Thanh niên trong kỷ nguyên AI: 'Chủ quyền nhận thức' và 'Hệ miễn dịch số'

Chỉ trong vài chục giây, AI có thể tạo ra một bài viết hoàn chỉnh, một bức ảnh không có thật, một đoạn video Deepfake hay một giọng nói gần như giống tuyệt đối với người thật. Nếu bị lợi dụng cho mục đích xấu, AI có thể trở thành công cụ nguy hiểm để phát tán thông tin sai lệch, xuyên tạc lịch sử, bóp méo sự thật, thao túng cảm xúc và từng bước làm xói mòn niềm tin xã hội.

Điều đáng lo ngại là trong “thế giới AI”, sự giả dối được khoác lên chiếc áo của công nghệ hiện đại, của ngôn ngữ học thuật, của những hình ảnh chân thực và những lập luận tưởng chừng rất khách quan. Cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng vì thế đang bước sang một giai đoạn mới - nơi ranh giới giữa thật và giả ngày càng mong manh, còn “chiến trường” không còn giới hạn ở không gian vật lý mà mở rộng sang không gian số và nhận thức của con người.

Trong bối cảnh ấy, đoàn viên, thanh niên không chỉ là lực lượng đông đảo nhất trên môi trường số mà còn là lực lượng giữ vai trò quyết định trong việc bảo vệ an toàn không gian mạng và giữ vững “chủ quyền nhận thức” của quốc gia.

“Chủ quyền nhận thức” và “Hệ miễn dịch số”

Trong thời đại AI, “chủ quyền nhận thức” đang trở thành một khái niệm mang ý nghĩa đặc biệt. Đó là khả năng để mỗi cá nhân tự làm chủ tư duy của mình, không bị dẫn dắt bởi thông tin sai lệch, không bị thao túng bởi thuật toán hay những sản phẩm giả mạo được tạo ra bằng trí tuệ nhân tạo.

AI kết hợp với thuật toán của mạng xã hội có khả năng cá nhân hóa nội dung đến từng người dùng. Điều đó đồng nghĩa với việc mỗi đoàn viên, thanh niên có thể bị “bao vây” trong một không gian thông tin riêng, nơi các nội dung cùng chiều được lặp đi lặp lại, dần hình thành những định kiến hoặc nhận thức lệch lạc mà chính người tiếp nhận không hề nhận ra. Đây là một hình thức tác động tư tưởng mềm, âm thầm nhưng có sức ảnh hưởng lâu dài.

Giữ vững “chủ quyền nhận thức” không chỉ là bảo vệ mỗi cá nhân trước những cạm bẫy của AI, mà còn là bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, bảo vệ niềm tin xã hội và tương lai phát triển của đất nước. Khi mỗi đoàn viên, thanh niên biết sử dụng AI bằng trí tuệ, bản lĩnh và trách nhiệm, không gian mạng sẽ không còn là nơi lan truyền sự giả dối mà sẽ trở thành môi trường lan tỏa khát vọng cống hiến, lòng yêu nước và những giá trị tốt đẹp của dân tộc Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới.

Trong bối cảnh đó, đoàn viên, thanh niên phải trở thành lực lượng tiên phong xây dựng “hệ miễn dịch số” cho bản thân và cộng đồng.

“Hệ miễn dịch số” trước hết là khả năng kiểm chứng thông tin. Một đoàn viên, thanh niên có trách nhiệm không chia sẻ thông tin chỉ vì nó gây tò mò hoặc đánh mạnh vào cảm xúc. Trước mỗi hình ảnh, mỗi video hay mỗi bài viết lan truyền trên mạng, cần hình thành thói quen kiểm tra nguồn phát hành, đối chiếu với các cơ quan báo chí chính thống và sử dụng các công cụ xác minh nội dung. Trong thời đại AI, tốc độ không còn là yếu tố quan trọng nhất; điều quan trọng hơn là tính xác thực của thông tin.

“Hệ miễn dịch số” còn là bản lĩnh chính trị và nền tảng tri thức. Công nghệ có thể tạo ra vô số sản phẩm giả, nhưng không thể thay thế khả năng tư duy độc lập và niềm tin được xây dựng từ tri thức đúng đắn. Khi đoàn viên, thanh niên được trang bị đầy đủ kiến thức về lịch sử dân tộc, về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối đổi mới của Đảng và thành tựu phát triển đất nước, họ sẽ có đủ "kháng thể" để nhận diện và bác bỏ những luận điệu xuyên tạc.

Mỗi đoàn viên, thanh niên là một “Đại sứ truyền thông”

Nghị quyết số 35-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định phương châm kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống”, lấy “xây” là cơ bản, lâu dài. Trong môi trường số, điều đó có nghĩa là không chỉ phản bác thông tin sai trái mà còn chủ động tạo ra những dòng thông tin tích cực đủ hấp dẫn để trở thành xu hướng chủ lưu.

Mỗi đoàn viên, thanh niên có thể trở thành một “Đại sứ truyền thông” bằng những việc làm rất cụ thể: Chia sẻ những câu chuyện đẹp về đất nước và con người Việt Nam; giới thiệu những tấm gương thanh niên tiêu biểu; lan tỏa các giá trị văn hóa dân tộc; sáng tạo video, podcast, infographic về lịch sử, chủ quyền quốc gia hay các thành tựu đổi mới bằng ngôn ngữ gần gũi với giới trẻ. Khi hàng triệu người trẻ cùng tạo ra những nội dung tích cực, không gian mạng sẽ dần được "phủ xanh" bằng sự thật, lòng nhân ái và tinh thần trách nhiệm.

Trong kỷ nguyên AI, đoàn viên, thanh niên còn cần làm chủ công nghệ để bảo vệ chính công nghệ. Không nên nhìn AI như một mối đe dọa, mà phải coi AI là công cụ phục vụ sự phát triển nếu được sử dụng đúng mục đích. Mỗi đoàn viên, thanh niên cần chủ động học tập, nghiên cứu và khai thác AI để phục vụ học tập, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, sản xuất nội dung chính thống, đồng thời biết sử dụng các công cụ AI nhằm phát hiện Deepfake, kiểm chứng dữ liệu và hỗ trợ xác minh thông tin. Khi làm chủ công nghệ, đoàn viên, thanh niên sẽ không còn là người bị động trước công nghệ.

Tùng Dương