Thảo luận tại Tổ 7 (Đoàn ĐBQH các tỉnh Nghệ An và Lâm Đồng): Bình đẳng giới phải đi vào thực chất, không để nhóm yếu thế bị bỏ lại phía sau

Làm rõ những “khoảng trống” trong thực hiện bình đẳng giới

Đồng tình với báo cáo của Chính phủ về kết quả thực hiện các mục tiêu quốc gia về bình đẳng giới năm 2025, ĐBQH Nguyễn Thị Minh Tú (Nghệ An) cho rằng: Báo cáo đã nêu khá đầy đủ kết quả đạt được, đồng thời chỉ ra các nhóm hạn chế như một số chỉ tiêu chưa đạt hoặc chưa có số liệu đầy đủ; công tác thống kê, thông tin, báo cáo còn yếu; nguồn lực còn thấp; thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm chưa mạnh... Báo cáo cũng đã xác định một số nguyên nhân như tác động kéo dài của Covid-19, biến đổi khí hậu, định kiến giới, bộ máy và nhân sự còn biến động, phối hợp liên ngành chưa chặt chẽ.

ĐBQH Nguyễn Thị Minh Tú (Nghệ An) phát biểu

Theo đại biểu, đây là hướng nhận diện đúng, tuy nhiên phần hạn chế vẫn còn thiên về mô tả quản lý, chưa thật sự chạm tới những nút thắt thực tiễn mà phụ nữ và trẻ em gái đang gặp phải trong đời sống hàng ngày... Vì vậy, cần bổ sung và làm sâu hơn, thực chất hơn phần đánh giá hạn chế và nguyên nhân.

Theo đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú, cần nhìn thẳng vào thay đổi thực chất trong thực hiện các mục tiêu. Báo cáo cho biết các chỉ tiêu của Chiến lược giai đoạn 2021 – 2025 đã đạt hoặc vượt, nhưng ngay trong phần tồn tại cũng cho thấy một số chỉ tiêu chưa phản ánh đúng thực chất do dữ liệu còn thiếu, chưa đo được chất lượng thụ hưởng chính sách.

Đồng thời, cần làm rõ hơn tính chất bất bình đẳng chồng lấn giữa giới với dân tộc, vùng miền, khuyết tật, di cư và nghèo. Báo cáo có nhắc tới vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nhưng theo đại biểu, cần bổ sung nhận định rằng cùng là phụ nữ nhưng mức độ bị bỏ lại phía sau là rất khác nhau. Những nhóm phụ nữ dân tộc thiểu số, phụ nữ khuyết tật, phụ nữ di cư, phụ nữ làm việc phi chính thức đang phải chịu rủi ro kép hoặc rủi ro chồng lấn, nhất là trong tiếp cận việc làm tử tế, an sinh, trợ giúp pháp lý và bảo vệ khỏi bạo lực.

Các ĐBQH tỉnh Nghệ An tham dự phiên thảo luận

Bên cạnh đó, phần hạn chế cần làm rõ hơn bất cập của hệ thống dữ liệu giới. Báo cáo đã nêu đúng thực trạng số liệu còn tản mạn, một số chỉ tiêu chưa có cơ chế thu thập thống nhất. Theo đại biểu, trong bối cảnh hoạch định chính sách dựa trên dữ liệu hiện nay, đây không còn chỉ là hạn chế kỹ thuật mà là hạn chế thể chế. Không có dữ liệu giới tin cậy, liên thông và cập nhật thì rất khó lập ngân sách đáp ứng giới, khó xác định nhóm ưu tiên, khó giám sát.

Từ những phân tích trên, ĐBQH Nguyễn Thị Minh Tú đề nghị bổ sung nhiệm vụ, giải pháp thực hiện giai đoạn 2026 – 2030 theo hướng chuyển mạnh từ thực hiện phong trào sang quản trị kết quả.

Đại biểu đồng tình với định hướng của báo cáo về hoàn thiện pháp luật, tăng cường truyền thông, thanh tra, lồng ghép giới và nâng cao năng lực, nhưng cho rằng cần cụ thể hóa bằng bộ chỉ số đầu ra và kết quả cho từng bộ, ngành, địa phương.

Theo đó, cần đầu tư cho kinh tế chăm sóc, coi đây là một trụ cột của bình đẳng giới và là hạ tầng xã hội thiết yếu. Không thể chỉ kêu gọi chia sẻ việc nhà mà phải đầu tư hạ tầng chăm sóc như nhà trẻ, dịch vụ chăm sóc người cao tuổi, dịch vụ cho người khuyết tật, công tác xã hội, tư vấn tâm lý, chăm sóc cộng đồng. Theo đại biểu, thiếu hụt dịch vụ chăm sóc là một trong những nguyên nhân trực tiếp làm tăng gánh nặng chăm sóc không lương của phụ nữ và làm suy giảm khả năng tham gia lao động. Vì vậy, cần nghiên cứu đưa dịch vụ chăm sóc vào quy hoạch đô thị, nông thôn mới, chính sách việc làm và an sinh xã hội.

Toàn cảnh phiên thảo luận Tổ 7

Cùng với đó, cần xây dựng hệ thống dữ liệu giới quốc gia đồng bộ, liên thông, tin cậy. Theo đại biểu, không có dữ liệu tốt thì không thể làm chính sách tốt. Giai đoạn 2026 – 2030 cần đặt mục tiêu cụ thể về dữ liệu giới, bao gồm hoàn thành chuẩn hóa bộ chỉ tiêu; phân công đầu mối thu thập; liên thông dữ liệu giữa các lĩnh vực; ưu tiên dữ liệu tách biệt theo giới, tuổi, dân tộc, vùng miền, khuyết tật, tình trạng di cư... Bên cạnh việc xây dựng bộ chỉ tiêu thống kê phát triển giới, cần bổ sung lộ trình ứng dụng công nghệ số và nền tảng chia sẻ dữ liệu để khắc phục tình trạng mỗi nơi một mẫu, mỗi năm một kiểu.

Đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú cũng đề nghị lựa chọn hình thức truyền thông phù hợp với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, sử dụng tài liệu song ngữ của từng dân tộc; đồng thời nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số để mã hóa chữ viết của dân tộc thiểu số trong Unicode, giúp di sản chữ viết tồn tại trong thời đại số, hiển thị thống nhất trên các nền tảng, qua đó mở ra cơ hội sử dụng chữ viết trong tin nhắn, trên mạng xã hội, hỗ trợ hiệu quả cho truyền thông và giáo dục.

Tăng dữ liệu, nguồn lực và sinh kế bền vững

ĐBQH Cil Bri (Lâm Đồng) cho rằng, công tác bình đẳng giới hiện nay vẫn còn nhiều tồn tại, hạn chế. Bất bình đẳng giới vẫn hiện hữu, đặc biệt trong các lĩnh vực việc làm, thu nhập và sự tham gia vào lãnh đạo, quản lý. Định kiến giới và tư tưởng truyền thống còn phổ biến, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, ảnh hưởng trực tiếp đến cơ hội phát triển của phụ nữ.

ĐBQH Cil Bri (Lâm Đồng) phát biểu

Theo đại biểu, việc tổ chức thực hiện chính sách về bình đẳng giới ở cơ sở còn hạn chế, nguồn lực chưa đáp ứng yêu cầu. Đội ngũ cán bộ làm công tác bình đẳng giới phần lớn là kiêm nhiệm nên chưa thực hiện đầy đủ chức năng, nhiệm vụ, ảnh hưởng đến chất lượng tham mưu và triển khai chính sách.

Từ thực tiễn tại Lâm Đồng, đại biểu Cil Bri cho biết: Ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, phụ nữ vẫn gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận việc làm và các dịch vụ xã hội. Một số tập quán truyền thống và điều kiện kinh tế - xã hội còn hạn chế tiếp tục là rào cản đối với phụ nữ và trẻ em gái. Tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống và khó khăn trong tiếp cận việc làm sau đào tạo vẫn là những vấn đề đáng quan tâm.

Công tác theo dõi, thống kê, tổng hợp số liệu về bình đẳng giới cũng chưa đáp ứng yêu cầu quản lý; việc thu thập, phân tách, cập nhật dữ liệu còn thiếu đồng bộ, gây khó khăn cho việc đánh giá kết quả thực hiện các chỉ tiêu, chiến lược cũng như xây dựng giải pháp trong thời gian tới.

Từ đó, đại biểu đề xuất các bộ, ngành Trung ương cần quan tâm bố trí nguồn lực phù hợp, có tính đến yếu tố đặc thù của từng địa phương, đặc biệt là vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nhằm bảo đảm điều kiện triển khai hiệu quả các mục tiêu, nhiệm vụ về bình đẳng giới...

Các ĐBQH tỉnh Lâm Đồng dự thảo luận Tổ

Đồng thời, cần tăng cường hỗ trợ kỹ thuật thông qua tổ chức tập huấn, bồi dưỡng chuyên sâu, cập nhật kiến thức và kỹ năng lồng ghép giới cho đội ngũ làm công tác này, qua đó nâng cao chất lượng tham mưu và tổ chức thực hiện.

Đại biểu cũng đề nghị quan tâm xây dựng, biên soạn tài liệu truyền thông về bình đẳng giới theo hướng ngắn gọn, dễ hiểu, phù hợp với đặc điểm từng dân tộc; nghiên cứu phát triển tài liệu song ngữ giữa tiếng phổ thông và tiếng dân tộc thiểu số nhằm nâng cao khả năng tiếp cận thông tin của người dân.

Cùng với đó, cần phát triển và nhân rộng các mô hình truyền thông cộng đồng, gắn với sinh hoạt văn hóa tại cơ sở, phù hợp với điều kiện từng vùng miền.

Ngoài ra, đại biểu đề nghị Chính phủ tiếp tục quan tâm hỗ trợ phát triển sinh kế bền vững cho phụ nữ, đặc biệt là phụ nữ dân tộc thiểu số, phù hợp với điều kiện cụ thể của từng địa phương... "Thực hiện bình đẳng giới không chỉ là mục tiêu mà còn là động lực quan trọng để phát triển bền vững. Với sự quan tâm của Quốc hội và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, công tác bình đẳng giới trong thời gian tới sẽ đạt được những kết quả tích cực hơn", ĐBQH Cil Bri nhấn mạnh.

Diệp Anh; Ảnh: Khánh Duy