Su-30MKM của Malaysia: Nga đã tùy biến Sukhoi cho khách hàng nước ngoài thế nào?

Sau khi Ấn Độ đặt nền móng cho chương trình Su-30MKI, Nga tiếp tục sử dụng nền tảng này để phát triển những biến thể dành riêng cho các khách hàng khác.

Su-30MKM là một ví dụ tiêu biểu. Chữ "MKM" được phát triển cho Malaysia, và máy bay được thiết kế dựa trên Su-30MKI nhưng có cấu hình điện tử riêng cho Không quân Hoàng gia Malaysia.

Malaysia đặt mua 18 chiếc Su-30MKM, với hợp đồng được Irkut triển khai từ năm 2005. Khác với việc mua một cấu hình tiêu chuẩn, Kuala Lumpur yêu cầu máy bay tích hợp nhiều thiết bị phương Tây bên cạnh các hệ thống cốt lõi của Nga.

Về nền tảng khí động học, Su-30MKM vẫn giữ những đặc điểm nổi bật của dòng Su-30MKI, gồm cánh mũi canard và động cơ AL-31FP có khả năng điều khiển vector lực đẩy.

Điều này giúp máy bay duy trì khả năng cơ động cao, đồng thời cho phép Nga giữ lại một nền tảng đã được phát triển và kiểm chứng thay vì thiết kế lại từ đầu.

Nhưng điểm đáng chú ý nhất nằm ở hệ thống điện tử hàng không. Su-30MKM sử dụng radar N011M Bars của Nga, cùng hệ thống tác chiến điện tử và hệ thống tìm kiếm quang-điện tử có nguồn gốc Nga. Trong khi đó, nhiều thiết bị khác lại đến từ châu Âu và Nam Phi.

Pháp đóng góp đáng kể thông qua Thales. Su-30MKM được tích hợp màn hình hiển thị trước HUD, hệ thống tìm kiếm hồng ngoại định hướng NAVFLIR và pod chỉ thị mục tiêu laser Damocles.

Những hệ thống này bổ sung khả năng quan sát, dẫn đường và tấn công mục tiêu mặt đất cho máy bay.

Nam Phi cũng tham gia vào cấu hình phòng vệ. Các hệ thống cảnh báo tiếp cận tên lửa, cảnh báo radar và cảnh báo laser do SAAB Avitronics cung cấp giúp phi công nhận biết sớm những mối đe dọa đang hướng tới máy bay.

Như vậy, Su-30MKM trở thành một ví dụ khá điển hình về kiến trúc đa nguồn.

Nga cung cấp nền tảng máy bay, động cơ, radar và nhiều hệ thống cốt lõi; Malaysia lựa chọn các thiết bị nước ngoài để đáp ứng yêu cầu riêng; còn Sukhoi phải tích hợp tất cả chúng thành một hệ thống hoạt động thống nhất.

Cách làm này mang lại lợi thế lớn cho khách hàng. Một quốc gia không nhất thiết phải phụ thuộc hoàn toàn vào hệ sinh thái của nước sản xuất máy bay mà có thể lựa chọn những thiết bị phù hợp với yêu cầu của mình.

Nhưng đổi lại, quá trình tích hợp, bảo dưỡng và nâng cấp trở nên phức tạp hơn.

Điều này cũng cho thấy Su-30 không phải một sản phẩm xuất khẩu có cấu hình cố định. Nga đã biến nền tảng Flanker thành một "kiến trúc mở" tương đối linh hoạt, từ Su-30MKI của Ấn Độ đến Su-30MKM của Malaysia và nhiều biến thể khác.

Với Malaysia, kết quả là một chiếc Su-30 mang đậm dấu ấn riêng: giữ "bộ khung" và nhiều công nghệ cốt lõi của Sukhoi nhưng sử dụng một tổ hợp điện tử quốc tế.

Đây chính là một trong những lý do dòng Su-30 có thể thích nghi với nhu cầu rất khác nhau của khách hàng nước ngoài.

Việt Hùng