Sửa đổi Luật Thủ đô theo hướng phân cấp, phân quyền toàn diện, tối đa cho chính quyền TP Hà Nội

Tham dự thảo luận tại Tổ 2 có: Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh Trần Lưu Quang và các đại biểu đoàn đại biểu Quốc hội TP Hồ Chí Minh.

Phát biểu tại tổ, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã nêu nhiều ý kiến quan trọng liên quan đến dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) và dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu thảo luận tại Tổ 2. Ảnh: LÂM HIỂN

Về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết phải hoàn thiện khung pháp lý nhằm tạo đột phá cho sự phát triển của Hà Nội.

Nhắc lại quá trình xây dựng và sửa đổi luật, Chủ tịch Quốc hội cho biết, Luật Thủ đô được ban hành và trải qua các lần sửa đổi đều nhận được sự đồng thuận, phấn khởi rất lớn từ Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hà Nội. Tuy nhiên, trong bối cảnh Quốc hội đã ban hành nhiều luật mới với nội dung vượt trội, Luật Thủ đô hiện hành đã bộc lộ những hạn chế, không còn theo kịp yêu cầu thực tiễn.

Chỉ riêng Kỳ họp thứ chín, Quốc hội khóa XV có 34 luật; Kỳ họp thứ mười, Quốc hội khóa XV có 51 luật đã được Quốc hội thông qua. Điều này khiến nhiều quy định trong Luật Thủ đô trở nên lạc hậu, cần được sửa đổi toàn diện, từ kinh tế đến xã hội.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề cập việc Bộ Chính trị vừa ban hành Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về "Xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới tạo cơ sở chính trị quan trọng cho việc hoàn thiện Luật Thủ đô. Đồng thời, Chủ tịch Quốc hội dẫn chứng việc triển khai Nghị quyết số 258/2025/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô trong thời gian rất ngắn đã giúp Hà Nội tháo gỡ khó khăn cho một số dự án, cho thấy nhu cầu cấp thiết về các cơ chế linh hoạt, vượt trội.

Từ thực tiễn đó, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này không chỉ nhằm khắc phục bất cập mà còn tạo tiền đề để tiến tới xây dựng mô hình “luật đô thị đặc biệt”.

Về nội dung cụ thể, Chủ tịch Quốc hội nêu 7 điểm nổi bật trong dự thảo luật sửa đổi, bao gồm: Mở rộng nguyên tắc áp dụng pháp luật; bổ sung quy định miễn trách nhiệm pháp lý trong một số trường hợp; cho phép thành lập đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt; tăng thẩm quyền tổ chức bộ máy cho Hội đồng nhân dân thành phố; nâng mức xử phạt vi phạm hành chính; cụ thể hóa việc ngừng cung cấp điện, nước để xử lý vi phạm; và tăng cường trách nhiệm giải trình, công khai minh bạch.

Đáng chú ý, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh sự cần thiết của các biện pháp quản lý mạnh đối với vi phạm trật tự xây dựng, phòng cháy, chữa cháy và môi trường. Theo đó, cần có công cụ đủ sức răn đe để nâng cao kỷ luật, kỷ cương đô thị, tránh tình trạng xử lý kéo dài, thiếu hiệu quả.

Bên cạnh đó, vấn đề quy hoạch cũng được đặc biệt nhấn mạnh. Chủ tịch Quốc hội cho rằng, Hà Nội cần xây dựng tầm nhìn quy hoạch dài hạn 100 năm và xa hơn, đồng thời phải công khai để người dân nắm rõ và giám sát. Quy hoạch phải đi đôi với triển khai thực hiện, nhất là trong công tác bồi thường, tái định cư.

Tinh thần xuyên suốt của dự thảo luật, theo Chủ tịch Quốc hội là phải phân cấp, phân quyền toàn diện, tối đa cho chính quyền TP Hà Nội theo nguyên tắc: Hà Nội quyết, Hà Nội làm, Hà Nội chịu trách nhiệm. Khi đã phân quyền, các bộ, ngành cần mạnh dạn giao quyền, không can thiệp sâu, đồng thời phải có cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, khuyến khích đổi mới sáng tạo.

Chủ tịch Quốc hội bày tỏ mong muốn Luật Thủ đô (sửa đổi) sẽ được Quốc hội xem xét, thông qua theo quy trình rút gọn tại một kỳ họp và sớm có hiệu lực từ ngày 1-7. Đây được kỳ vọng sẽ là đạo luật có ý nghĩa chiến lược, góp phần tạo động lực mới cho sự phát triển nhanh và bền vững của Thủ đô Hà Nội trong thời gian tới.

Quang cảnh phiên thảo luận tại Tổ 2. Ảnh: LÂM HIỂN

Cũng tại phiên thảo luận, Chủ tịch Quốc hội góp ý về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng. Chủ tịch Quốc hội cho rằng cần đổi mới cách thức khen thưởng theo hướng thực chất, linh hoạt, không nên cứng nhắc về quy trình hay thời gian công tác mà phải dựa trên hiệu quả thực tế.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị gắn công tác thi đua, khen thưởng với các mục tiêu chiến lược như đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, đồng thời bảo đảm sự công bằng giữa các khu vực kinh tế.

VŨ DUNG