Nâng tầm 'Măng Việt Tiến - Bảo Yên' nhờ nhãn hiệu tập thể

Vùng đất Việt Tiến trước đây, nay thuộc địa bàn xã Phúc Khánh (Lào Cai) từ lâu đã nổi tiếng với các sản phẩm măng đặc sản như măng nứa khô, măng lưỡi lợn, măng bát độ tươi và măng muối chua.

Bài toán xác lập tài sản trí tuệ

Nhờ điều kiện thổ nhưỡng đặc thù cùng khí hậu vùng cao, măng tại khu vực này có hương vị đặc trưng và độ sạch nguyên bản. Tuy nhiên, trong suốt nhiều năm qua, giá trị kinh tế mà cây măng mang lại cho người dân địa phương vẫn chưa tương xứng với tiềm năng vốn có.

Thực trạng sản xuất trước đây chủ yếu mang tính tự phát, phân tán ở quy mô hộ gia đình nhỏ lẻ. Bà con thu hái măng rừng hoặc trồng tại các diện tích lâm nghiệp rồi chế biến theo phương pháp thủ công truyền thống. Do thiếu một bộ nhận diện thương hiệu được bảo hộ pháp lý, sản phẩm măng Việt Tiến khi ra thị trường thường rơi vào tình trạng bán thô cho các thương lái. Mỗi khi bước vào mùa thu hoạch cao điểm, áp lực tiêu thụ gia tăng khiến người trồng măng thường xuyên đối mặt với cảnh bị ép giá.

Nghiêm trọng hơn, măng Việt Tiến dù có tiếng trong vùng nhưng lại dễ dàng bị các sản phẩm măng không rõ nguồn gốc từ nơi khác trà trộn, mạo danh, làm ảnh hưởng tiêu cực đến uy tín nông sản địa phương.

Nhận thức rõ những điểm nghẽn này, dự án xây dựng nhãn hiệu tập thể do Sở Khoa học & Công nghệ tỉnh Lào Cai chủ trì, phối hợp với các đơn vị tư vấn như công ty Inforest… triển khai, đã từng bước chuẩn hóa toàn bộ quy trình từ quản lý vùng nguyên liệu đến khâu chế biến cho người dân, tổ hợp tác, HTX.

Đặc biệt, Quyết định cấp chứng nhận đăng ký nhãn hiệu tập thể "Măng Việt Tiến - Bảo Yên" của Cục Sở hữu trí tuệ vào ngày 17/7/2026 chính là cơ sở pháp lý quan trọng. Nhãn hiệu này sẽ bảo vệ quyền lợi chính đáng cho người sản xuất, chống lại các hành vi gian lận thương mại, đồng thời tạo cơ sở vững chắc để người tiêu dùng an tâm khi lựa chọn sản phẩm măng sạch, minh bạch nguồn gốc.

Mô hình "3 nhà"

Sự thành công trong việc xác lập tài sản trí tuệ cho sản phẩm măng Việt Tiến không đến từ sự nỗ lực đơn lẻ, mà là kết quả của mô hình liên kết chặt chẽ theo dạng kiềng ba chân giữa Cơ quan quản lý nhà nước, Đơn vị tư vấn chuyên môn và Chủ thể sản xuất trực tiếp tại cơ sở. Sự phối hợp giữa Sở Khoa học & Công nghệ tỉnh Lào Cai, Công ty Cổ phần Đầu tư Inforest và các HTX đã nâng cao được giá trị nông sản của địa phương..

Nhãn hiệu tập thể là cơ sở pháp lý giúp măng "Măng Việt Tiến - Bảo Yên" vươn tầm.

Trong mối liên kết này, Sở Khoa học & Công nghệ đóng vai trò là cơ quan định hướng, hỗ trợ người dân, HTX, tổ hợp tác hoàn thiện hồ sơ đăng ký, đồng thời ban hành hệ thống quy chế quản lý và quy chuẩn kỹ thuật nhằm đảm bảo chất lượng măng đạt sự đồng đều trên toàn vùng trồng.

Về phía doanh nghiệp, đây là đơn vị đóng vai trò cầu nối kỹ thuật khi trực tiếp xuống địa bàn khảo sát hiện trạng, đánh giá điều kiện thổ nhưỡng, từ đó thiết kế trọn bộ nhận diện thương hiệu bao gồm logo, bao bì, bản đồ vùng mang nhãn hiệu tập thể và hệ thống tem truy xuất nguồn gốc QR Code. Đơn vị tư vấn cũng chính là bên trực tiếp xây dựng các bộ hồ sơ quản lý chất lượng và tổ chức các lớp tập huấn nâng cao năng lực cho người dân, thành viên HTX.

Thực thể giữ vai trò quyết định sự sống còn của nhãn hiệu chính là người dân, HTX sản xuất măng trên địa bàn xã Phúc Khánh và vùng phụ cận. Mô hình kinh tế tập thể này chính là nơi đưa toàn bộ các quy chuẩn vào sản xuất, chế biến, đóng gói.

Được thành lập dựa trên sự tự nguyện của các hộ dân, HTX đứng ra đại diện tiếp nhận quyền sử dụng nhãn hiệu tập thể, đồng thời thiết lập cơ chế giám sát chéo giữa các thành viên.

Bà con nông dân khi tham gia vào chuỗi liên kết đã bắt đầu từ bỏ thói quen làm ăn riêng lẻ để tuân thủ chung một quy trình kỹ thuật nghiêm ngặt từ khâu thu hái, sơ chế sạch đến khâu phơi sấy và dán tem niêm phong. Việc nâng được sản lượng và thống nhất chất lượng giúp tạo ra nguồn hàng hóa đủ lớn, đáp ứng các đơn hàng quy mô của doanh nghiệp.

Dấu ấn HTX

Điển hình cho làn sóng đổi mới tư duy sản xuất và chủ động xây dựng thương hiệu tại địa phương là HTX Nông nghiệp và Dịch vụ Tiến Đạt. Dù gặp không ít khó khăn trong giai đoạn định hình và phát triển thương hiệu, nhưng các sản phẩm mũi nhọn của HTX như măng nứa khô, măng Pác Puồn luộc và măng lưỡi lợn khô đã nhanh chóng tạo dựng được chỗ đứng vững chắc trên thị trường.

Sự đón nhận tích cực từ người tiêu dùng xuất phát chính từ việc HTX kiên trì theo đuổi quy trình sản xuất sạch, giữ trọn hương vị đặc trưng vốn có của đặc sản địa phương.

Không dừng lại ở các phương thức bán hàng truyền thống, HTX Nông nghiệp và Dịch vụ Tiến Đạt đã rất nhạy bén trong việc tận dụng sự phát triển của công nghệ số. Thời gian gần đây, nhờ sử dụng hiệu quả các kênh truyền thông đa dạng, đặc biệt là việc đẩy mạnh quảng bá, giới thiệu sản phẩm trên các nền tảng mạng xã hội, các sản phẩm chế biến từ măng của HTX đã liên tục tiếp cận và thu hút thêm nhiều đối tác, khách hàng ngoài tỉnh. Điều này giúp HTX mở rộng thị phần, vượt qua ranh giới tiêu thụ nội tỉnh để đưa đặc sản địa phương đến với những thị trường lớn hơn.

Việc nhãn hiệu tập thể "Măng Việt Tiến - Bảo Yên" chính thức được trao quyền sử dụng tiếp tục tiếp thêm động lực mạnh mẽ cho HTX Tiến Đạt. Nhãn hiệu tập thể giúp các sản phẩm măng nứa khô, măng Pác Puồn luộc hay măng lưỡi lợn khô khi đưa lên không gian mạng hay vào các hệ thống phân phối ở Hải Phòng, Hà Nội, Quảng Ninh… càng tăng thêm độ tin cậy.

Đây chính là minh chứng rõ nét cho thấy khi tinh thần chủ động của doanh nghiệp, HTX kết hợp cùng công cụ bảo hộ tài sản trí tuệ của Nhà nước, hiệu quả kinh doanh sẽ được nhân lên gấp nhiều lần.

Sự thành công bước đầu của nhãn hiệu tập thể "Măng Việt Tiến - Bảo Yên" không chỉ đơn thuần là câu chuyện về một dòng nông sản được cấp bằng bảo hộ, mà còn là minh chứng cho thấy hiệu quả của việc ứng dụng khoa học công nghệ và sở hữu trí tuệ vào phát triển kinh tế nông thôn.

Sự bứt phá của những chủ thể như HTX Tiến Đạt sẽ là mô hình điểm để Lào Cai tiếp tục nhân rộng đối với các sản phẩm đặc sản khác, góp phần chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nâng cao thu nhập cho bà con nông dân.

Đặc biệt, các đánh giá của ngành chức năng cho thấy, xu hướng xuất khẩu măng sau chế biến năm 2026 của cả nước sẽ đạt khoảng 60.000 tấn, đến năm 2030 đạt trên 100.000 tấn. Đồng thời, xu hướng tiêu thụ măng thị trường nội địa cũng tăng trưởng từ gần 80.000 tấn (năm 2026) đến trên 100.000 tấn vào năm 2030.

Đây là dư địa để các HTX và Lào Cai tận dụng để phát triển ngành hàng tre măng bền vững, nâng cao giá trị gia tăng và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Tùng Lâm