Tham nhũng 'ẩn' sau nhóm lợi ích, doanh nghiệp 'sân sau'

Chiều 27/8, tại Hà Nội, Kiểm toán nhà nước (KTNN) phối hợp với Bộ Công an, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao tổ chức Hội nghị trực tuyến phối hợp, chia sẻ kinh nghiệm trong công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí tiêu cực (PCTNLPTC).

Khai mạc hội nghị, Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Doãn Anh Thơ nêu rõ, hội nghị có ý nghĩa thiết thực để ba cơ quan trao đổi thẳng thắn, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, nhận diện những khó khăn, vướng mắc và cùng đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả phối hợp trong thời gian tới.

Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Doãn Anh Thơ. Ảnh: PV

Ông đề nghị các đại biểu chia sẻ những kinh nghiệm thực tiễn trong phát hiện dấu hiệu tham nhũng, lãng phí, tiêu cực (TNLPTC) thông qua hoạt động kiểm toán, điều tra, kiểm sát; đặc biệt là phương pháp nhận diện các dấu hiệu bất thường trong quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công và trong các lĩnh vực tiềm ẩn nguy cơ tham nhũng, tiêu cực cao.

Các ý kiến tại hội nghị nhấn mạnh, thực tiễn cho thấy, nếu chỉ nhìn nhận hành vi vi phạm ở biểu hiện bề ngoài sẽ rất dễ bỏ lọt bản chất của vụ việc. Tội phạm ngày càng “ẩn” trong các hoạt động kinh tế hợp pháp, hành vi được cài đặt ngay từ khâu hình thành quyết định, hợp thức hóa qua quy trình, hồ sơ, hợp đồng, chứng từ có hình thức hợp pháp.

Các hành vi liên kết thành chuỗi khép kín từ can thiệp chính sách, thông đồng tạo lợi thế, đến hợp thức hóa hồ sơ và che giấu, tẩu tán tài sản.

Nhóm lợi ích, doanh nghiệp "sân sau"

Ông Phạm Trường Giang - Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (Bộ Công an) - cho biết, qua thực tiễn đấu tranh, Cục Cảnh sát kinh tế nhận thấy tham nhũng, lãng phí, tiêu cực thể hiện ở nhiều hình thức khác nhau như: câu kết hình thành “nhóm lợi ích”, thao túng ngay từ khâu xây dựng chính sách, quy hoạch hoặc thông thầu, sử dụng doanh nghiệp “sân sau”...

Ông Phạm Trường Giang - Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu. Ảnh: PV

Ông Phạm Trường Giang đề xuất thiết lập cơ chế phối hợp, trao đổi thông tin định kỳ và đột xuất giữa ba cơ quan ngay từ khâu nhận diện rủi ro, không chờ đến khi có vụ việc.

Trên cơ sở kết quả điều tra và công tác nắm tình hình, cơ quan điều tra cung cấp cho KTNN phương thức, thủ đoạn phạm tội mới và danh mục các lĩnh vực nhạy cảm, rủi ro cao để KTNN tham khảo khi xây dựng kế hoạch kiểm toán và xác định trọng yếu, rủi ro kiểm toán.

Theo ông Phạm Văn Dũng - Phó Vụ trưởng Vụ Công tố và kiểm sát điều tra án kinh tế, tham nhũng, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, điểm quyết định trong các vụ án kinh tế, chức vụ lớn là phải xác định “điểm nghi ngờ” ngay từ đầu, nhằm tìm ra điểm mấu chốt để mở ra vụ án.

Ông Phạm Văn Dũng - Phó Vụ trưởng Vụ Công tố và kiểm sát điều tra án kinh tế, tham nhũng. Ảnh: PV

Cùng với đó, cần dựng lại toàn bộ đường đi của quyết định từ khi hình thành chủ trương cho đến khi quyết định được tổ chức thực hiện và lợi ích thực tế phát sinh; lấy dòng tiền và lợi ích thực tế làm một trong những trục chính của việc chứng minh.

Trong công tác PCTNLPTC, phòng ngừa phải đi trước xử lý, kiểm soát quyền lực phải gắn với trách nhiệm giải trình; chú trọng công tác cán bộ; tăng cường kiểm soát tài sản, thu nhập và lợi ích liên quan; tăng cường ứng dụng dữ liệu và công nghệ thông tin.

Qua thực tiễn kiểm toán ngân sách địa phương, Kiểm toán trưởng KTNN khu vực VI Ngô Minh Kiểm cũng chia sẻ việc nhận diện các vấn đề lãng phí, tiêu cực. Ông đề xuất tập trung vào kiểm toán các vấn đề, lĩnh vực nhạy cảm dễ xảy ra TNLPTC; chuyển từ kiểm toán từng nội dung cụ thể sang kiểm toán chuỗi quản lý nguồn lực…

Luân Dũng