Tăng cường phòng, chống gian lận thi cử, kiểm tra, đánh giá trong giáo dục và đào tạo

Chỉ thị nêu rõ, bên cạnh những bước tiến tích cực, công tác tổ chức thi, kiểm tra ở một số nơi chưa phản ánh đúng thực chất. Hành vi gian lận, thi hộ, đạo văn, sửa điểm, lộ đề thi, vi phạm liêm chính khoa học vẫn xảy ra, làm sai lệch kết quả đánh giá, ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nhân lực và niềm tin xã hội. Nguyên nhân chủ yếu do nhận thức, trách nhiệm và ý thức chấp hành pháp luật của một số cán bộ, giáo viên chưa nghiêm; bệnh thành tích chưa được khắc phục triệt để; công tác quản lý, giám sát và xử lý vi phạm có nơi chưa kịp thời.

Nhằm xây dựng môi trường giáo dục trung thực, thực hiện Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị và phương châm "học thật, thi thật, đánh giá thật", Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tập trung thực hiện đồng bộ các giải pháp trọng tâm: Hoàn thiện quy chế, kiên quyết xử lý nghiêm vi phạm, chuyển mạnh từ tập trung phát hiện sang chủ động quản trị rủi ro, phòng ngừa từ sớm, từ xa. Phân định rõ trách nhiệm từng cá nhân, tổ chức; thiết lập cơ chế kiểm soát chéo, lưu vết và kiểm tra độc lập ở các khâu có nguy cơ cao. Xử lý nghiêm minh, "không có vùng cấm, không có ngoại lệ" đối với hành vi học thay, thi hộ, đạo văn, sửa điểm, lộ đề, sử dụng công nghệ cao hoặc bao che, tiếp tay làm sai lệch kết quả.

Đối với nhiệm vụ trọng tâm của Bộ Giáo dục và Đào tạo, trước 30/11/2026: Đổi mới việc giao chỉ tiêu thi đua, không tạo áp lực thành tích; không lấy riêng tỷ lệ học sinh khá/giỏi, tỷ lệ tốt nghiệp làm căn cứ khen thưởng. Nghiêm cấm việc can thiệp nâng điểm hay che giấu vi phạm để lấy thành tích. Trước 15/12/2026: Rà soát toàn diện quy chế thi, cập nhật quy định nhận diện, phòng ngừa các hình thức gian lận mới, nhất là việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và thiết bị công nghệ cao. Trước 31/12/2026: Hướng dẫn sử dụng camera, thiết bị rà soát kim loại tại các kỳ thi lớn (thi học sinh giỏi quốc gia, thi tốt nghiệp THPT). Hướng dẫn các Sở GD&ĐT khai thác ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa; siết chặt kiểm soát chất lượng và bảo mật đề thi. Với nhiệm vụ lâu dài: Xây dựng lộ trình thi trên máy tính khi đủ điều kiện; hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu đối sánh kết quả để cảnh báo bất thường; vận hành hiệu quả cơ chế tiếp nhận tố giác vi phạm.

Trách nhiệm của Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố, chịu trách nhiệm toàn diện về kỷ cương, chất lượng thi cử, đánh giá thuộc phạm vi quản lý; chỉ đạo Sở GD&ĐT tổ chức kiểm tra, đánh giá thực chất; không chạy theo thành tích; xử lý nghiêm các vi phạm; chỉ đạo UBND cấp xã và công an địa phương bám sát tình hình trước, trong và sau kỳ thi; kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi môi giới, cung cấp thiết bị, phần mềm gian lận; Rà soát nhu cầu thực tế để trang bị camera, máy tính, thiết bị rà soát kim loại tiết kiệm, hiệu quả, tránh lãng phí; Quán triệt quy định tới 100% cán bộ, giáo viên, học sinh, phụ huynh; nghiêm cấm cán bộ, công chức lợi dụng chức vụ, quyền hạn để can thiệp, tiếp tay cho gian lận.

Chỉ thị còn nêu rõ sự phối hợp chặt chẽ giữa các Bộ, ngành. Đối với Bộ Công an: Rà soát chế tài xử lý; chủ động điều tra, xử lý nghiêm các tội phạm gian lận thi cử, làm giả tài liệu, mua bán đề, đưa/nhận hối lộ; phối hợp bảo đảm an ninh các kỳ thi, chống lộ lọt đề thi và gian lận công nghệ cao. Bộ Khoa học và Công nghệ: Đề xuất giải pháp công nghệ phòng ngừa gian lận; xử lý các hoạt động quảng cáo, môi giới dịch vụ gian lận trên mạng; hỗ trợ an toàn thông tin khi thi trên máy tính. Bộ Tài chính: Tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền bố trí kinh phí thực hiện nhiệm vụ phòng, chống gian lận thi cử theo quy định ngân sách. Bộ Quốc phòng, Bộ Công an: Kiểm tra việc thực hiện đối với các cơ sở giáo dục thuộc thẩm quyền quản lý, bảo đảm bí mật nhà nước.

Siết chặt liêm chính học thuật trong các cơ sở giáo dục, người đứng đầu các cơ sở giáo dục đại học, nghề nghiệp, phổ thông chịu trách nhiệm toàn diện về liêm chính học thuật tại đơn vị. Ban hành quy định rõ ràng về phòng, chống đạo văn, sao chép, học thay, thi hộ, gian lận nghiên cứu khoa học và sử dụng AI trái quy định. Đổi mới phương pháp đánh giá theo hướng coi trọng quá trình và sản phẩm học tập thực chất; triển khai đồng bộ giải pháp chống gian lận trong thi kết thúc học phần, bảo vệ luận văn, luận án.

Chính phủ giao Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì theo dõi, đôn đốc, định kỳ báo cáo kết quả thực hiện. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo tổ chức thực hiện nghiêm túc Chỉ thị; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, truyền thông việc triển khai thực hiện nghiêm túc công tác phòng, chống gian lận trong giáo dục và đào tạo./.

Quỳnh Ngọc