Suy giảm thính lực có thể làm tăng nguy cơ sa sút trí tuệ

Thính giác là một trong những giác quan quan trọng giúp con người giao tiếp, tiếp nhận thông tin và duy trì hoạt động của não bộ. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu trong những năm gần đây cho thấy suy giảm thính lực không chỉ ảnh hưởng đến khả năng nghe mà còn có thể liên quan đến nguy cơ sa sút trí tuệ.

Các chuyên gia thần kinh cho rằng việc phát hiện và điều trị sớm các vấn đề về thính lực có thể đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe não bộ, đặc biệt ở người cao tuổi.

Suy giảm thính lực khá phổ biến

Theo ước tính của các tổ chức y tế, hiện có hơn 1,5 tỷ người trên thế giới đang sống chung với tình trạng suy giảm thính lực ở các mức độ khác nhau.

Tình trạng này xảy ra khi khả năng tiếp nhận âm thanh của tai bị suy giảm, khiến người bệnh khó nghe hoặc không nghe rõ những âm thanh có cường độ thấp.

Suy giảm thính lực có thể xuất hiện do nhiều nguyên nhân như:

Lão hóa theo tuổi.
Tiếp xúc tiếng ồn kéo dài.
Viêm tai giữa mạn tính.
Tổn thương tai trong hoặc dây thần kinh thính giác.

Ở người cao tuổi, suy giảm thính lực do lão hóa (còn gọi là lão thính) là tình trạng khá phổ biến, với khoảng một phần ba người từ 65 đến 74 tuổi gặp vấn đề về thính giác.

Suy giảm thính lực ở người cao tuổi có thể làm tăng nguy cơ suy giảm nhận thức và sa sút trí tuệ. Hình minh họa

Mối liên hệ giữa thính lực và trí nhớ

Các nghiên cứu trong lĩnh vực thần kinh học cho thấy suy giảm thính lực có thể làm tăng nguy cơ suy giảm nhận thức và sa sút trí tuệ.

Một nghiên cứu theo dõi nhiều năm tại Đại học Johns Hopkins cho thấy người bị mất thính lực nhẹ có nguy cơ mắc sa sút trí tuệ cao gấp đôi so với người có thính lực bình thường. Những người mất thính lực nặng thậm chí có nguy cơ cao gấp 5 lần.

Một phân tích khác dựa trên dữ liệu của hàng trăm nghìn người cho thấy mất thính lực có thể liên quan đến khoảng 8% trường hợp suy giảm trí nhớ trên toàn cầu.

Những kết quả này khiến nhiều chuyên gia xem suy giảm thính lực là một trong những yếu tố nguy cơ có thể thay đổi được của sa sút trí tuệ.

Vì sao mất thính lực có thể ảnh hưởng đến não?

Các nhà khoa học đưa ra nhiều giả thuyết để giải thích mối liên hệ giữa hai tình trạng này.

Não bộ bị "thiếu kích thích"

Khi khả năng nghe giảm, não nhận được ít tín hiệu âm thanh hơn. Điều này khiến các vùng não liên quan đến xử lý âm thanh và ngôn ngữ hoạt động ít hơn.

Theo thời gian, sự thiếu kích thích này có thể làm giảm hoạt động của các tế bào thần kinh, góp phần vào quá trình suy giảm nhận thức.

Não phải làm việc quá sức

Khi nghe kém, não phải dành nhiều năng lượng hơn để cố gắng hiểu lời nói và âm thanh xung quanh.

Việc này khiến não tiêu tốn nhiều nguồn lực cho việc xử lý âm thanh, làm giảm khả năng tập trung vào các chức năng khác như ghi nhớ hoặc suy nghĩ.

Giảm giao tiếp xã hội

Người bị suy giảm thính lực thường gặp khó khăn trong giao tiếp. Điều này khiến họ dễ tránh các cuộc trò chuyện hoặc hoạt động xã hội.

Sự cô lập xã hội và ít tương tác với người khác là một yếu tố đã được chứng minh có thể làm tăng nguy cơ suy giảm nhận thức.

Tăng nguy cơ trầm cảm

Nghe kém có thể khiến người bệnh cảm thấy tự ti, căng thẳng hoặc trầm cảm. Những yếu tố tâm lý này cũng có liên quan đến nguy cơ sa sút trí tuệ.

Máy trợ thính có thể giúp giảm nguy cơ mắc sa sút trí tuệ

Tin tốt là việc cải thiện khả năng nghe có thể giúp giảm nguy cơ suy giảm nhận thức.

Một nghiên cứu theo dõi hơn 438.000 người trưởng thành cho thấy những người mất thính lực nhưng không sử dụng máy trợ thính có nguy cơ mắc sa sút trí tuệ cao hơn 42% so với người có thính lực bình thường.

Trong khi đó, những người sử dụng máy trợ thính thường xuyên không có sự gia tăng nguy cơ đáng kể.

Kết quả này cho thấy việc điều trị suy giảm thính lực có thể giúp giảm tác động tiêu cực đến sức khỏe não bộ.

Kiểm tra thính lực định kỳ và sử dụng thiết bị hỗ trợ nghe giúp cải thiện giao tiếp và bảo vệ sức khỏe não bộ. Hình minh họa

Những dấu hiệu suy giảm thính lực cần chú ý

Nhiều người không nhận ra mình đang bị suy giảm thính lực vì tình trạng này thường tiến triển chậm.

Một số dấu hiệu phổ biến gồm:

Thường xuyên phải yêu cầu người khác nhắc lại.
Khó nghe trong môi trường ồn ào.
Tăng âm lượng tivi hoặc điện thoại.
Nghe nhưng không hiểu rõ lời nói.
Ù tai hoặc cảm giác tai bị tắc.

Nếu các triệu chứng này xuất hiện, người bệnh nên kiểm tra thính lực để được đánh giá sớm.

Làm gì để bảo vệ thính lực và sức khỏe não bộ?

Các chuyên gia khuyến cáo một số biện pháp giúp bảo vệ thính giác và giảm nguy cơ suy giảm nhận thức:

Kiểm tra thính lực định kỳ.Đặc biệt đối với người trên 50 tuổi.

Tránh tiếp xúc tiếng ồn lớn. Sử dụng thiết bị bảo vệ tai khi làm việc trong môi trường ồn.

Duy trì lối sống lành mạnh.Tập thể dục, ăn uống cân bằng và ngủ đủ giấc giúp bảo vệ sức khỏe não.

Điều trị sớm các vấn đề về tai.Viêm tai hoặc các bệnh lý tai nếu không điều trị có thể gây mất thính lực.

Sử dụng thiết bị hỗ trợ nghe khi cần thiết. Máy trợ thính có thể giúp cải thiện giao tiếp và giảm gánh nặng cho não.

Phát hiện sớm để bảo vệ trí nhớ

Sa sút trí tuệ là một tình trạng suy giảm nhận thức tiến triển, ảnh hưởng đến trí nhớ, khả năng suy nghĩ và sinh hoạt hằng ngày.

Mặc dù không phải mọi trường hợp mất thính lực đều dẫn đến sa sút trí tuệ, nhưng nhiều nghiên cứu cho thấy hai tình trạng này có mối liên hệ chặt chẽ.

Vì vậy, các chuyên gia khuyến cáo không nên xem nhẹ những thay đổi nhỏ trong khả năng nghe. Việc kiểm tra và điều trị thính lực sớm không chỉ giúp cải thiện chất lượng cuộc sống mà còn có thể góp phần bảo vệ sức khỏe não bộ trong dài hạn.

Top thực phẩm bổ não, tăng cường trí nhớ, minh mẫn dành cho các sĩ tử - SKĐS

Bs. Vũ Hoàng