Xây văn hóa sở hữu trí tuệ, HTX vùng cao Hra nâng giá trị chanh dây

Những ngày này, vùng nguyên liệu chanh dây ở thôn Nhơn Tân, xã Hra (tỉnh Gia Lai) bước vào vụ thu hoạch. Trên các triền đồi, chanh dây được chăm sóc theo quy trình nghiêm ngặt, từ vật tư đầu vào đến kiểm soát chất lượng trước khi thu hoạch.

Sở hữu trí tuệ bắt đầu từ thay đổi tư duy sản xuất

Ít ai biết rằng, phía sau những trái chanh dây đạt tiêu chuẩn xuất khẩu là quá trình nhiều năm thay đổi tư duy của người nông dân và HTX Nông nghiệp và Dịch vụ Hùng Thơm Gia Lai. Nếu trước đây chủ yếu tăng sản lượng, thì nay mỗi khâu sản xuất đều hướng đến xây dựng thương hiệu và bảo vệ giá trị bằng sở hữu trí tuệ.

Nông dân ở vùng cao Hra cùng HTX chăm sóc vườn chanh dây theo quy trình tiêu chuẩn, tạo nền tảng để phát triển thương hiệu, tài sản sở hữu trí tuệ và gia tăng giá trị nông sản.

Bà Đỗ Thị Mỹ Thơm, Giám đốc HTX, cho biết HTX hiện liên kết sản xuất khoảng 300 ha chanh dây, trong đó hơn 100 ha đạt tiêu chuẩn GlobalGAP. Nhiều sản phẩm đã được xuất khẩu sang thị trường châu Âu.

Theo bà Thơm, để có mặt tại những thị trường khó tính, việc đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật là điều kiện bắt buộc. Tuy nhiên, về lâu dài, lợi thế cạnh tranh không chỉ nằm ở chất lượng mà còn ở thương hiệu và tài sản trí tuệ.

“Muốn vào được những thị trường khó tính, người nông dân buộc phải thay đổi tư duy, tuân thủ quy trình sản xuất chặt chẽ, chuyên nghiệp hơn. Làm nông bây giờ không thể manh mún, phải có kiến thức, có quản trị, có liên kết”, bà Thơm chia sẻ.

Như chia sẻ của vị giám đốc HTX, xây dựng văn hóa sở hữu trí tuệ không chỉ dừng ở việc đăng ký bảo hộ thương hiệu. Quan trọng hơn, cần hình thành ý thức tôn trọng chất lượng sản phẩm, tuân thủ quy trình sản xuất, bảo vệ uy tín của tập thể và gìn giữ giá trị của vùng nguyên liệu.

Đó cũng là nền tảng để HTX từng bước xây dựng hình ảnh chanh dây vùng cao Hra gắn với chất lượng ổn định và khả năng truy xuất nguồn gốc rõ ràng.

Theo đại diện HTX Hùng Thơm Gia Lai, trước đây nhiều hộ nông dân chủ yếu quan tâm đến năng suất, ít chú ý đến việc xây dựng thương hiệu hay bảo vệ tài sản trí tuệ. Tuy nhiên, khi tham gia chuỗi liên kết xuất khẩu, người dân dần nhận ra mỗi quy trình sản xuất, mỗi tiêu chuẩn chất lượng đều góp phần tạo nên uy tín của sản phẩm.

HTX này xác định việc ghi chép nhật ký canh tác, tuân thủ GlobalGAP và truy xuất nguồn gốc vừa đáp ứng thị trường, vừa bảo vệ thương hiệu. Nếu một mắt xích không tuân thủ quy định, uy tín của cả vùng nguyên liệu có thể bị ảnh hưởng.

Chính vì vậy, HTX thường xuyên tuyên truyền để các thành viên hiểu rằng sở hữu trí tuệ không phải câu chuyện xa vời. Đó là ý thức giữ gìn chất lượng, bảo vệ nhãn hiệu, tôn trọng quy trình sản xuất và cùng nhau xây dựng hình ảnh chung cho sản phẩm chanh dây vùng cao Hra.

Chế biến sâu để tài sản trí tuệ tạo thêm giá trị

Năm 2018, khi bắt đầu liên kết với nông dân phát triển vùng nguyên liệu chanh dây, HTX Hùng Thơm Gia Lai nhanh chóng nhận thấy nếu chỉ bán quả tươi thì giá trị gia tăng còn hạn chế, dễ dàng phụ thuộc vào biến động thị trường.

Từ thực tế đó, HTX lựa chọn hướng đi khác là đầu tư chế biến sâu và đa dạng hóa sản phẩm. Đến nay, HTX đã xây dựng chuỗi giá trị với 15 sản phẩm từ chanh dây. Trong đó có chanh dây quả tươi, chanh dây sấy dẻo, trà detox, tinh cốt, ruột chanh dây cấp đông, sốt, bột, tinh dầu, nến thơm, viên sấy đông khô, hạt sấy khô và salad chanh dây.

Nhiều sản phẩm của HTX đã đạt chứng nhận OCOP 4 sao. Hơn thế nữa, các sản phẩm này còn được công nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu ở cấp tỉnh, khu vực và quốc gia.

Theo bà Thơm, HTX tuyển chọn nguyên liệu từ vùng sản xuất theo hướng hữu cơ và GlobalGAP để bảo đảm chất lượng đồng đều. Đồng thời, HTX đầu tư máy móc, thiết bị hiện đại nhằm nâng cao hiệu quả chế biến.

“Chúng tôi muốn khai thác tối đa giá trị của quả chanh dây. Đa dạng sản phẩm giúp HTX tăng hiệu quả kinh tế cho thành viên và tiếp cận được nhiều nhóm khách hàng, giảm rủi ro khi thị trường biến động”, bà Thơm nói.

Thực tế cho thấy, chế biến sâu giúp kéo dài vòng đời của nông sản. Quá trình này còn tạo thêm nhiều tài sản trí tuệ như công thức sản phẩm, nhãn hiệu, bao bì và quy trình chế biến. Đây đều là những tài sản vô hình nhưng có khả năng tạo giá trị kinh tế lâu dài nếu được đầu tư và bảo hộ đúng cách.

Đối với HTX Hùng Thơm Gia Lai, việc xây dựng và bảo hộ tài sản trí tuệ còn giúp hạn chế nguy cơ bị sao chép thương hiệu hoặc bị lợi dụng uy tín khi mở rộng thị trường. Đây cũng là nền tảng để phát triển các dòng sản phẩm mới, nâng cao giá trị gia tăng và giảm phụ thuộc vào xuất khẩu nguyên liệu thô.

Nhiều thị trường nhập khẩu ngày càng coi trọng truy xuất nguồn gốc, tính minh bạch và câu chuyện thương hiệu. Do đó, sở hữu trí tuệ trở thành lợi thế cạnh tranh, giúp HTX khẳng định vị thế trên thị trường trong nước và quốc tế.

Lan tỏa văn hóa bảo hộ thương hiệu trong HTX

Thực tế tại HTX Hùng Thơm Gia Lai cho thấy sở hữu trí tuệ đang trở thành yêu cầu của khu vực kinh tế tập thể. Đây không còn là khái niệm chỉ dành cho các doanh nghiệp lớn.

Những trái chanh dây đạt tiêu chuẩn chất lượng là nền tảng để HTX đầu tư chế biến sâu, phát triển thương hiệu và xây dựng văn hóa sở hữu trí tuệ, gia tăng giá trị nông sản.

Người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến nguồn gốc, chất lượng và uy tín thương hiệu của sản phẩm. Vì vậy, bảo vệ tài sản trí tuệ sẽ giúp HTX tạo dựng niềm tin và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Quan trọng hơn, sở hữu trí tuệ cần được nhìn nhận như một phần trong chiến lược phát triển bền vững của HTX. Sở hữu trí tuệ cần được lồng ghép vào mọi hoạt động của HTX. Từ sản xuất, chế biến đến phát triển sản phẩm và quảng bá trên nền tảng số đều phải gắn với tư duy bảo vệ, khai thác tài sản trí tuệ.

Để làm được điều này, việc tuyên truyền hình thành văn hóa sở hữu trí tuệ trong khu vực HTX đóng vai trò rất quan trọng. Hoạt động truyền thông cần giúp các HTX nhận thức rõ giá trị kinh tế của sở hữu trí tuệ. Đồng thời, khuyến khích đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ và ưu tiên sử dụng sản phẩm có nguồn gốc hợp pháp.

Song song đó, sở hữu trí tuệ cần được đưa vào hoạt động quản trị, sản xuất, kinh doanh và chiến lược phát triển của HTX thay vì chỉ là một thủ tục pháp lý. Hành trình xây dựng thương hiệu chanh dây của HTX vùng cao Hra cho thấy giá trị nông sản không chỉ nằm ở sản lượng hay giá bán. Giá trị ấy còn được tạo nên từ tri thức, sự sáng tạo và uy tín tích lũy theo thời gian.

Cùng với sự hỗ trợ của các cơ quan quản lý về đào tạo, tư vấn, đăng ký bảo hộ và phát triển thương hiệu, các HTX có thêm điều kiện khai thác hiệu quả tài sản trí tuệ. Qua đó, từng bước chuyển từ tư duy “làm ra sản phẩm” sang tư duy “tạo dựng tài sản”. Đây cũng là nền tảng để HTX từng bước xây dựng vị thế trên thị trường.

Khi văn hóa sở hữu trí tuệ được hình thành, mỗi trái chanh dây không chỉ là một sản phẩm nông nghiệp. Đó còn là kết tinh của thương hiệu, chất lượng và niềm tin từ người tiêu dùng. Đây cũng là nền tảng để HTX ở vùng cao Hra nâng cao giá trị gia tăng, mở rộng thị trường và phát triển bền vững trong bối cảnh hội nhập.

Thanh Bá