Tân Phước hướng tới thành hạt nhân đô thị cảng thông minh phía Nam TP Hồ Chí Minh

Ngày 21/8, tại phường Tân Phước, Hội thảo “Kiến tạo đô thị cảng thông minh Tân Phước - Hạt nhân của Khu thương mại tự do Cái Mép Hạ trong cực tăng trưởng phía Nam TP Hồ Chí Minh” diễn ra với sự tham dự của lãnh đạo TP Hồ Chí Minh, các sở, ngành, chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Hội thảo tập trung thảo luận 6 chuyên đề, xoay quanh vị thế chiến lược của Tân Phước, động lực tăng trưởng, giao thông - TOD - logistics, tổ chức không gian phát triển, cơ chế và nguồn lực để hiện thực hóa các định hướng.

Các đại biểu tham dự hội thảo.

Sự kiện diễn ra trong bối cảnh TP Hồ Chí Minh đang lập Quy hoạch tổng thể thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm. Các ý kiến tại hội thảo được kỳ vọng góp phần xác lập vai trò của Tân Phước trong cấu trúc phát triển mới, đặc biệt là hạt nhân của hệ sinh thái Khu thương mại tự do Cái Mép Hạ và cực tăng trưởng phía Nam dựa trên cảng biển, logistics, công nghiệp, đô thị và kinh tế số.

Biến lợi thế vị trí thành năng lực cạnh tranh

Phát biểu tại hội thảo, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Nguyễn Công Vinh nhận định, Tân Phước đang đứng trước những cơ hội phát triển mới khi nằm trong khu vực cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải, có hệ thống giao thông liên vùng và thuộc không gian định hướng hình thành Khu thương mại tự do gắn với cảng biển.

Theo ông Nguyễn Công Vinh, những lợi thế này cần được chuyển hóa thành động lực phát triển, đưa Tân Phước từ một địa bàn có vị trí cửa ngõ trở thành khu vực có năng lực cạnh tranh ở tầm quốc gia và quốc tế.

Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Nguyễn Công Vinh.

Trong chiến lược phát triển mới sau khi mở rộng không gian, TP Hồ Chí Minh cần tái cấu trúc không gian kinh tế thành các cực tăng trưởng có chức năng chuyên biệt, kết nối toàn cầu và hỗ trợ lẫn nhau. Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với việc tổ chức không gian phát triển Tân Phước.

Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh cho rằng, nếu chỉ đầu tư cảng biển hiện đại, giá trị gia tăng chủ yếu vẫn đến từ hoạt động bốc xếp hàng hóa. Trong khi đó, đô thị cảng thông minh gắn với Khu thương mại tự do có thể tạo ra một hệ sinh thái kinh tế mới, nơi hàng hóa, dòng vốn, dữ liệu, công nghệ số và nguồn nhân lực chất lượng cao cùng hội tụ.

Mô hình này được kỳ vọng tạo ra giá trị gia tăng lớn hơn, không chỉ dựa vào khai thác hạ tầng cảng mà còn mở rộng sang logistics, công nghiệp, dịch vụ, công nghệ và các hoạt động kinh tế có giá trị cao.

Để hiện thực hóa định hướng này, TP Hồ Chí Minh xác định 3 nguyên tắc trong phát triển đô thị cảng thông minh Tân Phước. Trong đó, quy hoạch phải đi trước một bước, cả về thời gian và tư duy; có khả năng dự báo mô hình kinh tế và định hướng phát triển dài hạn.

Hạ tầng cũng cần được tiếp cận theo hướng rộng hơn. Bên cạnh đường, cầu, cảng, kho bãi, dữ liệu, hạ tầng số, trung tâm điều hành thông minh và các nền tảng số sẽ trở thành những cấu phần quan trọng của đô thị cảng hiện đại.

Cùng với đó, năng lực cạnh tranh trong tương lai không chỉ phụ thuộc vào quy mô đầu tư xây dựng mà còn ở chất lượng thể chế và môi trường phát triển.

Tạo dư địa cho đô thị cảng tích hợp

Theo Chủ tịch UBND phường Tân Phước Huỳnh Trung Sơn, việc định vị Tân Phước trong cực tăng trưởng phía Nam TP Hồ Chí Minh cần được đặt trong tổng thể mối liên kết giữa công nghiệp, cảng biển, logistics và đô thị.

Tân Phước có diện tích khoảng 83 km², dân số khoảng 31.000 người, nằm tại điểm kết nối Quốc lộ 51, cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, tuyến đường sắt Biên Hòa - Vũng Tàu, Vành đai 4 và các tuyến kết nối sân bay quốc tế Long Thành.

Chủ tịch UBND phường Tân Phước Huỳnh Trung Sơn.

Đáng chú ý, Phân khu số 7 (Tân Phước - Phú Mỹ) có diện tích khoảng 5.444 ha, chiếm 63% diện tích phân khu. Trong đó, khoảng 900 ha chưa khoanh định quy hoạch, được xem là dư địa để nghiên cứu, tái cấu trúc không gian đô thị theo định hướng phát triển mới.

Tuy nhiên, tốc độ phát triển cũng tạo sức ép lên hạ tầng giao thông và hạ tầng xã hội. Lưu lượng xe tải, container ngày càng tăng gây áp lực lên giao thông dân sinh; một số quy hoạch chưa được điều chỉnh kịp thời, trong khi dân số cơ học gia tăng kéo theo nhu cầu về nhà ở, y tế, giáo dục và các dịch vụ xã hội.

Trước yêu cầu này, phường Tân Phước đề xuất phát triển không gian theo 5 lớp gồm cảng biển - kinh tế; công nghiệp - chuỗi cung ứng; giao thông đa phương thức; hạ tầng năng lượng; đô thị - sinh thái.

Địa phương cũng định hướng hình thành 3 hành lang kinh tế gồm cảng biển - logistics; công nghiệp - logistics Cái Mép - Tân Phước - Long Thành; sinh thái Cần Giờ - Tân Phước - Long Sơn.

Các chuyên gia, nhà khoa học tham luận tại hội thảo.

Theo định hướng này, Tân Phước sẽ từng bước chuyển từ mô hình công nghiệp - cảng biển đơn thuần sang hệ sinh thái kinh tế tích hợp, phát huy lợi thế kết nối thay vì chỉ dựa vào vị trí địa lý, đồng thời gia tăng giá trị từ quỹ đất và hạ tầng hiện hữu.

Mục tiêu cuối cùng là hình thành một đô thị cảng thông minh, xanh và bền vững, đóng vai trò hạt nhân trong hệ sinh thái Khu thương mại tự do Cái Mép Hạ và tạo thêm động lực tăng trưởng cho khu vực phía Nam TP Hồ Chí Minh.

Bùi Trung