Tăng mức hỗ trợ để phát huy vai trò 'vốn mồi'

Đề xuất nâng mức hỗ trợ lên 2 - 3 lần

Theo Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Phú Thọ Nguyễn Việt Dũng, hoạt động khuyến công đã trải qua hơn 20 năm hình thành và phát triển với hệ thống chính sách ngày càng hoàn thiện. Từ Nghị định 134/2004/NĐ-CP về khuyến khích phát triển công nghiệp nông thôn đến Nghị định 45/2012/NĐ-CP về khuyến công cùng các thông tư hướng dẫn đã góp phần quan trọng thúc đẩy sản xuất công nghiệp tại khu vực nông thôn.

Tuy nhiên, bối cảnh phát triển hiện nay đã có nhiều thay đổi. Các chủ trương lớn của Trung ương về phát triển kinh tế tư nhân, đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ và chuyển đổi số đang đặt ra những yêu cầu mới đối với chính sách hỗ trợ doanh nghiệp. Trong đó, khu vực kinh tế tư nhân được xác định là một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế. Vì vậy, ông Dũng cho rằng, khuyến công không nên dừng ở việc hỗ trợ một phần kinh phí đầu tư mà cần trở thành công cụ chính sách để kích hoạt dòng vốn xã hội hóa, thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới công nghệ, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Khuyến công cần trở thành “vốn mồi” thực sự để dẫn dắt đầu tư. Ảnh: Hạnh Nhung

Cũng theo đại diện Sở Công thương Phú Thọ, việc điều chỉnh mức hỗ trợ chỉ dựa trên chỉ số giá tiêu dùng (CPI) không còn phù hợp với thực tiễn. Nếu trước đây một mô hình sản xuất công nghiệp nông thôn có tổng vốn đầu tư khoảng 2 tỷ đồng thì hiện nay nhiều dự án cần từ 5 - 10 tỷ đồng, thậm chí cao hơn. Trong khi đó, mức hỗ trợ khuyến công vẫn chỉ ở quy mô vài trăm triệu đồng, chưa đủ sức tạo động lực cho doanh nghiệp đầu tư. Nên nghiên cứu nâng mức hỗ trợ lên 2 - 3 lần so với hiện hành để phát huy tốt hơn vai trò "vốn mồi", thu hút nguồn lực từ khu vực tư nhân, ông Dũng đề xuất.

Cùng với đó, nội dung hỗ trợ cần được mở rộng theo xu hướng phát triển mới, bao gồm đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh, năng lượng sạch, kinh tế tuần hoàn, ứng dụng công nghệ số và các giải pháp quản trị thông minh trong sản xuất. Đây là những yếu tố quyết định năng suất, chất lượng và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trong giai đoạn hiện nay.

Một kiến nghị khác là điều chỉnh cơ chế khen thưởng đối với sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu. Theo địa phương, cần nghiên cứu gắn mức thưởng với lương cơ sở hoặc xây dựng khung thưởng mới để tăng tính khuyến khích, tạo động lực cho doanh nghiệp đầu tư phát triển sản phẩm.

Bổ sung cơ chế hỗ trợ các giải pháp công nghệ

Bắc Ninh có nhiều dự án công nghiệp nông thôn được hỗ trợ từ nguồn khuyến công quốc gia, với gần 20 tỷ đồng trong giai đoạn 2021 - 2025. Tuy nhiên, Phó Giám đốc Sở Công thương Nguyễn Thế Thi cho biết, chi phí đầu tư công nghệ, thiết bị và xây dựng mô hình sản xuất thời gian qua tăng mạnh, vì vậy, mức hỗ trợ hiện hành không còn phù hợp với thực tế.

Bắc Ninh đề xuất nâng mức hỗ trợ xây dựng mô hình trình diễn kỹ thuật lên tối đa 3 tỷ đồng/mô hình, thay vì mức 1 tỷ đồng như quy định trước đây. Đồng thời, mức hỗ trợ ứng dụng máy móc, thiết bị tiên tiến và chuyển giao công nghệ cần tăng lên tối đa 600 triệu đồng/cơ sở, gấp đôi mức hiện hành.

Ngoài phần hỗ trợ đầu tư thiết bị, địa phương cũng cho rằng cần xem xét bổ sung cơ chế hỗ trợ đối với các giải pháp công nghệ, phần mềm quản trị và chuyển đổi số. Trong thực tế, chi phí cho các giải pháp vận hành, quản trị thông minh hoặc phần mềm điều khiển sản xuất nhiều khi còn lớn hơn chi phí mua sắm thiết bị. Nếu chỉ hỗ trợ phần cứng mà chưa quan tâm đến giải pháp công nghệ đi kèm thì hiệu quả đầu tư sẽ bị hạn chế.

Đối với công tác quản lý chương trình, Bắc Ninh đề nghị nâng tỷ lệ chi quản lý lên tối đa 3% đối với cơ quan quản lý và 6% đối với đơn vị trực tiếp thực hiện đề án. Theo địa phương, sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, phạm vi quản lý rộng hơn trong khi yêu cầu kiểm tra, giám sát, nghiệm thu ngày càng cao, khiến nguồn lực hiện có gặp nhiều khó khăn.

Bên cạnh đó, tỉnh kiến nghị Bộ Công Thương phối hợp với Bộ Tài chính xây dựng quy định thống nhất về mức chi và trình tự quản lý kinh phí khuyến công địa phương trong một văn bản hướng dẫn chung. Điều này sẽ giúp giảm bớt sự khác biệt giữa các địa phương, đơn giản hóa thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian chuẩn bị hồ sơ và bảo đảm tính đồng bộ trong triển khai.

Tương tự, ông Hoàng Xuân Phong, Giám đốc Trung tâm Khuyến công và Tiết kiệm năng lượng tỉnh Thanh Hóa đề nghị cần tăng định mức hỗ trợ đối với nhiều nội dung khuyến công. Điều này nhằm phù hợp với mặt bằng giá cả hiện nay và đáp ứng yêu cầu thực hiện Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân. Cụ thể, nâng mức hỗ trợ ứng dụng máy móc, thiết bị tiên tiến và chuyển giao công nghệ lên tối đa 600 triệu đồng/cơ sở; hỗ trợ ứng dụng dây chuyền công nghệ tiên tiến lên tối đa 900 triệu đồng/cơ sở; nâng mức hỗ trợ xây dựng mô hình trình diễn kỹ thuật lên tối đa 2 tỷ đồng/mô hình.

Các địa phương đều thống nhất, yêu cầu cấp thiết phải đổi mới chính sách khuyến công theo hướng thực chất hơn, phù hợp với bối cảnh phát triển mới. Không chỉ điều chỉnh mức hỗ trợ, chính sách cần chuyển từ tư duy hỗ trợ dàn trải sang hỗ trợ có trọng tâm, trọng điểm; từ quản lý thủ công sang quản lý số hóa; từ hỗ trợ đơn lẻ sang hỗ trợ theo chuỗi giá trị và hệ sinh thái sản xuất.

Lam Ngọc