Su-27 Flanker và cuộc cách mạng tiêm kích thế hệ thứ 4 của Liên Xô

Trong thập niên cuối của Chiến tranh Lạnh, Liên Xô đối mặt áp lực lớn khi Mỹ đưa vào trang bị các tiêm kích thế hệ mới có tầm hoạt động xa và năng lực chiếm ưu thế trên không cao.

Yêu cầu đặt ra cho ngành công nghiệp hàng không quân sự Liên Xô là phải tạo ra một chiến đấu cơ hạng nặng đủ sức bảo vệ không phận rộng lớn, đồng thời giành ưu thế trước đối thủ trong không chiến tầm xa và tầm gần.

Từ bối cảnh đó, chương trình Su-27 được khởi động, đánh dấu bước ngoặt lớn trong tư duy thiết kế tiêm kích của Liên Xô.

Su-27 được phát triển với triết lý ưu tiên khả năng cơ động và tầm bay. Khung thân lớn, cánh xuôi kết hợp với cánh mũi kéo dài cho phép máy bay duy trì ổn định ở góc tấn lớn, tạo lợi thế rõ rệt trong không chiến quần vòng.

Hệ thống điều khiển bay trợ lực điện tử giúp phi công khai thác tối đa khả năng khí động học, biến tiêm kích Su-27 trở thành một trong những tiêm kích cơ động nhất của thế hệ thứ 4.

Về thông số kỹ thuật cơ bản, tiêm kích Su-27 có chiều dài khoảng 21,9 m, sải cánh 14,7 m và khối lượng cất cánh tối đa hơn 30.000 kg.

Máy bay được trang bị 2 động cơ phản lực cánh quạt dòng khí sau AL-31F, mỗi động cơ tạo lực đẩy khoảng 12.500 kg khi bật buồng đốt sau.

Tốc độ tối đa đạt xấp xỉ 2.500 km/h ở độ cao lớn, trần bay trên 18.000 m và bán kính chiến đấu vượt 1.500 km, phù hợp với nhiệm vụ tuần tra không phận rộng.

Hệ thống radar mảng quét cơ học N001 cho phép Su-27 phát hiện và theo dõi nhiều mục tiêu trên không ở khoảng cách xa, hỗ trợ tác chiến ngoài tầm nhìn.

Dù không phải radar mảng pha chủ động như các thế hệ sau, nhưng vào thời điểm ra đời, đây là bước tiến lớn, giúp tiêm kích Su-27 đủ sức đối đầu các tiêm kích hàng đầu của Mỹ.

Vũ khí là yếu tố thể hiện rõ vai trò tiêm kích chiếm ưu thế trên không của Su-27. Máy bay được trang bị pháo tự động cỡ 30 mm GSh-30-1 với cơ số đạn khoảng 150 viên, dùng cho không chiến tầm gần.

Trên các giá treo dưới cánh và thân, tiêm kích Su-27 có thể mang theo nhiều loại tên lửa không đối không, trong đó nổi bật là tên lửa không đối không dẫn đường hồng ngoại tầm ngắn R-73, cho khả năng tấn công mục tiêu cơ động cao ở cự ly gần.

Cùng với đó là tên lửa không đối không dẫn đường radar bán chủ động tầm trung R-27, được thiết kế để tiêu diệt mục tiêu từ khoảng cách xa.

Ngoài ra, máy bay còn có khả năng mang tên lửa không đối không tầm xa R-27 phiên bản dẫn đường radar chủ động, mở rộng đáng kể vùng tác chiến.

Sự xuất hiện của tiêm kích Su-27 đã tạo ra ảnh hưởng lớn đối với khái niệm chiến đấu cơ thế hệ thứ 4. Khả năng kết hợp giữa tầm bay xa, tải trọng vũ khí lớn và cơ động cao khiến Su-27 trở thành hình mẫu cho nhiều chương trình phát triển sau này.

Từ nền tảng tiêm kích Su-27, hàng loạt biến thể và dòng máy bay mới được phát triển, bao gồm các tiêm kích đa nhiệm và cường kích hạng nặng, góp phần duy trì sức cạnh tranh của ngành hàng không quân sự Nga trong nhiều thập kỷ.

Không chỉ dừng lại ở vai trò trong lực lượng không quân Liên Xô trước đây, Su-27 còn đạt mức độ phổ biến cao trên toàn cầu.

Nhiều quốc gia đã lựa chọn dòng máy bay này hoặc các biến thể của nó để hiện đại hóa lực lượng không quân, nhờ chi phí vận hành hợp lý so với khả năng chiến đấu và tính linh hoạt trong nhiệm vụ.

Chính sự phổ biến đó khiến tiêm kích Su-27 trở thành một trong những chiến đấu cơ thế hệ thứ 4 có ảnh hưởng sâu rộng nhất thế giới.

Việt Hùng