'Sự mê đắm của Hồ Gươm' qua góc nhìn của nhà thơ Mỹ

Cuốn sách “Sự mê đắm của Hồ Gươm” (Nhà xuất bản Hội Nhà văn ấn hành), dày 273 trang, đồng thời là tâm điểm của một sự kiện văn hóa đặc biệt diễn ra ngày 2-6, tại Hà Nội. Bên cạnh đón nhận tác phẩm mới, công chúng được thưởng lãm các tác phẩm hội họa của Bruce Weigl về Việt Nam và theo dõi vlog ngắn “A Day in Ha Noi with Bruce Weigl” ghi lại những khoảnh khắc đời thường của ông cùng người bạn đời là họa sĩ Jean Weigl.

Sự kiện ra mắt sách "Sự mê đắm của Hồ Gươm" và triển lãm tranh Bruce Weigl thu hút đông đảo giới văn nghệ. Ảnh: Thụy Du

Nếu chiến tranh là điểm khởi đầu cho mối liên hệ giữa Bruce Weigl với Việt Nam thì tình yêu dành cho đất nước này mới là điều giữ ông ở lại trong tâm tưởng suốt nhiều thập niên. Ông từng chia sẻ: “Tôi đã đem lòng yêu Việt Nam ngay từ trong cuộc chiến”.

Nhà thơ Bruce Weigl (ở giữa), dịch giả Trần Lê Khánh (bên trái). Ảnh: Thụy Du

Trong cuộc trò chuyện về tập thơ mới, Bruce Weigl cho biết, nguồn cảm hứng lớn nhất của “Sự mê đắm của Hồ Gươm” chính là Hà Nội và Việt Nam. Ông kể rằng, từ khoảng 40 năm trước, mỗi lần trở lại Việt Nam, thơ ca trong ông lại trở nên sống động hơn bao giờ hết. Những con phố, quán cà phê, những người dân bình dị, những ngày Tết, những cơn mưa và nhịp sống thường nhật đều trở thành chất liệu cho sáng tạo.

“Tôi ngưỡng mộ những giá trị ở người Việt như tình yêu đất nước và đồng bào, sự trung thực sâu sắc và bền bỉ, sự tận tâm chăm sóc những người không thể tự chăm sóc mình, cùng sự coi trọng giáo dục dành cho thế hệ trẻ”, ông chia sẻ.

Tập thơ "Sự mê đắm của Hồ Gươm" của nhà thơ Bruce Weigl. Ảnh: Thụy Du

Đến với “Sự mê đắm của Hồ Gươm”, độc giả bắt gặp một Hà Nội rất riêng qua góc nhìn của một người Mỹ: “The Ecstasy of Ho Guom” (“Sự mê đắm của Hồ Gươm”), “Waiting for the Paradox of Tet, 2025” (“Chờ đợi nghịch lý Tết, 2025”), “Evening on Ly Thuong Kiet” (“Buổi tối trên phố Lý Thường Kiệt”), “A day in the life, Ha Noi” (“Một ngày trong đời, Hà Nội”), “Spring rain, Ha Noi, Year of the Dragon” (“Mưa xuân, Hà Nội, năm Giáp Thìn”)… Trong thế giới nghệ thuật của Bruce Weigl, hiện tại và ký ức hòa quyện vào nhau, tạo nên những lớp nghĩa sâu lắng về chiến tranh, hòa bình và tình yêu con người.

Ở lời tựa của tập thơ, Bruce Weigl viết về những “linh hồn” luôn hiện diện trong ký ức của ông. Những trải nghiệm chiến tranh khiến mỗi lần trở lại Việt Nam, ông như được kết nối với một thế giới tâm linh đặc biệt. Chính tại đây, thơ ca tìm đến ông một cách tự nhiên và mãnh liệt nhất. Đó là nguồn năng lượng sáng tạo giúp ông tiếp tục viết về Việt Nam bằng tất cả sự trân trọng và yêu thương.

Tranh của nhà thơ Bruce Weigl.

Tranh của nhà thơ Bruce Weigl.

Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam cho biết, nhiều cựu binh Mỹ sau khi tiếp xúc với đời sống và văn hóa Việt Nam đã nhận ra những giá trị nhân văn sâu sắc của dân tộc Việt Nam. Từ đó, họ dành tình cảm đặc biệt cho đất nước này và nỗ lực giới thiệu hình ảnh Việt Nam đến với thế giới thông qua các tác phẩm văn học, nghệ thuật. Bruce Weigl là một trong những gương mặt tiêu biểu cho hành trình ấy.

Bên cạnh giá trị của nguyên tác, tập thơ còn mang dấu ấn của nhà thơ, dịch giả Trần Lê Khánh. Người chuyển ngữ cho biết quá trình dịch tác phẩm gặp nhiều thử thách bởi ngôn ngữ thơ của Bruce Weigl đạt tới độ tinh luyện cao. Theo dịch giả Trần Lê Khánh, nhiều nhà thơ thường thành công khi viết về quê hương của chính mình, nhưng Bruce Weigl đã làm được điều đặc biệt khi viết về Việt Nam và tạo được sự rung cảm sâu sắc với người đọc. Vì vậy, độc giả, nếu có thể, hãy đọc và cảm nhận thơ của Bruce Weigl qua bản gốc tiếng Anh.

Tranh của nhà thơ Bruce Weigl.

Trong tập thơ có in nhiều bức tranh về Việt Nam và Hà Nội do chính Bruce Weigl thực hiện. Nếu thơ là nơi ông ghi lại những rung động bằng ngôn từ thì hội họa lại giúp ông lưu giữ cảm xúc bằng màu sắc và đường nét, đem thêm những cảm nhận về Hà Nội qua góc nhìn của một người nước ngoài.

Yên Nga