Thanh tra Chính phủ kiến nghị Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam nộp bổ sung 894 tỷ đồng tiền thuê đất

Thông báo Kết luận thanh tra số 57/KL-TTCP của Thanh tra Chính phủ về công tác quản lý, sử dụng vốn và tài sản nhà nước tại Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (VRG) đã chỉ ra hàng loạt tồn tại liên quan đến quản trị tài chính, đầu tư và đất đai chưa tương xứng với quy mô vốn lớn.

Theo đó, công ty mẹ đã thực hiện tạm ứng hơn 2.304 tỷ đồng vốn đầu tư cho 17 đơn vị thành viên nhưng chưa ký kết văn bản thỏa thuận theo quy định. Trong khi đó, khoản tiền này hiện được theo dõi dưới dạng phải thu – phải trả, làm gia tăng rủi ro trong kiểm soát dòng tiền và bảo toàn vốn.

Trên cơ sở đó, cơ cấu nợ cũng đang phản ánh áp lực thu hồi công nợ và nguy cơ suy giảm chất lượng tài sản tài chính.

Đáng chú ý, một số khoản tiềm ẩn dấu hiệu rủi ro mất vốn nhà nước gồm: (i) hơn 92 tỷ đồng cho vay và trả thay tại Công ty Cao su Phú Riềng Kratie khó thu hồi; (ii) hơn 181 tỷ đồng trả nợ thay cho Công ty Gỗ MDF VRG Kiên Giang chưa được hoàn trả đúng hạn.

Theo đó, trong lĩnh vực đầu tư sản xuất, Thanh tra Chính phủ chỉ ra tình trạng dự án trồng cao su kéo dài nhiều năm nhưng hiệu quả thấp cùng nhiều vi phạm trong quản lý đất đai.

Một số diện tích vườn cây có nguy cơ không bảo toàn được vốn cho thấy hạn chế trong công tác thẩm định, đánh giá hiệu quả và quản trị rủi ro đầu tư.

Cụ thể, 12.655 ha vườn cây cao su kiến thiết cơ bản với giá trị hơn 1.919 tỷ đồng bị dở dang từ năm 2015 trở về trước; thêm 7.265 ha khác trị giá hơn 1.179 tỷ đồng đã ngưng đầu tư hoặc ít có khả năng đưa vào khai thác thương mại.

Bên cạnh đó, ghi nhận 585,63 ha đất dù có quyết định thu hồi nhưng chưa bàn giao về địa phương; cùng 1.634 ha bị lấn chiếm, tranh chấp và một số đơn vị sử dụng đất trồng cao su khi chưa hoàn tất thủ tục giao hoặc thuê đất theo quy định.

Ở mảng đầu tư xây dựng, Thanh tra Chính phủ cho biết nhiều dự án khu công nghiệp và nhà máy chế biến cao su được phê duyệt, điều chỉnh hoặc tổ chức đấu thầu, nghiệm thu chưa đúng quy định pháp luật.

“Có trường hợp phê duyệt trước khi hoàn tất thẩm định; điều chỉnh tổng mức đầu tư không đúng trình tự; hoặc chưa thực hiện đầy đủ đánh giá tác động môi trường”, Thanh tra Chính phủ nêu rõ.

Cơ quan thanh tra kiến nghị VRG và các đơn vị thành viên nộp bổ sung tiền thuê đất còn thiếu ước tính đến tháng 10/2025 khoảng 894 tỷ đồng. Đồng thời, các doanh nghiệp phải kê khai, nộp thêm hơn 13,4 tỷ đồng thuế thu nhập doanh nghiệp cũng như điều chỉnh giảm hàng chục tỷ đồng chi phí hạch toán chưa phù hợp để xác định lại lợi nhuận và cổ tức phải nộp ngân sách.

Hiệu quả đầu tư tài chính của Tập đoàn cũng được đánh giá chưa tương xứng với quy mô vốn chủ sở hữu.

Kết luận thanh tra cho biết một số công ty con kinh doanh thua lỗ kéo dài, làm gia tăng nguy cơ suy giảm giá trị phần vốn nhà nước. Đồng thời, công tác giám sát tài chính tại một số đơn vị chưa được triển khai đầy đủ và tiến độ tái cơ cấu theo đề án được phê duyệt còn chậm.

Thanh tra Chính phủ xác định trách nhiệm đối với các tồn tại, khuyết điểm nêu trên thuộc về Hội đồng quản trị, Ban lãnh đạo tập đoàn và lãnh đạo các đơn vị thành viên có liên quan.

Trên cơ sở đó, Thanh tra Chính phủ yêu cầu VRG khẩn trương hoàn thiện hệ thống quy chế quản lý tài chính và đầu tư; đẩy mạnh thu hồi nợ; xử lý các khoản đầu tư và dự án kém hiệu quả; rà soát các vườn cây không hiệu quả để có phương án phù hợp; đồng thời tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm tập thể, cá nhân và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với ngân sách nhà nước.

Hoàng Sơn