Thanh niên Việt Nam - Khát vọng cống hiến, trách nhiệm trong kỷ nguyên mới Bài 2: Lực lượng tiên phong, chủ thể sáng tạo

Đất nước đang đứng trước thời cơ lịch sử để bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng trở thành quốc gia phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045. Khát vọng ấy không chỉ là mục tiêu chiến lược mà còn là lời hiệu triệu đối với toàn dân tộc, trong đó thanh niên là lực lượng tiên phong, là chủ thể sáng tạo, trực tiếp gánh vác sứ mệnh hiện thực hóa những mục tiêu lớn lao bằng tri thức, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và tinh thần cống hiến.

Kỷ nguyên mới, khát vọng phát triển đất nước

Trải qua 40 năm đổi mới, đất nước đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử. Trao đổi về chuyên đề “Kỷ nguyên phát triển mới - Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam”, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: Việt Nam đang đứng trước thời cơ lịch sử hiện thực hóa khát vọng xây dựng đất nước giàu mạnh, phồn vinh, hạnh phúc, sánh vai cùng các cường quốc năm châu (2). Khát vọng ấy chỉ có thể trở thành hiện thực khi được tiếp sức bởi trí tuệ, bản lĩnh và khát vọng cống hiến của cả dân tộc, trong đó thanh niên là lực lượng tiên phong.

Tổng Bí thư Tô Lâm trao đổi chuyên đề “Kỷ nguyên phát triển mới - Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam”. Ảnh: Thống Nhất/TTXVN

Cơ hội luôn đi cùng thách thức. Nguy cơ tụt hậu về khoa học - công nghệ, sự cạnh tranh ngày càng gay gắt về nguồn nhân lực chất lượng cao, già hóa dân số, biến đổi khí hậu và những biến động khó lường của tình hình thế giới đang đặt ra những yêu cầu mới đối với sự phát triển của đất nước.

Đặc biệt, Việt Nam đang ở giai đoạn cuối của thời kỳ dân số vàng. Nếu không tận dụng hiệu quả cơ hội này để tạo đột phá về khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đất nước có nguy cơ tụt lại phía sau trong cuộc cạnh tranh toàn cầu. Điều đó khiến vai trò của thanh niên có ý nghĩa chiến lược đối với tương lai dân tộc.

Từ khát vọng phát triển đất nước đến năm 2045, một câu hỏi lớn được đặt ra: ai sẽ là lực lượng trực tiếp hiện thực hóa những mục tiêu chiến lược ấy? Lịch sử phát triển của các dân tộc cho thấy, trong mọi cuộc chuyển mình của đất nước, thanh niên luôn là lực lượng tiên phong, là nguồn lực quyết định sức sáng tạo và năng lực cạnh tranh của quốc gia.

Chiếc “la bàn chiến lược” định hình chân dung thế hệ trẻ

Lịch sử dân tộc là lịch sử của những thế hệ thanh niên biết đặt lợi ích của Tổ quốc lên trên lợi ích của bản thân. Nếu thế hệ cha anh mang trên vai sứ mệnh giành độc lập, thống nhất đất nước thì thế hệ thanh niên hôm nay đang gánh vác một sứ mệnh không kém phần vẻ vang: đưa Việt Nam phát triển nhanh, bền vững, trở thành quốc gia phát triển vào giữa thế kỷ XXI. Điều đó đòi hỏi thanh niên không được bằng lòng với những thành quả hiện có, không thể đứng ngoài những vấn đề lớn của đất nước và càng không được thờ ơ trước những yêu cầu của thời đại.

Bên cạnh những cơ hội lớn, thanh niên Việt Nam cũng đang phải đối diện với nhiều thách thức. Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, trí tuệ nhân tạo (AI), kinh tế số và toàn cầu hóa đang làm thay đổi sâu sắc cơ cấu việc làm và yêu cầu về kỹ năng nghề nghiệp. Trong khi đó, một bộ phận thanh niên còn hạn chế về kỹ năng số, ngoại ngữ, năng lực sáng tạo và khả năng thích ứng với môi trường quốc tế. Thực tế đó đòi hỏi người trẻ phải không ngừng học tập, rèn luyện, chủ động đổi mới tư duy và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng quyết liệt, hệ giá trị “Bản lĩnh tự cường - Tiên phong sáng tạo - Khát vọng cống hiến - Làm chủ tương lai” chính là chiếc “la bàn chiến lược” định hình chân dung thanh niên Việt Nam trong thời đại số. Bản lĩnh tự cường giúp thanh niên hội nhập mà không hòa tan, giữ vững bản sắc và ý chí dân tộc. Tinh thần tiên phong sáng tạo là điều kiện để người trẻ làm chủ khoa học - công nghệ và những lĩnh vực mới. Còn khát vọng cống hiến và ý chí làm chủ tương lai chính là động lực thôi thúc thanh niên dấn thân vào những nhiệm vụ khó, những lĩnh vực đột phá của đất nước.

Tuổi trẻ Thủ đô trong lễ ra quân Tháng Thanh niên năm 2026. Ảnh: Xuân Tùng

Bốn giá trị cốt lõi trong khẩu hiệu hành động chính thức của Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ XIII, nhiệm kỳ 2026 - 2031 chính là những yếu tố hợp thành hình mẫu thanh niên mà đất nước kỳ vọng: giàu lòng yêu nước, bản lĩnh, sáng tạo, có khát vọng vươn lên và sẵn sàng gánh vác trách nhiệm đối với tương lai dân tộc.

Sứ mệnh của thế hệ kiến tạo tương lai

Trong nền kinh tế tri thức, nguồn tài nguyên quan trọng nhất của quốc gia chính là con người, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao. Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu của tăng trưởng trong giai đoạn mới. Điều đó đồng nghĩa với việc thanh niên - lực lượng có khả năng thích ứng nhanh nhất với công nghệ mới - sẽ giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc hình thành các động lực tăng trưởng mới của đất nước.

Thanh niên Việt Nam đang có nhiều lợi thế: năng động, sáng tạo, nhanh chóng tiếp cận công nghệ mới, có khả năng thích ứng cao và khát vọng khẳng định bản thân. Lợi thế ấy chỉ thực sự trở thành sức mạnh khi được chuyển hóa thành tri thức, kỹ năng, năng lực cạnh tranh và tinh thần trách nhiệm đối với đất nước.

Trong kỷ nguyên số, sức mạnh của một quốc gia không chỉ được đo bằng quy mô nền kinh tế hay nguồn tài nguyên thiên nhiên mà còn được quyết định bởi chất lượng nguồn nhân lực trẻ, khả năng đổi mới sáng tạo và khát vọng vươn lên của mỗi thế hệ công dân. Bởi vậy, sứ mệnh của thanh niên hôm nay không chỉ là tiếp nhận tri thức mà còn phải tạo ra tri thức mới; không chỉ thích ứng với sự thay đổi mà còn phải trở thành chủ thể dẫn dắt sự thay đổi.

Tiên phong trong khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số

Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang mở ra những cơ hội phát triển chưa từng có cho đất nước. Trong cuộc cạnh tranh ấy, thanh niên chính là lực lượng có nhiều lợi thế nhất.

Trong những năm qua, thanh niên Việt Nam đã phát huy mạnh mẽ tinh thần xung kích, sáng tạo để gặt hái nhiều thành tựu đột phá trên mọi lĩnh vực. Tuổi trẻ cả nước không chỉ tiên phong trong công cuộc chuyển đổi số quốc gia, chủ động làm chủ khoa học - công nghệ hiện đại, mà còn đóng góp to lớn vào sự phát triển kinh tế - xã hội thông qua các phong trào khởi nghiệp sáng tạo.

Hàng chục nghìn đoàn viên, thanh niên đang tham gia các tổ công nghệ số cộng đồng, các lớp “Bình dân học vụ số”, hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, góp phần thúc đẩy tiến trình chuyển đổi số quốc gia. Bên cạnh đó, các chiến dịch tình nguyện vì cộng đồng, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc và những thành tích xuất sắc trên đấu trường tri thức, thể thao quốc tế đã tiếp tục khẳng định bản lĩnh, nâng cao vị thế và hình ảnh của thế hệ trẻ Việt Nam khi bước vào kỷ nguyên mới.

Tuổi trẻ Hà Tĩnh “cầm tay chỉ việc”, đưa người dân lên không gian số. Ảnh: Sĩ Hoàng

Những kết quả đó cho thấy, khi được trao cơ hội, được tạo điều kiện phát triển và được khơi dậy khát vọng cống hiến, thanh niên hoàn toàn có thể trở thành lực lượng xung kích, tạo ra những động lực phát triển mới cho đất nước.

Hiện thực hóa bằng hành động cụ thể

Trong bài viết “Tương lai cho thế hệ vươn mình”, Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định: “Thanh niên là trụ cột để đưa đất nước vững bước vào kỷ nguyên mới, là nguồn lực chủ yếu xây dựng lực lượng sản xuất mới, là đội ngũ tiên phong tham gia những lĩnh vực mới”. Lời nhắn gửi ấy vừa là niềm tin, vừa là sự giao phó trách nhiệm đối với thế hệ trẻ.

Khát vọng dân tộc không tự nhiên trở thành hiện thực. Mọi mục tiêu phát triển của đất nước đều phải được tạo dựng từ tri thức, bản lĩnh, tinh thần trách nhiệm và sự cống hiến của mỗi con người. Đối với thanh niên, yêu nước hôm nay không chỉ là niềm tự hào về truyền thống dân tộc mà còn được thể hiện bằng tinh thần học tập, lao động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám dấn thân vào những lĩnh vực mới vì sự phát triển của đất nước.

Mỗi giai đoạn phát triển của dân tộc đều đặt lên vai thanh niên một sứ mệnh lịch sử. Nếu thế hệ cha anh đã viết nên những trang sử hào hùng bằng tinh thần “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh” thì thế hệ trẻ hôm nay phải viết tiếp khát vọng Việt Nam bằng tri thức, bản lĩnh, đổi mới sáng tạo và năng lực cạnh tranh toàn cầu.

Tương lai của đất nước phụ thuộc rất lớn vào việc thanh niên hôm nay lựa chọn sống như thế nào, học tập ra sao và cống hiến đến mức nào. Khi khát vọng cống hiến được khơi dậy, khi tinh thần tiên phong trở thành lẽ sống của tuổi trẻ, đó cũng là lúc những mục tiêu phát triển của dân tộc được tiếp thêm nguồn lực mạnh mẽ nhất để trở thành hiện thực.

Chú thích:

(1) Văn kiện Đại hội XIII của Đảng, tập I, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2021, tr.25.

(2) Tổng Bí thư Tô Lâm trao đổi chuyên đề “Kỷ nguyên phát triển mới - Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam” tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, ngày 25/11/2024.

(3) Phát biểu của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tại Chương trình gặp mặt các gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu, triển vọng và cán bộ Đoàn tiêu biểu nhân dịp kỷ niệm 95 năm Ngày thành lập Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh (26/3/1931-26/2/2026).

ThS Nguyễn Khắc Trường, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương