Tăng trưởng ngành bảo hiểm phân hóa: Bài toán chất lượng lợi nhuận và giá trị cổ đông

Bức tranh lợi nhuận đa chiều và áp lực chi bồi thường

Công ty Cổ phần PVI kết thúc nửa đầu năm 2026 với lợi nhuận trước thuế đạt gần 1.240 tỷ đồng, tương đương hoàn thành 99,7% kế hoạch cả năm. Riêng công ty con Bảo hiểm PVI mang về 17.167 tỷ đồng doanh thu và 1.006 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế. Năm nay, tập đoàn mẹ đặt mục tiêu khá thận trọng với 28.815 tỷ đồng doanh thu và 1.243 tỷ đồng lợi nhuận, thấp hơn 15% so với năm trước do e ngại những biến số bất định từ kinh tế và địa chính trị toàn cầu.

Sự phân hóa thể hiện rõ ở nhóm các doanh nghiệp quy mô vừa và lớn trên thị trường. Bảo hiểm OPES ghi nhận lợi nhuận trước thuế 6 tháng đầu năm đạt 613 tỷ đồng, cao gấp gần ba lần cùng kỳ nhờ tối ưu công nghệ AI vào quy trình giải quyết quyền lợi. Bảo hiểm Quân đội (MIC) và Bảo Minh tiếp tục duy trì đà tăng trưởng dương với lợi nhuận trước thuế lần lượt đạt 245,2 tỷ đồng và 221 tỷ đồng.

Trái ngược với nhóm tăng trưởng, nhiều đơn vị ghi nhận sự sụt giảm mạnh về hiệu quả kinh doanh dù doanh thu vẫn đi lên. Bảo hiểm BIDV (BIC) chỉ hoàn thành 37% kế hoạch năm với 288,8 tỷ đồng lợi nhuận do áp lực chi bồi thường và thiếu hụt các khoản chốt lời chứng khoán. Bảo hiểm Bưu điện (PTI) giảm hơn 15% lợi nhuận, trong khi Bảo hiểm DBV lao dốc 33% lợi nhuận trước thuế vì chi phí quản lý doanh nghiệp phình to hơn 150 tỷ đồng chỉ trong quý hai.

Độ lệch pha giữa doanh thu và hiệu quả khai thác

Thực trạng lệch pha giữa tốc độ tăng doanh thu và lợi nhuận đang là bài toán ngày càng cấp thiết đối với các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ. Tại Tập đoàn Bảo Việt, nửa đầu năm ghi nhận doanh thu hợp nhất 32.004 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 1.863 tỷ đồng. Tuy nhiên, tại đơn vị thành viên Bảo hiểm Bảo Việt, dù doanh thu tăng hơn 21% nhưng lợi nhuận sau thuế chỉ nhích nhẹ trên 5%, cho thấy hiệu quả sinh lời trên từng đồng doanh thu đang có dấu hiệu thu hẹp.

Giới chuyên môn đánh giá khả năng kiểm soát bồi thường, chi phí khai thác và tái bảo hiểm mới là yếu tố quyết định chất lượng của dòng tiền tăng trưởng. Giai đoạn 2021-2025, Bảo hiểm Bảo Việt đã nỗ lực kéo giảm tỷ lệ bồi thường gốc từ 48,3% xuống còn 43,6%. Việc duy trì tỷ lệ chi phí kết hợp dưới ngưỡng 100% bảo đảm cho hoạt động thẩm định bảo hiểm tạo ra lợi nhuận kỹ thuật thực chất trước khi tính đến các khoản thu nhập tài chính.

Trong báo cáo mới nhất, Chứng khoán Vietcap dự báo lợi nhuận của các doanh nghiệp bảo hiểm vẫn có khả năng đi lên trong phần còn lại của năm 2026 nhờ thu nhập tài chính phục hồi. Mặt bằng lãi suất duy trì ở mức cao được kỳ vọng sẽ hỗ trợ đắc lực cho danh mục đầu tư và làm giảm áp lực trích lập dự phòng kỹ thuật cho toàn ngành.

Tăng bộ đệm vốn để bảo vệ tỷ suất sinh lời

Để nâng cao năng lực giữ lại và đủ sức tham gia các hợp đồng quy mô lớn, nhiều tổ chức đang cấp tập củng cố bộ đệm vốn. Bảo hiểm OPES vừa được Bộ Tài chính chấp thuận tăng vốn điều lệ từ 1.900 tỷ đồng lên 2.451 tỷ đồng, cao gấp bốn lần so với thời điểm giữa năm 2022. Tập đoàn Bảo Việt cũng lên kế hoạch tăng vốn cho công ty mẹ và xem xét phương án cổ phần hóa hai tổng công ty thành viên để huy động thêm nguồn lực từ thị trường chứng khoán.

Cùng với việc tăng vốn, hoạt động tái cơ cấu danh mục đầu tư đang được các doanh nghiệp đẩy mạnh để tối ưu hóa hiệu suất sinh lời. Tập đoàn Bảo Việt đang tiến hành giảm tỷ lệ sở hữu tại BaoVietBank và thanh lý hàng loạt khoản đầu tư kém hiệu quả tại Bảo Việt Âu Lạc, Trung Nam Phú Quốc và HiPT. Dòng tiền thu về sẽ được luân chuyển để tập trung nguồn lực vào các dự án chiến lược mang lại giá trị dài hạn hơn.

Theo chuyên gia kinh tế Trần Nguyên Đán, doanh nghiệp có thể phình to nhờ tăng doanh thu và vốn điều lệ, nhưng cổ đông chỉ thực sự hưởng lợi khi tỷ suất sinh lời trên vốn gia tăng tương ứng. Một doanh nghiệp kiểm soát tốt bồi thường và chi phí thẩm định sẽ tạo ra giá trị bền vững và thực chất hơn nhiều so với việc chỉ chạy đua tăng trưởng doanh thu bề nổi.

Khánh Phương