từ đầu”.

Trong khi đó Hiệp hội Đổi mới Ô tô (NC&M), một nhóm ngành công nghiệp của Mỹ, cho rằng thỏa thuận thương mại Canada - Trung Quốc “tạo ra một cửa ngõ tiềm tàng cho các thương hiệu Trung Quốc thâm nhập thị trường Mỹ”, nơi chúng sẽ gây ra rủi ro về kinh tế và an ninh quốc gia. Nhóm này cũng kịch liệt phản đối việc cho phép các nhà máy của Mỹ sản xuất ô tô thương hiệu Trung Quốc.

“Sự méo mó thị trường và rủi ro đối với ngành công nghiệp ô tô ở Mỹ về cơ bản là như nhau cho dù những chiếc xe này được nhập khẩu hay sản xuất trong nước”, tổ chức này cho hay.

Những chiếc xe BYD đang được sản xuất trên dây chuyền tại nhà máy mới của công ty ở Bahia, Brazil. Công ty này là 1 trong 4 nhà sản xuất ô tô Trung Quốc đang xem xét đầu tư vào Canada. Ảnh: Reuters.

Cho đến nay, Canada đã mở cửa một cách thận trọng, chỉ cho phép ô tô Trung Quốc nhập khẩu với số lượng nhỏ. Nhưng ngay cả một thị trường Canada không bị hạn chế cũng sẽ kém hấp dẫn hơn nhiều đối với các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc nếu không có khả năng tiếp cận thị trường Mỹ trong tương lai, theo Daniel Ross, giám đốc phân tích thị trường chiến lược tại Canadian Black Book. Thị trường ô tô nhỏ hơn của Canada và tỷ giá hối đoái không thuận lợi khiến nó trở thành "một trong những thị trường kém sinh lời nhất cho các nhà sản xuất trên toàn cầu".

"Việc kinh doanh tại Canada mà không có thị trường Mỹ là không hợp lý về mặt tài chính", Ross nói.

Các thương hiệu Trung Quốc cũng sẽ phải chia sẻ thị trường hạn chế này với các loại xe sản xuất tại Trung Quốc từ Tesla và có thể cả Volvo Car, những thương hiệu đã có chỗ đứng vững chắc tại Bắc Mỹ.

Đầu tháng 5, Tesla bắt đầu bán mẫu Model 3 sản xuất tại Trung Quốc với giá khoảng 40.000 đô la Canada (29.148 USD), bằng khoảng một nửa giá mà hãng này bán phiên bản sản xuất tại Mỹ tại Canada. Nhà sản xuất xe điện của Mỹ đã nhập khẩu hơn 44.000 xe sản xuất tại Trung Quốc vào Canada năm 2023, năm trước khi thuế quan được áp dụng.

Ngoài ra, một vấn đề cũng rất đáng lưu ý là các tập đoàn đại lý lớn của Canada cũng sở hữu các đại lý ở Mỹ, trong khi các tập đoàn của Mỹ như Lithia cũng sở hữu các đại lý ở Canada. Vì vậy, việc xây dựng mối quan hệ với các đại lý ngay bây giờ sẽ giúp ích khi thị trường Mỹ cuối cùng mở cửa cho các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc.