Thành phố Hồ Chí Minh với dấu ấn một nhiệm kỳ bản lĩnh và khát vọng bứt phá(c Hà

Tòa nhà Bitexco tọa lạc gần sông Sài Gòn, cầu Sài Gòn ở vị trí đắc địa của Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: Thanh Vũ/TTXVN)

Nhiệm kỳ 2020-2025 khép lại với Thành phố Hồ Chí Minh bằng những dấu ấn rất đặc biệt - một giai đoạn mà khó khăn và cơ hội đan xen, thách thức và bản lĩnh cùng song hành.

Đại dịch COVID-19, những biến động kinh tế toàn cầu và yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng đã đặt ra những bài toán chưa từng có tiền lệ đối với đô thị lớn nhất cả nước.

Thế nhưng, vượt lên tất cả, Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ trụ vững mà còn từng bước phục hồi mạnh mẽ, tiếp tục khẳng định vai trò đầu tàu kinh tế, trung tâm lớn về tài chính, thương mại, khoa học-công nghệ của Việt Nam.

Những thành quả đạt được trong 5 năm qua không chỉ là con số, mà còn là minh chứng cho tinh thần năng động, sáng tạo và ý chí vươn lên mạnh mẽ của thành phố mang tên Bác.

Kinh tế phục hồi ấn tượng, giữ vững vị thế đầu tàu

Giai đoạn 2020-2025, kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh trải qua những biến động sâu sắc, đặc biệt là sự suy giảm mạnh trong năm 2021 do tác động của đại dịch COVID-19. Tuy nhiên, từ năm 2022 trở đi, thành phố đã phục hồi nhanh chóng và lấy lại đà tăng trưởng.

Tính chung cả giai đoạn, GRDP của thành phố ước tăng bình quân khoảng 6-6,5 %/năm. Quy mô nền kinh tế đến năm 2025 ước đạt trên 1,7 triệu tỷ đồng, tiếp tục là địa phương có quy mô kinh tế lớn nhất cả nước, đóng góp khoảng 22-23% GDP và gần 27% tổng thu ngân sách quốc gia.

Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng hiện đại, trong đó khu vực dịch vụ chiếm khoảng 60-62% GRDP, công nghiệp-xây dựng chiếm khoảng 25-26%, còn lại là nông nghiệp công nghệ cao.

Các ngành dịch vụ chất lượng cao như tài chính, ngân hàng, thương mại, logistics và du lịch tiếp tục giữ vai trò chủ lực.

Thu ngân sách nhà nước giai đoạn 2020-2025 ước đạt trên 2,1 triệu tỷ đồng, nhiều năm vượt dự toán Trung ương giao.

Tổng vốn đầu tư toàn xã hội đạt khoảng 2,5-2,7 triệu tỷ đồng, phản ánh sức hấp dẫn và niềm tin của nhà đầu tư đối với môi trường kinh doanh của thành phố.

GRDP bình quân đầu người đến năm 2025 ước đạt khoảng 7.500–7.800 USD, thuộc nhóm cao nhất cả nước.

Năng suất lao động xã hội tiếp tục dẫn đầu, tăng bình quân khoảng 6-7 %/năm, cho thấy chất lượng tăng trưởng được cải thiện rõ rệt.

Đổi mới sáng tạo - “chìa khóa” cho tăng trưởng bền vững

Một trong những điểm sáng nổi bật của Thành phố Hồ Chí Minh trong nhiệm kỳ qua là sự chuyển mình mạnh mẽ theo hướng kinh tế tri thức và đổi mới sáng tạo.

Thành phố hiện có hơn 500.000 doanh nghiệp đang hoạt động, chiếm khoảng 1/3 tổng số doanh nghiệp cả nước. Hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo phát triển năng động, với hàng nghìn startup, nhiều quỹ đầu tư mạo hiểm và trung tâm hỗ trợ đổi mới sáng tạo.

Khu Công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh và các khu nghiên cứu-phát triển tiếp tục thu hút nhiều tập đoàn lớn trong lĩnh vực công nghệ. Kinh tế số đóng góp khoảng 20-25% GRDP, từng bước trở thành động lực tăng trưởng mới.

Chương trình chuyển đổi số được triển khai đồng bộ trên nhiều lĩnh vực, từ quản lý nhà nước đến sản xuất, kinh doanh và đời sống xã hội. Tỷ lệ dịch vụ công trực tuyến mức độ cao ngày càng tăng, góp phần nâng cao hiệu quả quản trị và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp.

Hạ tầng phát triển, từng bước tháo gỡ “điểm nghẽn” đô thị

Trong nhiệm kỳ qua, Thành phố Hồ Chí Minh đã dành nguồn lực lớn để đầu tư phát triển hạ tầng, đặc biệt là hạ tầng giao thông. Nhiều dự án trọng điểm được đẩy nhanh tiến độ, góp phần cải thiện khả năng kết nối nội đô và liên vùng.

Tổng vốn đầu tư cho hạ tầng giao thông giai đoạn 2020-2025 đạt hàng trăm nghìn tỷ đồng. Một số dự án lớn như các tuyến vành đai, cao tốc, các trục giao thông huyết mạch đã và đang được triển khai, tạo động lực lan tỏa cho phát triển kinh tế.

Bên cạnh đó, các chương trình chỉnh trang đô thị, cải tạo kênh rạch, phát triển nhà ở và không gian xanh cũng được chú trọng. Diện mạo đô thị có nhiều thay đổi tích cực, hướng tới mục tiêu xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh trở thành đô thị văn minh, hiện đại.

Dù vậy, tình trạng ùn tắc giao thông, ngập nước và quá tải hạ tầng vẫn là những thách thức lớn, đòi hỏi những giải pháp mang tính đột phá trong giai đoạn tới.

An sinh xã hội và chất lượng sống không ngừng được nâng cao

Song hành với tăng trưởng kinh tế, Thành phố Hồ Chí Minh luôn đặt con người vào trung tâm của sự phát triển. Các chính sách an sinh xã hội được triển khai kịp thời, đặc biệt trong giai đoạn dịch bệnh.

Trong 5 năm qua, thành phố đã hỗ trợ hàng triệu lượt người dân bị ảnh hưởng bởi COVID-19, với tổng kinh phí hàng chục nghìn tỷ đồng.

Tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn đa chiều giảm còn dưới 0,5%, gần như không còn hộ nghèo theo chuẩn quốc gia.

Thu nhập bình quân đầu người tăng đều qua các năm, đời sống người dân từng bước được cải thiện. Hệ thống giáo dục tiếp tục phát triển với tỷ lệ trường đạt chuẩn quốc gia ngày càng cao; chất lượng giáo dục được nâng lên.

Ngành y tế được đầu tư mạnh mẽ, số bác sỹ và giường bệnh trên một vạn dân tăng lên đáng kể.

Tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đạt trên 95%, góp phần bảo đảm chăm sóc sức khỏe cho người dân.

Các hoạt động văn hóa, thể thao, xây dựng đời sống văn minh đô thị được chú trọng, góp phần nâng cao chất lượng sống và tạo nên bản sắc riêng của Thành phố Hồ Chí Minh - một đô thị năng động nhưng giàu nghĩa tình.

Hợp nhất không gian phát triển - bước ngoặt chiến lược hình thành “siêu đô thị” mới

Một trong những dấu ấn mang tính bước ngoặt của giai đoạn 2020-2025 là việc triển khai chủ trương hợp nhất Thành phố Hồ Chí Minh với Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu, hình thành một đơn vị hành chính mới mang tên Thành phố Hồ Chí Minh.

Trước khi hợp nhất, mỗi địa phương đều có những thế mạnh riêng nhưng phát triển còn mang tính phân tán: Thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm tài chính-thương mại, Bình Dương nổi bật về công nghiệp và thu hút đầu tư, trong khi Bà Rịa-Vũng Tàu giữ vai trò cửa ngõ cảng biển và năng lượng.

Tuy nhiên, sự liên kết giữa các địa phương chưa thật sự tương xứng với tiềm năng, hạ tầng kết nối còn những điểm nghẽn, chưa hình thành được một chỉnh thể phát triển thống nhất.

Việc hợp nhất ba địa phương không đơn thuần là thay đổi địa giới hành chính, mà là một cuộc tái cấu trúc toàn diện về không gian phát triển. Thành phố mới sau hợp nhất có diện tích hơn 6.700km2, dân số trên 13,7 triệu người, trở thành một trong những siêu đô thị lớn của khu vực Đông Nam Á.

Sau hợp nhất, các lợi thế được kết nối và bổ trợ lẫn nhau một cách rõ nét: Thành phố Hồ Chí Minh giữ vai trò trung tâm tài chính, khoa học-công nghệ và đổi mới sáng tạo; Bình Dương tiếp tục là “thủ phủ công nghiệp” với hệ thống khu công nghiệp hiện đại; Bà Rịa-Vũng Tàu phát huy thế mạnh về cảng biển nước sâu, logistics và kinh tế biển.

Sự liên kết này tạo thành một chuỗi giá trị hoàn chỉnh từ sản xuất-logistics-thương mại-tài chính, giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của toàn vùng.

Không chỉ dừng lại ở kinh tế, việc hợp nhất còn tạo điều kiện để tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực quản lý, giảm trùng lặp chức năng giữa các địa phương.

Hệ thống chính quyền mới được kiện toàn và chính thức vận hành từ tháng 7/2025, từng bước ổn định, bảo đảm không gián đoạn hoạt động kinh tế-xã hội.

Đáng chú ý, quá trình này cũng gắn liền với chuyển đổi số và đồng bộ hệ thống quản lý, từ dữ liệu dân cư, hành chính đến điều hành đô thị, tạo nền tảng cho một mô hình quản trị hiện đại, minh bạch và hiệu quả hơn.

So với trước đây, sự thay đổi là rất rõ rệt: từ ba trung tâm phát triển riêng lẻ, nay hình thành một đại đô thị liên kết, đa trung tâm, có khả năng điều phối nguồn lực quy mô lớn và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Đây không chỉ là bước đi mang tính tổ chức hành chính, mà còn là tầm nhìn chiến lược dài hạn, đặt nền móng để Thành phố Hồ Chí Minh mới vươn lên trở thành trung tâm kinh tế-tài chính tầm khu vực, thậm chí mang tầm quốc tế trong tương lai.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Thành phố Hồ Chí Minh cũng thẳng thắn nhìn nhận nhiều hạn chế. Tốc độ tăng trưởng có thời điểm chưa đạt kỳ vọng; hạ tầng chưa theo kịp tốc độ phát triển; một số dự án chậm tiến độ; cải cách hành chính còn những điểm nghẽn.

Những hạn chế này phần nào phản ánh quy mô và áp lực phát triển của một đô thị đặc biệt, đồng thời đặt ra yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ hơn trong tư duy và hành động.

Định hướng nhiệm kỳ mới: Tăng tốc, bền vững và hội nhập

Bước vào giai đoạn 2025-2030, Thành phố Hồ Chí Minh đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân khoảng 8-8,5%/năm, hướng tới quy mô kinh tế lớn hơn và chất lượng cao hơn. GRDP bình quân đầu người đến năm 2030 dự kiến đạt khoảng 10.000-11.000 USD.

Thành phố xác định rõ các trụ cột phát triển:

- Kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn sẽ trở thành động lực tăng trưởng chủ đạo.

- Phát triển mạnh trung tâm tài chính quốc tế, công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo và đổi mới sáng tạo.

- Đầu tư đồng bộ hạ tầng giao thông và hạ tầng số, đặc biệt là các tuyến vành đai, metro và kết nối vùng.

- Xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.

Cùng với đó, Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục nâng cao chất lượng sống của người dân, hướng tới mục tiêu trở thành một trong những thành phố đáng sống trong khu vực châu Á.

Khơi thông nguồn lực, xây dựng nền quản trị hiện đại

Một trong những giải pháp then chốt là đẩy mạnh cải cách hành chính, xây dựng chính quyền đô thị hiện đại, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.

Thành phố sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách đặc thù, tăng cường phân cấp, phân quyền, tạo điều kiện để phát huy tính năng động, sáng tạo. Đồng thời, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý, điều hành, nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình.

Việc huy động các nguồn lực xã hội, đặc biệt là khu vực tư nhân, sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy đầu tư và phát triển.

Vững vàng bước vào chặng đường mới

Nhìn lại chặng đường 2020-2025, có thể thấy Thành phố Hồ Chí Minh đã trải qua một hành trình đầy thử thách nhưng cũng rất đáng tự hào. Những thành quả đạt được không chỉ tạo nền tảng cho sự phát triển mà còn củng cố niềm tin vào khả năng vươn lên của thành phố.

Trong bối cảnh mới, với nhiều cơ hội và thách thức đan xen, Thành phố Hồ Chí Minh mang theo khát vọng lớn: trở thành đô thị toàn cầu, trung tâm kinh tế-tài chính hàng đầu khu vực Đông Nam Á.

Con đường phía trước chắc chắn không dễ dàng, nhưng với truyền thống năng động, sáng tạo, cùng sự đồng lòng của cả hệ thống chính trị và người dân, Thành phố Hồ Chí Minh hoàn toàn có cơ sở để bứt phá mạnh mẽ hơn.

Không chỉ là đầu tàu kinh tế, Thành phố Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục là nơi khởi nguồn của những ý tưởng mới, những mô hình phát triển mới - đóng góp xứng đáng vào hành trình phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới./.

(Vietnam+)