Thách thức cần chung tay hành động để hiện thực hóa mục tiêu xóa đói trền toàn thế giới

Trẻ em tại Haiti nhận bữa ăn học đường từ Chương trình Lương thực Thế giới của Liên hợp quốc. (Ảnh: TTXVN)

Tình trạng xung đột kéo dài cùng các hiện tượng thời tiết cực đoan liên tiếp xảy ra khiến các “điểm nóng” đói nghèo chưa “hạ nhiệt”.

Năm 2015, Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua Chương trình Nghị sự năm 2030 nhằm giải quyết toàn diện các thách thức toàn cầu, trong đó có nạn đói. Với những nỗ lực bền bỉ, thời gian qua, thế giới đã gặt hái nhiều thành tựu tích cực, góp phần mang lại cuộc sống no ấm cho người dân.

Theo Báo cáo Tình trạng an ninh lương thực và dinh dưỡng trên thế giới năm 2026, vừa được Liên hợp quốc công bố, tỷ lệ dân số toàn cầu phải đối mặt nạn đói ghi nhận mức giảm liên tiếp trong ba năm gần đây, từ 8,6% năm 2022 xuống còn 7,8% năm 2025. Kết quả nêu trên là minh chứng cho thấy nỗ lực hướng tới mục tiêu không còn nạn đói đang đi đúng hướng.

Tuy nhiên, đi đúng hướng chỉ là yếu tố cần nhưng chưa đủ để thế giới đưa Mục tiêu phát triển bền vững (SDG) số 2 về xóa đói tới đích đúng hạn vào năm 2030. Theo Liên hợp quốc, bức tranh an ninh lương thực toàn cầu còn đan xen nhiều gam màu sáng tối do sự tiến triển không đồng đều giữa các khu vực.

Trong khi châu Á, khu vực Mỹ Latin và Caribe đạt được bước tiến rõ rệt, thì châu Phi lại trở thành “điểm trũng” về đói nghèo. Bất ổn an ninh, tác động của biến đổi khí hậu và khó khăn về kinh tế trở thành những “hòn đá tảng” hạn chế khả năng tiếp cận lương thực của người dân Lục địa Đen.

Hiện 309 triệu người dân, tương đương 20% dân số châu lục, vẫn sống trong cảnh thiếu đói. Đây không đơn thuần là con số thống kê, mà là lời cảnh báo khẩn cấp khi hàng triệu người bị bỏ lại phía sau.

Cuộc chiến chống nạn đói đang đứng trước áp lực mới, trong đó xung đột và bạo lực là thách thức hàng đầu. Thời gian qua, khói lửa xung đột tại Trung Đông và một số khu vực trên thế giới đã kéo theo tình trạng gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng, lương thực, phân bón và vận tải biển, đồng thời đẩy giá các mặt hàng thiết yếu như gạo và lúa mì tăng mạnh, làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng an ninh lương thực toàn cầu.

Những đứa trẻ gầy yếu, bếp ăn khan hiếm thực phẩm, đoàn người xếp hàng chờ được phân phát lương thực… đã không còn là hình ảnh xa lạ tại một số khu vực thường xảy ra xung đột tại Dải Gaza, Sudan, Yemen, Mali.

Chủ tịch Quỹ Phát triển nông nghiệp quốc tế (IFAD) Alvaro Lario cảnh báo, nếu những thách thức này không sớm được giải quyết, sẽ có thêm từ 9 đến 18 triệu người rơi vào cảnh đói nghèo. Vòng luẩn quẩn của xung đột và nạn đói vì thế cũng khó tìm ra lối thoát.

Ngoài ra, biến đổi khí hậu tiếp tục gây sức ép lên hệ thống lương thực và sinh kế của người dân khi các hiện tượng thời tiết cực đoan như lũ lụt, hạn hán kéo dài và nắng nóng gay gắt xảy ra với tần suất ngày càng cao.

Theo Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO), thế giới có khả năng trải qua một đợt siêu El Nino trong giai đoạn 2026-2027, gây thiệt hại lớn đối với sản xuất nông nghiệp và làm gián đoạn nguồn cung lương thực toàn cầu.

Giới phân tích lo ngại, cú sốc khí hậu xảy ra vào thời điểm hiện nay có thể gây hậu quả tàn khốc hơn, do cộng hưởng với hệ lụy từ các cuộc xung đột địa chính trị và lạm phát giá lương thực.

Triển vọng ngăn chặn nạn đói lan rộng không mấy khả quan, nhất là khi tình trạng cắt giảm ngân sách khiến hoạt động cứu trợ nhân đạo tại nhiều “điểm nóng” bị gián đoạn.

Theo Chương trình Lương thực Thế giới (WFP), hệ thống cứu trợ nhân đạo toàn cầu đã suy yếu đáng kể sau hàng loạt đợt cắt giảm viện trợ quốc tế.

Các tổ chức nhân đạo đang phải gồng mình trước “thách thức kép”. Một mặt, nhu cầu cứu trợ tăng mạnh. Mặt khác, chi phí vận chuyển và phân phối hàng cứu trợ bị đẩy lên cao do giá nhiên liệu tăng.

Thực trạng này làm dấy lên lo ngại nạn đói và suy dinh dưỡng lan rộng nhanh hơn khả năng ứng phó của cộng đồng quốc tế.

Nạn đói đã không còn là vấn đề của riêng một quốc gia hay khu vực, mà là thách thức toàn cầu, đòi hỏi cộng đồng quốc tế cùng chung tay hành động. Chỉ khi nguyên nhân gốc rễ của nghèo đói là xung đột, bất bình đẳng, tổn thương do biến đổi khí hậu... được giải quyết, thế giới mới có thể hoàn thành mục tiêu trên chặng nước rút và chạm tới vạch đích trên hành trình thực hiện SDG của Liên hợp quốc.

NGUYỄN HÀ