Số hóa quản lý nghề cá

Kiểm tra các thiết bị bị điện tử trước khi ra khơi - Ảnh: L.A

Được sự hướng dẫn của cán bộ cảng cá Bến cá chợ Cửa Việt, từ cuối năm 2025, ngư dân Lê Văn Hải, thuyền trưởng tàu cá số hiệu QT 94466TS chiều dài 17,4m đã cài đặt và sử dụng thành thạo phần mềm Nhật ký điện tử và truy xuất nguồn gốc (eCDT) trên điện thoại thông minh.

Theo anh Hải, khi sử dụng eCDT, anh dễ dàng khai báo thông tin về thời gian xuất, nhập cảng trực tiếp trên điện thoại bất cứ lúc nào để đơn vị quản lý tiện theo dõi. Các thông tin, dữ liệu về tàu cá, thuyền trưởng, thuyền viên, lao động trên tàu, lịch trình... cũng được cập nhật kịp thời, chính xác.

“Ngư dân chúng tôi hiện nay đã quá quen với việc kiểm tra kết nối các thiết bị điện tử như máy dò cá, thiết bị giám sát hành trình VMS, máy thông tin liên lạc tầm xa... trước mỗi chuyến biển. Việc ra, vào cảng cũng thực hiện khai báo trên phần mềm điện tử, rút ngắn được nhiều thời gian hơn trước”, anh Hải cho hay.

Anh Phan Đức Khánh, cán bộ cảng cá Bến cá chợ Cửa Việt cho biết, eCDT đã giúp việc quản lý nghề cá chuyển từ thủ công, bản giấy sang quản lý thông minh và hiện đại. Đây là phần mềm dùng chung, được cài đặt và sử dụng thông qua điện thoại thông minh, áp dụng cho 7 đối tượng, gồm: Cục Thủy sản, các chi cục thủy sản, Ban quản lý cảng cá, bộ đội biên phòng, công ty chế biến xuất khẩu, cơ sở thu mua và ngư dân.

Trong đó, đối với cảng cá, việc triển khai eCDT có nhiệm vụ đặc biệt quan trọng giúp minh bạch hóa sản lượng thủy sản khai thác; kiểm soát tàu cá ra vào cảng; thu nộp nhật ký khai thác; giám sát sản lượng thủy sản qua cảng; cấp giấy biên nhận, giấy xác nhận nguyên liệu thủy sản và giấy chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác theo quy định.

Đối với ngư dân, eCDT hỗ trợ thực hiện yêu cầu xuất nhập cảng; khai báo sản lượng nhanh chóng, thuận lợi, chính xác; hạn chế được các lỗi ghi trong nhật ký khai thác. “Đến nay, 100% tàu cá xuất, nhập cảng cá Bến cá chợ Cửa Việt đều được thực hiện thông qua eCDT”, anh Khánh cho hay.

Tàu cá trước khi ra khơi đều thực hiện nghiêm túc việc khai báo thông qua eCDT - Ảnh: L.A

Còn tại cảng cá Cửa Việt, không chỉ đi đầu trong việc áp dụng eCDT với 100% tàu cá xuất nhập cảng từ cuối năm 2025, đơn vị còn đưa vào sử dụng thiết bị nhật ký điện tử GTO trên 4 tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên. Đây là thiết bị hỗ trợ đắc lực cho ngư dân trong việc quản lý thông tin nhật ký đánh bắt, đồng bộ dữ liệu thông tin từng mẻ lưới về hệ thống eCDT.

Ngư dân Phạm Văn Bảy, thuyền trưởng tàu cá số hiệu QT 95069TS, 1 trong 4 tàu cá được hỗ trợ thí điểm cho biết, thiết bị này tích hợp GPS, sim 4G và liên kết điện thoại thông minh thông qua ứng dụng cho phép nhập thông tin chi tiết của tàu cá theo thời gian thực. Qua đó khắc phục được sai số trong lúc ghi tọa độ tàu đánh bắt ngoài khơi. Khi tàu cá về bờ, Ban Quản lý cảng cá chỉ cần in thông tin từ nhật ký điện tử ra rất nhanh gọn.

“Việc ghi nhật ký bằng giấy trên tàu cá rất khó do tàu cá thường xuyên rung lắc. Còn nhật ký điện tử chỉ cần vài lần chạm trên điện thoại, tọa độ cũng chính xác hơn”, anh Bảy cho hay.

Cảng trưởng cảng cá Cửa Việt Trần Thiện Nhân thông tin, với việc tích hợp GPS thời gian thực, GTO tự động ghi lại chính xác tọa độ, thời điểm đánh bắt, chủng loại và sản lượng của từng mẻ lưới mà không cho phép sự can thiệp hay viết lại nhật ký sau khi tàu cập cảng. Đây chính là bằng chứng quan trọng để đối chiếu với dữ liệu giám sát hành trình (VMS), giúp tạo ra một hồ sơ truy xuất nguồn gốc chính xác.

Bên cạnh đó, GTO còn tối ưu hóa vận hành cho ngư dân. Thay vì phải vật lộn với giấy bút trong điều kiện sóng gió, thuyền trưởng chỉ cần vài thao tác chạm trên điện thoại thông minh. Phần mềm được thiết kế linh hoạt cho phép nhập liệu ngoại tuyến (offline) khi mất sóng và tự động đồng bộ lên hệ thống eCDT ngay khi có tín hiệu vệ tinh hoặc 4G. Khi tàu cá về cảng, cán bộ cảng cá chỉ cần truy cập eCDT là dễ dàng lấy được nhật ký khai thác của tàu cá.

“Thời gian tới, đơn vị sẽ tiếp tục triển khai thí điểm trên một số tàu cá khác nhằm giúp ngư dân làm quen với các tiện ích mà Nhật ký điện tử GTO mang lại”, ông Trần Thiện Nhân cho biết thêm.

Cảng cá Cửa Việt là đơn vị đi đầu trong việc áp dụng công nghệ số để quản lý và truy xuất nguồn gốc thủy sản - Ảnh: L.A

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hữu Vinh, cùng với việc đồng bộ dữ liệu tàu cá trên hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase); cơ bản hoàn thành việc lắp đặt thiết bị giám sát hành trình cho tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên… Đến nay toàn tỉnh đã có trên 70% tàu cá có chiều dài từ 6m trở lên hoàn thành việc cài đặt và đưa vào sử dụng phần mềm eCDT. Tỉ lệ tàu cá cập, rời cảng sử dụng eCDT toàn tỉnh đạt trên 90%, trong đó một số cảng cá đã đạt 100%.

Qua khảo sát cho thấy ngư dân đã dần thích ứng với phương thức mới, thay vì ghi chép thủ công như trước, các thao tác khai báo hành trình, sản lượng hay làm thủ tục được thực hiện trên điện thoại thông minh, giúp rút ngắn thời gian và hạn chế sai sót.

“Việc quản lý nghề cá thông qua các phần mềm như eCDT, GTO… trong không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả giám sát, minh bạch hóa hoạt động khai thác, đáp ứng yêu cầu chống khai thác IUU, mà còn tạo nền tảng để ngành thủy sản phát triển theo hướng hiện đại, bền vững”, ông Nguyễn Hữu Vinh khẳng định.

Lê An