Tăng tốc ôn thi Ngoại ngữ cho học sinh lớp 9

Cô giáo Nguyễn Thị Vân và học sinh Trường THCS thị trấn Yên Ninh, xã Yên Khánh trong giờ học môn tiếng Anh.

Theo Quyết định số 130/QĐ-UBND ngày 16/1/2026 của UBND tỉnh phê duyệt Kế hoạch tuyển sinh vào lớp 10 THPT và giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên trên địa bàn tỉnh Ninh Bình, Sở Giáo dục và Đào tạo đã ban hành thông báo môn Ngoại ngữ (tiếng Anh, tiếng Pháp hoặc tiếng Nga) được lựa chọn là môn thi thứ ba trong Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2026-2027. Bài thi được thiết kế theo hình thức trắc nghiệm kết hợp tự luận, phần trắc nghiệm chiếm không quá 75% tổng số điểm, thời gian làm bài 60 phút. Việc thay đổi cấu trúc đề thi theo định hướng đánh giá năng lực, tăng cường vận dụng ngôn ngữ vào thực tiễn đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác ôn tập tại các nhà trường. Không chỉ dừng ở việc “học để thi”, quá trình ôn luyện phải hướng tới phát triển năng lực sử dụng ngoại ngữ toàn diện cho học sinh.

Tại Trường THCS Bắc Lý (xã Bắc Lý), không khí ôn tập môn tiếng Anh những ngày này diễn ra khẩn trương nhưng có trật tự. Trong một tiết học, thay vì chỉ chép cấu trúc ngữ pháp, học sinh được chia nhóm, thảo luận, luyện đọc hiểu và phản xạ ngôn ngữ qua từng tình huống cụ thể. Thầy giáo Nguyễn Nam Anh, Hiệu trưởng nhà trường cho biết: “Năm học 2025-2026, trường có 4 lớp 9, với 150 học sinh. Là trường ở khu vực nông thôn, nhà trường xác định rõ “điểm nghẽn” lớn nhất là sự chênh lệch về năng lực Ngoại ngữ giữa các em học sinh. Không thể dạy theo một mặt bằng chung; nếu dạy nhanh, học sinh yếu sẽ bỏ lại phía sau; còn nếu dạy chậm, học sinh khá, giỏi sẽ thiếu động lực. Lãnh đạo nhà trường đã chỉ đạo tổ chuyên môn triển khai nhiều giải pháp sát thực tiễn. Trọng tâm trước hết là rà soát, đánh giá năng lực học sinh thông qua các bài kiểm tra định kỳ và khảo sát chất lượng. Từ kết quả này, học sinh được phân nhóm theo năng lực để xây dựng kế hoạch ôn tập phù hợp, tránh tình trạng dạy học “đồng loạt” gây quá tải cho học sinh yếu hoặc thiếu thử thách đối với học sinh khá, giỏi”.

Cùng với đó, nhà trường yêu cầu giáo viên đổi mới phương pháp ôn tập theo tinh thần Chương trình GDPT 2018, chuyển từ cách dạy nặng về ngữ pháp sang phát triển năng lực ngôn ngữ toàn diện; giờ học được tăng cường hoạt động giao tiếp, sử dụng hiệu quả thiết bị dạy học hiện đại như tivi, loa, học liệu số nhằm tạo môi trường thực hành Ngoại ngữ thường xuyên cho học sinh; chú trọng rèn luyện kỹ năng làm bài của học sinh theo cấu trúc đề thi mới. Tổ chuyên môn thường xuyên cập nhật các văn bản hướng dẫn, đề minh họa để xây dựng ma trận đề và ngân hàng câu hỏi phù hợp. Học sinh được tiếp cận nhiều dạng bài kiểm tra năng lực đọc hiểu, tư duy logic và vận dụng ngôn ngữ trong tình huống thực tế, đồng thời tham gia các đợt thi thử để làm quen với áp lực phòng thi.

Ở góc độ trực tiếp giảng dạy, cô giáo Nguyễn Thị Tươi, giáo viên môn tiếng Anh, Trường THCS Bắc Lý cho rằng, kỳ thi năm nay tạo áp lực không nhỏ khi là năm đầu tiên áp dụng cấu trúc đề mới. Trước thực tế đó, giáo viên đã chủ động điều chỉnh phương pháp dạy học theo hướng linh hoạt, phù hợp với từng đối tượng. Với học sinh yếu và trung bình, phương pháp “mưa dầm thấm lâu” được áp dụng thông qua việc luyện tập lặp lại các dạng bài cơ bản nhằm hình thành phản xạ và củng cố kiến thức nền. Với học sinh khá, giỏi, giáo viên bổ sung các dạng bài vận dụng cao nhưng vẫn kiểm soát khối lượng để tránh gây quá tải. Việc “dạy chắc - học chắc” được đặt lên hàng đầu. Kiến thức được chia nhỏ thành các chuyên đề; sau mỗi nội dung đều có kiểm tra, chấm chữa kịp thời để phát hiện và khắc phục lỗi sai của học sinh. Đồng thời, các mô hình “đôi bạn cùng tiến”, “nhóm bạn học tập” được phát huy hiệu quả, giúp học sinh hỗ trợ lẫn nhau trong quá trình ôn luyện.

Tại Trường THCS thị trấn Yên Ninh (xã Yên Khánh), công tác ôn tập môn tiếng Anh cho học sinh khối 9 cũng được triển khai bài bản, khoa học. Thầy giáo Phan Văn Trình, Hiệu trưởng nhà trường cho biết: Năm học 2025-2026, trường có 7 lớp 9, với 278 học sinh, cùng đội ngũ 5 giáo viên tiếng Anh có chuyên môn vững vàng. Ngay từ đầu năm học, nhà trường đã xây dựng kế hoạch ôn tập bám sát cấu trúc đề thi và năng lực học sinh. Công tác khảo sát, phân loại được thực hiện sớm để làm căn cứ xây dựng chương trình ôn tập theo từng giai đoạn. Nội dung ôn tập tập trung hệ thống hóa kiến thức ngữ pháp, từ vựng, đồng thời rèn luyện các kỹ năng làm bài như đọc hiểu, viết lại câu, hoàn thành câu và các dạng trắc nghiệm. Song song với đó, nhà trường đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học, khai thác hiệu quả các phần mềm và học liệu số nhằm tạo hứng thú cho học sinh. Các đợt kiểm tra, thi thử được tổ chức định kỳ để đánh giá chất lượng và điều chỉnh kịp thời phương pháp giảng dạy. Nhà trường đặc biệt chú trọng hỗ trợ học sinh còn hạn chế về kiến thức, đồng thời bồi dưỡng nâng cao cho học sinh khá, giỏi. Bên cạnh đó, công tác phối hợp với phụ huynh và tư vấn tâm lý cho học sinh cũng được tăng cường để các em tự tin bước vào kỳ thi.

Cô giáo Nguyễn Thị Vân, giáo viên tiếng Anh, Trường THCS thị trấn Yên Ninh cho biết: Giáo viên tiến hành phân loại học sinh theo năng lực ngay từ đầu giai đoạn ôn tập để điều chỉnh nội dung giảng dạy phù hợp. Hệ thống chuyên đề ôn tập được xây dựng bám sát cấu trúc đề thi, bao gồm các nội dung như phát âm, trọng âm, từ vựng - ngữ pháp, đọc hiểu và viết lại câu. Trong quá trình ôn tập, giáo viên tăng cường tổ chức các hoạt động học tập tích cực như học theo nhóm, trò chơi ngôn ngữ, kết hợp với các ứng dụng học trực tuyến nhằm nâng cao hiệu quả tiếp thu. Công tác kiểm tra, đánh giá được thực hiện thường xuyên để theo dõi tiến độ học tập, đồng thời hướng dẫn học sinh phương pháp tự học hiệu quả.

Ngày 10/3/2026, Sở Giáo dục và Đào tạo đã ban hành văn bản hướng dẫn hoàn thành chương trình giáo dục, ôn thi tốt nghiệp THPT năm học 2025-2026 và ôn thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT năm học 2026-2027. Theo đó, đối với ôn thi tuyển sinh vào lớp 10, Sở Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các nhà trường cần chú trọng hệ thống hóa kiến thức theo Chương trình GDPT 2018, tăng cường phân loại học sinh, xây dựng tài liệu ôn tập phù hợp, đồng thời rèn luyện kỹ năng làm bài, quản lý thời gian và ổn định tâm lý cho học sinh trước kỳ thi. Quan tâm làm tốt công tác tư vấn hướng nghiệp nhằm giúp học sinh lựa chọn con đường học tập phù hợp với năng lực, tránh áp lực không cần thiết. Đây được xem là giải pháp quan trọng góp phần giảm tải cho kỳ thi, đồng thời đảm bảo quyền lợi học tập lâu dài của học sinh…

Việc lựa chọn môn Ngoại ngữ là môn thi thứ ba trong Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 không chỉ mang ý nghĩa đánh giá kiến thức mà còn thể hiện rõ định hướng chuyển từ “học để thi” sang “học để sử dụng”. Thực tế triển khai tại các nhà trường cho thấy, nếu chỉ tập trung luyện đề mà không chú trọng phát triển năng lực ngôn ngữ toàn diện thì khó đạt hiệu quả bền vững. Vì vậy, yêu cầu đặt ra đối với công tác quản trị nhà trường là phải tổ chức ôn tập theo hướng phân hóa, cá thể hóa và gắn với thực tiễn sử dụng ngôn ngữ. Đồng thời, cần tăng cường tư vấn hướng nghiệp và truyền thông để phụ huynh hiểu đúng năng lực của con em, từ đó đồng hành cùng nhà trường một cách thiết thực nhất.

Bài, ảnh: Thành Trung