Tạo động lực thoát nghèo nơi biên giới

Các lực lượng trên địa bàn xã Mường Nhé hỗ trợ người dân trồng mới cà phê.

Thực hiện Nghị quyết số 11-NQ/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng hàng hóa tập trung, xanh, thông minh, bền vững giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 1850/KH-UBND về trồng mới cây cà phê, mắc ca năm 2026. Theo kế hoạch, toàn tỉnh phấn đấu trồng mới 12.000ha, gồm 5.930ha cà phê, 5.930ha mắc ca trồng xen và 140ha mắc ca trồng thuần.

Để bảo đảm nguồn lực thực hiện mục tiêu, UBND tỉnh đã chủ động, linh hoạt điều chuyển nguồn vốn sự nghiệp từ các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021 - 2025 sang năm 2026, phân bổ cho các xã triển khai. Tổng kinh phí được bố trí qua 2 đợt hơn 204 tỷ đồng, tập trung hỗ trợ các địa phương thực hiện dự án liên kết trồng cà phê, mắc ca theo kế hoạch. Việc kịp thời bố trí nguồn lực đã tạo điều kiện để các địa phương đẩy nhanh tiến độ trồng mới, từng bước hình thành vùng sản xuất hàng hóa tập trung, gắn phát triển cây trồng với liên kết sản xuất và nâng cao giá trị nông sản.

Sau 2 đợt điều chuyển nguồn vốn sự nghiệp từ các chương trình mục tiêu quốc gia, xã Mường Nhé được UBND tỉnh bố trí hơn 8,3 tỷ đồng từ chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững để triển khai Kế hoạch số 1850/KH-UBND. Theo đó, năm 2026, địa phương được giao trồng mới 300ha cà phê và 300ha mắc ca.

Để hoàn thành mục tiêu, ngay từ đầu năm, UBND xã Mường Nhé đã chủ động tuyên truyền, vận động người dân đăng ký chuyển đổi cây trồng; rà soát quỹ đất, xác định diện tích phù hợp và huy động lực lượng hỗ trợ người dân đào hố, chuẩn bị đất. Xã chỉ đạo các bộ phận chuyên môn xây dựng vườn ươm tại địa phương, đồng thời liên kết với doanh nghiệp cung ứng giống trong tỉnh, bảo đảm nguồn cây giống đạt chất lượng, đáp ứng nhu cầu sản xuất.

Các tổ công tác bám cơ sở, trực tiếp hướng dẫn người dân từng khâu, từ đào hố, bón lót, xuống giống đến chăm sóc sau trồng. Cách làm “cầm tay chỉ việc” giúp người dân xã Mường Nhé nắm chắc quy trình kỹ thuật, chủ động chăm sóc vườn cây và kịp thời xử lý diện tích cây sinh trưởng kém, qua đó nâng cao tỷ lệ cây sống, tạo nền tảng phát triển ổn định, lâu dài vùng cà phê, mắc ca.

Ông Nguyễn Khánh Đạt, Phó Chủ tịch UBND xã Mường Nhé cho biết: “Nhờ chuẩn bị kỹ ngay từ đầu năm, tháng 7 vừa qua, xã tổ chức ra quân trồng mới cà phê, mắc ca năm 2026. Các thôn, bản đồng loạt xuống giống, bảo đảm đúng thời vụ. Đến nay, xã đã hoàn thành 100% kế hoạch trồng mới cà phê, mắc ca được giao. Hiện các tổ chuyên môn tiếp tục bám địa bàn, rà soát diện tích đã trồng, hướng dẫn người dân chăm sóc, bảo vệ vườn cây trong giai đoạn đầu sinh trưởng”.

Năm nay, gia đình ông Chang A Lử, bản Xi Ma đăng ký chuyển đổi hơn 1ha đất nương sang trồng cà phê. Đến nay, ông Lử đã hoàn thành trồng cà phê toàn bộ diện tích theo đăng ký. Ông Chang A Lử cho biết: “Cán bộ xã đồng hành với người dân từ khâu đăng ký, rà soát đất, đào hố, kiểm tra cây giống đến hướng dẫn kỹ thuật trồng, chăm sóc. Đến nay, vườn cà phê đang sinh trưởng tốt. Tôi kỳ vọng khoảng 2 - 3 năm tới, cây cho thu hoạch, mang lại năng suất, thu nhập ổn định, giúp gia đình có sinh kế bền vững hơn”.

Tại xã biên giới Sín Thầu, UBND tỉnh bố trí hơn 6,5 tỷ đồng nguồn vốn sự nghiệp các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021 - 2025 điều chuyển sang năm 2026 đã trở thành nguồn lực quan trọng để địa phương thúc đẩy phát triển sản xuất, tạo sinh kế cho người dân. Từ nguồn vốn được giao, xã triển khai 7 dự án liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị đối với cà phê và mắc ca, với tổng diện tích hơn 236ha, thu hút 236 hộ dân tham gia. Đến nay, toàn bộ diện tích theo kế hoạch đã hoàn thành, mở rộng thêm dư địa phát triển vùng cây trồng hàng hóa tại địa bàn biên giới.

Là một trong những hộ tham gia mô hình, ông Thào A Dế, bản Cà Là Pá cho biết: “Năm nay gia đình trồng mới hơn 2ha cà phê. Trong quá trình triển khai, cán bộ xã và các lực lượng trên địa bàn hỗ trợ từ đào hố, cung ứng cây giống đến phân bón. Nhờ được hướng dẫn, hỗ trợ kịp thời, đến nay gia đình đã hoàn thành toàn bộ diện tích trồng mới”.

Không chỉ phát huy hiệu quả nguồn vốn các chương trình mục tiêu quốc gia, Sín Thầu còn chủ động tìm kiếm hướng đi mới trong phát triển sản xuất. Năm 2026 xã ký kết hợp tác với huyện Giang Thành (Trung Quốc) triển khai mô hình trồng mía. Theo thỏa thuận, phía Giang Thành hỗ trợ ban đầu về cây giống, vật tư đầu vào, hướng dẫn kỹ thuật và cam kết bao tiêu toàn bộ sản phẩm sau thu hoạch; người dân Sín Thầu thực hiện chuyển đổi đất nương sang trồng mía. Thực hiện mô hình liên kết, đến nay, toàn xã đã trồng 32,2ha mía, phấn đấu đến cuối năm 2026 nâng diện tích chuyển đổi lên 150ha.

Là một trong những hộ tiên phong tham gia liên kết, ông Ngô Văn Nam, bản Á Di đã mạnh dạn chuyển đổi 4,5ha đất nương sang trồng mía. Sau thời gian xuống giống, diện tích mía sinh trưởng, phát triển tốt. “Tham gia liên kết, chúng tôi được cán bộ hướng dẫn kỹ thuật, hỗ trợ ngay từ đầu và quan trọng nhất là sản phẩm được bao tiêu khi thu hoạch nên không phải lo đầu ra. Nếu vụ đầu tiên đạt hiệu quả như kỳ vọng, gia đình tôi sẽ tiếp tục gắn bó với cây mía, mở thêm hướng phát triển sản xuất và tạo sinh kế ổn định lâu dài”, ông Nam cho biết.

Từ nguồn lực đầu tư, những cây trồng mới đang từng bước bén rễ trên vùng đất biên cương. Khi có sinh kế ổn định, có thị trường và niềm tin, người dân khu vực biên giới có thêm động lực vươn lên giảm nghèo bền vững, góp phần xây dựng cuộc sống ấm no và giữ vững biên cương Tổ quốc.

Phạm Trung