Tăng chế tài xử phạt, siết chặt kỷ cương nghề cá

Bộ đội biên phòng tỉnh tuyên truyền các quy định về phòng, chống khai thác IUU đến ngư dân. Ảnh: THÙY TRANG

So với các quy định trước đây, Nghị định số 246/2026/NĐ-CP bổ sung nhiều nội dung mới theo hướng rõ trách nhiệm, tăng tính răn đe và khắc phục những bất cập phát sinh trong thực tiễn. Một trong những điểm mới đáng chú ý là quy định cụ thể căn cứ xác minh hành vi khai thác thủy sản trái phép tại vùng biển nước ngoài. Bản án, quyết định của cơ quan có thẩm quyền nước ngoài hoặc văn bản xác nhận của Bộ Ngoại giao, cơ quan đại diện ngoại giao Việt Nam ở nước ngoài sẽ là cơ sở để cơ quan chức năng trong nước xác minh, xử lý vi phạm. Đây được xem là bước hoàn thiện quan trọng về mặt pháp lý, tạo điều kiện để xử lý nghiêm các trường hợp tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài, đáp ứng yêu cầu quản lý nghề cá trong giai đoạn hiện nay.

Một nội dung đáng chú ý khác là việc siết chặt quản lý thiết bị giám sát hành trình (VMS). Theo quy định mới, chủ tàu có hành vi tàng trữ, vận chuyển trái phép thiết bị VMS của tàu cá khác hoặc gửi thiết bị VMS của tàu mình cho tàu khác có thể bị xử phạt từ 300 - 500 triệu đồng. Lần đầu tiên, các đơn vị cung cấp thiết bị và dịch vụ vệ tinh VMS cũng thuộc đối tượng xử phạt nếu vi phạm quy định về bảo mật dữ liệu, cung cấp thiết bị không đúng quy chuẩn hoặc không phối hợp xử lý sự cố tín hiệu.

Đối với những trường hợp tàu cá mất kết nối VMS nhiều lần trong cùng một chuyến biển nhưng không thực hiện báo cáo theo quy định, nghị định xác định đây là tình tiết tăng nặng khi xử lý vi phạm. Quy định này nhằm ngăn chặn tình trạng cố tình vô hiệu hóa hoặc lợi dụng VMS để che giấu hoạt động khai thác trái phép.

Mức xử phạt đối với các hành vi vi phạm nghiêm trọng cũng được nâng lên. Đối với cá nhân vi phạm có thể bị phạt đến 1 tỷ đồng, tổ chức đến 2 tỷ đồng. Riêng hành vi khai thác thủy sản tại vùng biển nước ngoài không có giấy phép hoặc giấy chấp thuận có thể bị xử phạt từ 800 triệu đồng đến 1 tỷ đồng. Ngoài xử phạt bằng tiền, người vi phạm còn có thể bị tước giấy phép khai thác từ 6 - 16 tháng hoặc bị tịch thu tàu cá đối với một số hành vi đặc biệt nghiêm trọng.

Nghị định cũng phân định rõ trách nhiệm của chủ tàu và thuyền trưởng. Trường hợp chủ tàu không đồng thời là thuyền trưởng thì cả hai sẽ bị xử lý tương ứng với hành vi vi phạm thuộc trách nhiệm của mình.

Nghị định số 246/2026/NĐ-CP được ban hành không chỉ tạo thêm công cụ pháp lý để xử lý nghiêm các hành vi vi phạm mà còn đặt ra yêu cầu mỗi chủ tàu, thuyền trưởng và ngư dân phải chủ động nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi trong quá trình khai thác thủy sản. Theo ông Huỳnh Thanh Việt - thành viên tổ tàu thuyền an toàn trên biển xã Kiên Lương, Nghị định số 246/2026/NĐ-CP có nhiều điểm mới với mức xử phạt rất nghiêm khắc. Vì vậy, mỗi chủ tàu và thuyền trưởng cần chủ động tìm hiểu các quy định để tránh những vi phạm do thiếu thông tin. Mỗi ngư dân cần chấp hành nghiêm các quy định khi ra khơi, không tham gia khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài.

An Giang là địa phương có đội tàu lớn nhất cả nước với 10.912 tàu cá. Nghị định số 246/2026/NĐ-CP sẽ là công cụ pháp lý quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý nghề cá trên địa bàn tỉnh, tăng hiệu quả xử lý vi phạm, nhất là các hành vi liên quan đến VMS, vi phạm vùng biển nước ngoài; nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của ngư dân và góp phần cùng cả nước gỡ cảnh báo thẻ vàng Ủy ban châu Âu. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới, tỉnh tiếp tục đẩy mạnh và đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền, phổ biến pháp luật về chống khai thác IUU; gắn công tác tuyên truyền với kiểm tra, giám sát tàu cá rời cảng, cập cảng. Tỉnh sẽ xử lý nghiêm các hành vi khai thác IUU, tập trung vào chủ tàu, thuyền trưởng và thuyền viên.

THÙY TRANG