Tháng Bảy - Đưa các anh trở về trong lòng Tổ quốc

Có những tháng Bảy được ghi nhớ bằng những vòng hoa đỏ thắm. Có những tháng Bảy được khắc sâu bởi tiếng chuông ngân nơi nghĩa trang liệt sĩ. Nhưng tháng Bảy năm nay còn được nhắc đến bởi hình ảnh hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ, nhà khoa học và người dân lặng lẽ đào từng lớp đất, lần tìm từng dấu vết lịch sử với một niềm tin duy nhất: đưa các anh trở về.

Sau hơn nửa thế kỷ hòa bình, chiến tranh đã lùi xa, nhưng vẫn còn hàng trăm nghìn liệt sĩ chưa xác định được nơi an nghỉ hoặc chưa biết tên. Mỗi bộ hài cốt được tìm thấy là một mảnh ghép của lịch sử được nối lại; mỗi kết quả giám định ADN thành công là một mái nhà được thắp sáng sau nhiều năm mong ngóng.

Đó cũng là lý do Chiến dịch 500 ngày đêm được phát động, với mục tiêu tìm kiếm khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ, lấy mẫu ADN quy mô lớn và đẩy nhanh xác định danh tính trước dịp kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh – Liệt sĩ vào năm 2027.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cùng các đại biểu thực hiện nghi thức quy tập hài cốt liệt sĩ - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

TP.HCM – nơi ký ức được đánh thức dưới lòng đất

Những ngày đầu tháng Bảy, Công viên Lê Thị Riêng trở thành một “điểm cầu” đặc biệt của lòng tri ân.

Dưới những tán cây xanh hôm nay từng là nghĩa trang Đô Thành, lực lượng tìm kiếm kiên trì bóc tách từng lớp đất. Mỗi chiếc cúc áo, chiếc lược, chiếc bút máy hay mảnh tăng võng được tìm thấy đều trở thành dấu chỉ quý giá để nhận diện những người đã ngã xuống trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968.

Đến giữa tháng 7, hàng chục hài cốt cùng nhiều di vật đã được quy tập. Có những trường hợp từ một kỷ vật nhỏ bé, các cơ quan chức năng đã xác định được danh tính liệt sĩ, mở ra hy vọng đoàn tụ cho thân nhân sau gần 60 năm chờ đợi.

Những hình ảnh ấy khiến nhiều người rơi nước mắt. Bởi dưới lòng đất ấy không chỉ có hài cốt, mà còn có tuổi xuân, lý tưởng và những giấc mơ còn dang dở của một thế hệ.

Mỗi hài cốt được quy tập là thêm một cuộc đoàn viên sau hàng chục năm mòn mỏi chờ đợi. Chiến dịch 500 ngày đêm đang viết tiếp hành trình tri ân thiêng liêng, đưa các anh trở về với đất Mẹ và trao lại tên cho những người anh hùng.

Lực lượng chức năng tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Quảng Trị – nơi ngọn lửa tri ân được thắp lên

Nếu TP.HCM là nơi những ký ức được khai mở, thì Quảng Trị là nơi khởi nguồn của Chiến dịch 500 ngày đêm.

Tại Thành cổ Quảng Trị, nơi từng hứng chịu hàng vạn tấn bom đạn, lễ phát động chiến dịch mang ý nghĩa như một lời hứa của thế hệ hôm nay với những người đã ngã xuống.

Không chỉ huy động lực lượng quân đội, công an và các địa phương, chiến dịch còn kết nối các nhà khoa học, chuyên gia ADN, hệ thống cơ sở dữ liệu dân cư và thân nhân liệt sĩ trong một mạng lưới đồng bộ. Đây được xem là bước chuyển từ tìm kiếm bằng ký ức sang tìm kiếm bằng khoa học, công nghệ và dữ liệu số.

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cùng các đại biểu thực hiện nghi thức quy tập, di chuyển hài cốt liệt sĩ vào nhà quàn trong Lễ triển khai tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng (TPHCM) ngày 6/7/2026 - Ảnh: VGP

Khi khoa học nối dài đạo lý

Một trong những điểm mới của Chiến dịch 500 ngày đêm là việc ứng dụng công nghệ ADN thế hệ mới.

Các mẫu hài cốt, mẫu sinh phẩm thân nhân và dữ liệu lịch sử đang được số hóa, đối sánh trên quy mô lớn. Công nghệ giải trình tự gen mới cho phép xác định quan hệ huyết thống qua nhiều thế hệ, mở thêm cơ hội gọi đúng tên những người đã hy sinh từ nhiều chục năm trước.

Đằng sau những con số về mẫu ADN hay cơ sở dữ liệu là những cuộc đoàn tụ không thể đo đếm bằng thống kê. Đó là ngày người mẹ già ôm di ảnh con sau hơn nửa thế kỷ. Là lúc một ngôi mộ vô danh lần đầu tiên có tên. Là khi lịch sử không còn là những dòng chữ khô cứng mà hiện diện bằng những giọt nước mắt hạnh phúc.

Sau hơn 4 tháng triển khai, Chiến dịch đã quy tập hơn 1.400 hài cốt liệt sĩ; lấy trên 27.000 mẫu hài cốt phục vụ giám định ADN và rà phá hơn 7.000 ha bom mìn, vật nổ tại các khu vực trọng điểm, mở thêm hy vọng đưa nhiều liệt sĩ trở về với tên tuổi của mình.

Mệnh lệnh từ trái tim: Hành trình chưa bao giờ dừng lại

Tháng Bảy luôn nhắc nhở rằng hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng máu xương của hàng triệu người con đất Việt.

Thủ tướng Chính phủ cùng các đại biểu thực hiện nghi thức quy tập, di chuyển hài cốt liệt sĩ vào nhà quàn - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Chiến dịch 500 ngày đêm vì thế không chỉ là một nhiệm vụ chính trị hay quân sự. Đó là hành trình của đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, là lời tri ân bằng hành động cụ thể của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Mỗi hài cốt được quy tập là thêm một gia đình vơi đi nỗi chờ đợi. Mỗi danh tính được xác định là thêm một trang sử được viết trọn vẹn. Và mỗi tháng Bảy đi qua, những bước chân lặng lẽ trên các điểm tìm kiếm lại nhắc nhở rằng đất nước không bao giờ quên những người đã hiến dâng tuổi xuân cho độc lập, tự do.

Bởi với dân tộc Việt Nam, hành trình tìm đồng đội chưa bao giờ kết thúc. Chừng nào còn một người lính chưa trở về với tên tuổi của mình, chừng đó hành trình tri ân vẫn còn tiếp tục.

Thanh Xuân