Thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ XIII Thanh niên Việt Nam làm chủ tương lai bằng tri thức, bản lĩnh và sáng tạo

Bồi đắp lý tưởng, bản lĩnh và khát vọng cống hiến cho thanh niên

Trong những nhiệm vụ được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặt ra, nổi bật trước hết là yêu cầu giáo dục lý tưởng cách mạng, bồi đắp lòng yêu nước, bản lĩnh chính trị, đạo đức, lối sống và khát vọng cống hiến cho thanh niên.

Đây là vấn đề có tính nền tảng. Bởi thanh niên là lực lượng nhạy cảm nhất với cái mới, tiếp nhận nhanh nhất những chuyển động của thời đại, nhưng cũng dễ chịu tác động nhất trước những biến động của xã hội, nhất là trong môi trường số. Hôm nay, người trẻ có nhiều cơ hội hơn để học tập, lập nghiệp, sáng tạo, kết nối với thế giới; nhưng đồng thời cũng đối diện với không ít thách thức: nhiễu loạn thông tin, áp lực cạnh tranh, chủ nghĩa thực dụng, lối sống hưởng thụ, những lệch chuẩn giá trị và cả sự cô đơn trong một thế giới tưởng như luôn kết nối. Vì vậy, giáo dục lý tưởng cho thanh niên không thể dừng ở những lời kêu gọi chung chung, càng không thể chỉ bằng những hình thức hành chính, áp đặt một chiều. Điều quan trọng hơn là phải làm cho lý tưởng trở thành niềm tin sống động, lòng yêu nước trở thành hành động cụ thể, bản lĩnh chính trị trở thành khả năng nhận diện đúng - sai, thật - giả, tích cực - tiêu cực trong đời sống hằng ngày.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ XIII

Điểm rất sâu sắc trong chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước là cách đặt lại nội hàm của lòng yêu nước trong thời đại mới: yêu nước hôm nay còn phải được đo bằng học tập nghiêm túc, lao động trung thực, ứng xử văn minh, trách nhiệm công dân, năng lực sáng tạo, tinh thần phụng sự và ý chí vươn lên. Giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên trong giai đoạn hiện nay phải gắn với cuộc sống thật, vấn đề thật, việc làm thật. Chúng ta không thể chỉ nói với thanh niên về trách nhiệm, mà phải tạo môi trường để thanh niên được rèn luyện trách nhiệm. Không thể chỉ kêu gọi thanh niên cống hiến, mà phải trao cho thanh niên những việc cụ thể để cống hiến. Không thể chỉ yêu cầu thanh niên có bản lĩnh, mà phải giúp họ có tri thức, kỹ năng, văn hóa và điểm tựa tinh thần để hình thành bản lĩnh ấy.

Đạo đức và lối sống của thanh niên cũng cần được nhìn nhận như một trụ cột của phát triển. Một quốc gia muốn mạnh không chỉ cần những con người giỏi chuyên môn, mà còn cần những con người tử tế, trung thực, nhân ái, biết sống vì cộng đồng. Công nghệ càng phát triển, con người càng cần nhân văn. Trí tuệ nhân tạo càng mở rộng, trí tuệ đạo đức càng phải được bồi đắp.

Xây dựng thanh niên phải bắt đầu từ xây dựng hệ giá trị. Thanh niên Việt Nam trong kỷ nguyên mới cần có khát vọng lớn, nhưng khát vọng ấy phải được đặt trên nền tảng đạo đức; cần dám nghĩ, dám làm, nhưng phải dám chịu trách nhiệm; cần hội nhập sâu rộng, nhưng không được đánh mất căn cốt văn hóa Việt Nam; cần thành công, nhưng không đánh đổi nhân cách; cần tự do sáng tạo, nhưng luôn biết giới hạn của pháp luật, đạo lý và lợi ích quốc gia - dân tộc.

Đây cũng là yêu cầu đổi mới đối với tổ chức Đoàn. Đoàn phải thật sự gần thanh niên hơn, hiểu thanh niên hơn, đối thoại với thanh niên nhiều hơn và đồng hành với thanh niên thiết thực hơn. Khi thanh niên thấy lý tưởng không xa vời, mà nằm trong chính công việc, cách sống, cách học, cách làm và cách phụng sự hằng ngày, khi đó lý tưởng mới trở thành động lực nội sinh bền vững.

Làm chủ tương lai bằng tri thức, khoa học - công nghệ và những phong trào hành động thực chất

Một thông điệp rất nổi bật trong phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước là yêu cầu phải xây dựng thế hệ thanh niên Việt Nam học tập suốt đời, làm chủ khoa học - công nghệ, tiên phong trong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế. Đây là chỉ đạo rất đúng, rất trúng và rất kịp thời, bởi trong kỷ nguyên mới, tri thức, công nghệ, dữ liệu, đổi mới sáng tạo và chất lượng con người đang trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia. Đầu tư cho thanh niên không chỉ là chăm lo cho một nhóm xã hội, mà là đầu tư cho năng lực cạnh tranh lâu dài của đất nước. Trong một thế giới mà nhiều nghề nghiệp mới xuất hiện, nhiều kỹ năng cũ nhanh chóng lạc hậu, người trẻ phải học để làm người, làm việc, sáng tạo, làm chủ cuộc sống và phụng sự Tổ quốc. Học ngoại ngữ để có thể đối thoại với thế giới. Rèn kỹ năng số để không bị công nghệ bỏ lại phía sau. Học kỹ năng nghề nghiệp để có thể lao động hiệu quả. Rèn tư duy phản biện để không bị cuốn theo đám đông. Học cách hợp tác để làm việc trong những không gian đa văn hóa, đa ngành, đa lĩnh vực. Và quan trọng hơn cả, học để biết mình là ai, mình có thể đóng góp gì cho gia đình, quê hương, đất nước.

Đặc biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh tinh thần “thanh niên Việt Nam làm chủ tương lai bằng tri thức, bản lĩnh và sáng tạo”. Muốn làm chủ tương lai, thanh niên trước hết phải làm chủ chính mình: làm chủ tri thức, làm chủ kỹ năng, làm chủ cảm xúc, làm chủ công nghệ, làm chủ khát vọng và trách nhiệm của bản thân. Tri thức, bản lĩnh và sáng tạo phải đi cùng nhau, nâng đỡ nhau, bổ sung cho nhau.

Trong tinh thần ấy, vai trò của Đoàn Thanh niên cần được đổi mới mạnh mẽ. Đoàn phải giúp thanh niên đi hết một hành trình rất quan trọng: từ ước mơ đến năng lực, từ năng lực đến sản phẩm, từ sản phẩm đến giá trị cho đất nước.

Để làm được điều đó, phong trào hành động cách mạng của thanh niên cũng phải đổi mới theo hướng thuyết phục hơn, chuyên sâu hơn, có sản phẩm cụ thể hơn và tác động xã hội rõ ràng hơn. Phong trào thanh niên phải được đo bằng kết quả, bằng mô hình, bằng sản phẩm, bằng những thay đổi cụ thể trong đời sống cộng đồng. Nói cách khác, phong trào thanh niên cần chuyển mạnh từ “khí thế” sang “giá trị”, từ “hưởng ứng” sang “kiến tạo”, từ “dàn trải” sang “chuyên sâu”, từ “làm cho có” sang “làm đến nơi đến chốn”. Đây chính là cách để phong trào Đoàn thuyết phục người trẻ trong thời đại mới.

Cùng với yêu cầu đổi mới phong trào là yêu cầu chăm lo thiết thực hơn cho thanh niên. Không thể chỉ kêu gọi thanh niên cống hiến mà thiếu cơ chế để thanh niên trưởng thành. Chăm lo cho thanh niên phải đi vào những vấn đề rất cụ thể: hướng nghiệp, đào tạo kỹ năng, hỗ trợ việc làm, khởi nghiệp, nhà ở, đời sống văn hóa, sức khỏe thể chất và tinh thần. Đây không chỉ là chính sách thanh niên, mà còn là chính sách phát triển quốc gia. Một thanh niên có việc làm tử tế sẽ có điều kiện cống hiến tốt hơn. Một thanh niên được đào tạo kỹ năng sẽ thích ứng tốt hơn với thị trường lao động. Một thanh niên có đời sống văn hóa lành mạnh sẽ có sức đề kháng tốt hơn trước những lệch chuẩn xã hội. Một thanh niên được quan tâm đến sức khỏe tinh thần sẽ vững vàng hơn trước áp lực của thời đại.

Từ bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tại Đại hội có thể thấy một thông điệp xuyên suốt: muốn đất nước bước vào kỷ nguyên mới với tâm thế tự tin, chúng ta phải có một thế hệ thanh niên mới - giàu lý tưởng, vững bản lĩnh, sáng đạo đức, giỏi tri thức, mạnh kỹ năng, dám sáng tạo, dám cống hiến và biết phụng sự Tổ quốc bằng những việc làm cụ thể.

Với các bạn trẻ, hãy sống sao để tuổi trẻ của mình không chỉ đẹp, mà còn có ích. Đẹp vì có ước mơ, có nhiệt huyết, có tình yêu cuộc sống. Có ích vì biết học tập nghiêm túc, lao động tử tế, sáng tạo có trách nhiệm, biết đặt Tổ quốc và cộng đồng trong những lựa chọn quan trọng của đời mình. Hãy bắt đầu từ việc nhỏ nhất: học tốt hơn một chút, làm việc kỷ luật hơn một chút, đọc nhiều hơn một chút, tử tế hơn một chút, trách nhiệm hơn một chút.

Một dân tộc muốn đi xa cần những thế hệ trẻ biết ước mơ lớn và bắt đầu bằng những hành động cụ thể. Một đất nước muốn hùng cường cần những người trẻ không chỉ giỏi hơn, mà còn nhân văn hơn; không chỉ năng động hơn, mà còn bản lĩnh hơn; không chỉ hội nhập sâu hơn, mà còn gắn bó hơn với cội nguồn dân tộc.

Đó chính là tinh thần lớn từ bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: thanh niên Việt Nam phải làm chủ tương lai bằng tri thức, bản lĩnh và sáng tạo; còn Đoàn, Đảng, Nhà nước và toàn xã hội phải cùng nhau mở đường, tiếp sức, trao niềm tin và tạo điều kiện để tương lai ấy được kiến tạo từ hôm nay.

Bùi Hoài Sơn