Phép màu đến với bệnh nhi 14 tuổi suy thận giai đoạn cuối

Ê-kíp Bệnh viện Nhi đồng 1 chuẩn bị ghép thận cho trẻ. Ảnh: BVCC.

Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP.HCM) vừa ghi dấu mốc quan trọng khi thực hiện thành công ca ghép thận đầu tiên cho bệnh nhi 14 tuổi, mở ra cơ hội sống mới cho nhiều trẻ em suy thận mạn giai đoạn cuối. Đặc biệt, người hiến thận là mẹ ruột của bệnh nhi, một quyết định đầy bản năng nhưng cũng chất chứa nhiều thử thách về y khoa lẫn tinh thần.

Hành trình giành lại sự sống của nam sinh 14 tuổi

Bệnh nhi K.T.P. (14 tuổi, ngụ Đồng Nai) được chẩn đoán suy thận mạn giai đoạn cuối từ tháng 6/2025 sau khi xuất hiện các dấu hiệu như phù mặt, bầm da, tiểu ít. Trước đó, em hoàn toàn khỏe mạnh, sinh hoạt bình thường, không có tiền sử bệnh thận.

Ngay khi nhập viện tại Bệnh viện Nhi đồng 1, em P. phải chạy thận nhân tạo cấp cứu qua catheter tĩnh mạch cổ trái. Đến tháng 10/2025, bệnh nhi được chuyển sang lọc màng bụng chu kỳ để duy trì sự sống. Suốt quá trình điều trị, chức năng thận của em gần như mất hoàn toàn, lượng nước tiểu chỉ còn khoảng 300 ml mỗi ngày.

Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Đức Quang, Trưởng khoa Thận nội tiết, Bệnh viện Nhi đồng 1, cho biết bệnh nhi nhập viện trong tình trạng thiếu máu, giảm tiểu cầu, kèm nhiều rối loạn huyết học phức tạp. Để chuẩn bị cho ghép thận, bệnh nhi đã được truyền hồng cầu lắng nhiều lần, đồng thời sử dụng các thuốc điều trị như erythropoietin, thuốc hạ áp và thuốc kiểm soát rối loạn chuyển hóa.

Bệnh nhi nặng 40 kg, cao 150 cm, huyết áp ổn định ở mức 120/80 mmHg nhưng phải phụ thuộc hoàn toàn vào các phương pháp điều trị thay thế thận.

Ê-kíp tiến hành lấy thận của người mẹ ghép cho con. Ảnh: BVCC.

Thấy bệnh tình của con ngày càng nặng, cha của bệnh nhi là người xung phong hiến thận, nhưng không phù hợp sau khi sàng lọc.

Sau đó, chị N.T.P.V. (39 tuổi), mẹ của bệnh nhi, được xét nghiệm và xác định có thể tương thích để hiến thận. Tuy nhiên, hành trình này không hề dễ dàng. Trong quá trình đánh giá tại Bệnh viện Chợ Rẫy, chị được phát hiện phản ứng Mantoux dương tính và phải điều trị trong 3 tháng trước khi đủ điều kiện phẫu thuật.

“Có lúc tôi lo không thể hiến thận cho con. Nhưng được bác sĩ theo dõi sát sao, cuối cùng tôi cũng đủ điều kiện”, chị V. chia sẻ.

Gia đình cho biết khi đứng trước sinh mạng của con, mọi khái niệm về “trụ cột” hay “ai phù hợp hơn” đều không còn quan trọng. Điều duy nhất họ quan tâm là ai có thể hiến thận về mặt y khoa để cứu con.

Khoảnh khắc vỡ òa trong phòng mổ

Ca ghép thận được thực hiện ngày 5/3 với sự phối hợp giữa nhiều chuyên khoa của Bệnh viện Nhi đồng 1 và ê-kíp hỗ trợ từ Bệnh viện Chợ Rẫy.

Hai phòng mổ được vận hành song song. Người mẹ bước vào phòng mổ lúc 8h, bắt đầu phẫu thuật lúc 10h10. Quả thận trái được lấy với cấu trúc giải phẫu phức tạp gồm hai động mạch và hai tĩnh mạch. Thời gian thiếu máu nóng chỉ 5 phút, thiếu máu lạnh 93 phút và thiếu máu ấm 58 phút, đều được kiểm soát chặt chẽ.

Trong khi đó, bệnh nhi vào phòng mổ lúc 10h, bắt đầu ghép lúc 13h. Do tình trạng giảm tiểu cầu trước mổ, bệnh nhi được truyền 6 đơn vị tiểu cầu để hỗ trợ.

Khoảnh khắc đáng nhớ nhất đến khi thận được nối mạch thành công. Theo chia sẻ của bác sĩ Quang, quả thận nhanh chóng hồng trở lại, dấu hiệu tưới máu tốt, dòng nước tiểu tăng mạnh - tín hiệu cho thấy thận ghép hoạt động.

"Ca phẫu thuật kết thúc lúc 16h30 cùng ngày. Bệnh nhi được rút nội khí quản ngay tại phòng mổ và chuyển sang hồi sức", bác sĩ Quang nói.

Các bác sĩ Bệnh viện Nhi đồng và Chợ Rẫy tặng quà cho gia đình trẻ ghép thận. Ảnh: Nguyễn Thuận.

Sau phẫu thuật, người mẹ hồi phục tốt, được theo dõi một ngày tại hồi sức trước khi chuyển về khoa ngoại và xuất viện sau 7 ngày. Với bệnh nhi, quá trình hồi phục được theo dõi nghiêm ngặt hơn. Sau 4 ngày hồi sức tích cực và 8 ngày điều trị cách ly, sức khỏe của em cải thiện rõ rệt.

Các chỉ số chức năng thận thay đổi ngoạn mục: creatinin từ 901 µmol/L trước ghép giảm còn 371 µmol/L ngày đầu, 91,45 µmol/L ngày thứ hai và về mức nền khoảng 80 µmol/L từ ngày thứ ba. Lượng nước tiểu tăng từ 300 ml lên đến 4.650 ml/ngày.

Bệnh nhi được rút dẫn lưu ngày thứ ba, rút thông tiểu ngày thứ năm và xuất viện ngày 16/3 trong tình trạng ổn định.

Bác sĩ Quang cho hay đây là ca ghép thận đầu tiên thành công tại Bệnh viện Nhi đồng 1, đánh dấu bước tiến quan trọng trong lĩnh vực ghép tạng nhi khoa tại TP.HCM.

Theo bác sĩ Quang, việc triển khai ghép thận không phải là quyết định “một sớm một chiều”. Trước năm 2023, cơ sở vật chất chưa đáp ứng yêu cầu, đặc biệt là tiêu chuẩn về phòng mổ phải có ít nhất hai phòng đạt chuẩn. Sau khi chuyển sang khu nhà mới vào tháng 5/2023, bệnh viện mới hoàn thiện các điều kiện cần thiết. Song song đó, nhân lực đã được chuẩn bị từ khoảng 5 năm trước, với nhiều bác sĩ được cử đào tạo chuyên sâu tại Bệnh viện Chợ Rẫy.

Ngay khi được Bộ Y tế thẩm định và cấp phép, bệnh viện lập tức triển khai chương trình ghép thận. Tuy nhiên, hai rào cản lớn vẫn là tìm người hiến phù hợp và đảm bảo tài chính cho ca ghép.

Theo PGS.TS Thái Minh Sâm, nguyên Trưởng khoa Ngoại Tiết niệu, Bệnh viện Chợ Rẫy, ghép thận cho trẻ em khó hơn so với người lớn do sự chênh lệch kích thước giữa cơ thể và cơ quan ghép.

Trong nhiều trường hợp, thận người lớn lớn hơn nhiều so với cơ thể trẻ, đòi hỏi kỹ thuật đặt thận phức tạp. Ngoài ra, trẻ có thể tích máu thấp nên yêu cầu phẫu thuật phải cực kỳ chính xác, hạn chế mất máu.

“Từng mũi khâu đều phải đạt độ chính xác cao”, PGS Sâm nhấn mạnh.

Nếu thành công, thận ghép có thể hoạt động tốt trong 15-20 năm, thậm chí 30-40 năm trong điều kiện được chăm sóc và tuân thủ điều trị đúng cách. Hiện Bệnh viện Nhi đồng 1 đang quản lý 31 bệnh nhi suy thận mạn giai đoạn cuối, trong đó 25 trường hợp lọc màng bụng và 6 trường hợp chạy thận nhân tạo.

Nguyễn Thuận