Phiên tòa giả định giúp ngư dân vươn khơi đúng hướng

Tuyên truyền pháp luật chống khai thác IUU đến ngư dân

Sáng 21/3, Báo Công lý, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3 chủ trì, phối hợp với TAND TP.HCM, Tòa án Quân sự Quân khu 7 và chính quyền địa phương tổ chức tuyên truyền, phổ biến pháp luật về chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định (IUU) thông qua hình thức “phiên tòa giả định” tại xã Bình Châu.

Tham dự chương trình có ông Trần Đức Vinh - Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ TANDTC, Phó trưởng Ban thường trực Ban chỉ đạo công tác thông tin tuyên truyền TAND, Bí thư chi bộ, Tổng Biên tập Báo Công lý; Đại tá Cao Xuân Quận - Phó Chính ủy Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát Biển 3; ông Bùi Thái Hùng - Phó Chánh án TAND TP.HCM; Thượng tá Nguyễn Hồng Phong - Phó Chánh án Tòa án Quân sự Quân khu 7…

Về phía chính quyền địa phương có bà Nguyễn Thị Bình Minh - Ủy viên Ban Thường vụ, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Bình Châu; ông Nguyễn Đỗ Hải Thuận - Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Bình Châu; ông Nguyễn Quốc Việt - Ủy viên Ban Thường vụ, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Bình Châu...

Tổng Biên tập Báo Công lý Trần Đức Vinh phát biểu.

Cùng dự còn có đại diện các ban, ngành, đoàn thể địa phương, lực lượng vũ trang đứng chân trên địa bàn xã Bình Châu; cán bộ, chiến sĩ Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3, Tòa án Quân sự Quân khu 7 và 200 ngư dân, cán bộ, hội viên, đoàn viên trên địa bàn xã Bình Châu, TP.HCM.

Phát biểu tại chương trình, Tổng Biên tập Báo Công lý Trần Đức Vinh cho biết, ngành thủy sản Việt Nam đã và đang phải đối mặt với tình trạng vi phạm quy định về khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Đại diện lãnh đạo các cơ quan, đơn vị, chính quyền địa phương và đông đảo bà con ngư dân dự phiên tòa.

“Mặc dù đây không phải là vấn đề mới, song trong suốt hơn 8 năm qua, kể từ khi Ủy ban châu Âu (EC) áp dụng “thẻ vàng” đối với thủy sản Việt Nam, công tác phòng, chống khai thác IUU đã luôn được triển khai quyết liệt”, ông Trần Đức Vinh nói.

Theo ông, việc bị cảnh báo “thẻ vàng” không chỉ gây thiệt hại về kinh tế khi nhiều lô hàng thủy sản không thể xuất khẩu sang thị trường châu Âu mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín của ngành thủy sản Việt Nam trên trường quốc tế.

Trước thực trạng đó, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách, chỉ đạo nhằm quyết tâm tháo gỡ cảnh báo này.

Gần đây, với sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành, từ chính quyền địa phương đến cộng đồng ngư dân, nhận thức và hành động trong việc chống khai thác IUU đã có nhiều chuyển biến tích cực.

Toàn cảnh chương trình "phiên tòa giả định".

Ông cũng thẳng thắn nhìn nhận, trên thực tế vẫn còn tồn tại những vi phạm, đặc biệt là việc chưa tuân thủ nghiêm các quy định trong khai thác thủy sản. Đây chính là một trong những nguyên nhân khiến Việt Nam chưa thể sớm gỡ bỏ “thẻ vàng” trong các đợt kiểm tra của EC.

Vì vậy, thực hiện các chỉ thị của Trung ương và Chính phủ, Báo Công lý đã phối hợp với Tòa án nhân dân TP.HCM và các đơn vị liên quan đẩy mạnh công tác tuyên truyền, góp phần nâng cao nhận thức pháp luật, hướng tới chấm dứt tình trạng khai thác IUU, bảo vệ uy tín và sự phát triển bền vững của ngành thủy sản Việt Nam.

Tổng Biên tập Báo Công lý khẳng định, các phiên tòa giả định đã mang lại hiệu quả tích cực trong công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về phòng, chống khai thác IUU, góp phần nâng cao nhận thức không chỉ của ngư dân mà còn của một bộ phận cán bộ cơ sở.

Ông mong muốn, thông qua phiên tòa, mỗi ngư dân sẽ trở thành một tuyên truyền viên, góp phần tuyên truyền một cách tốt hơn, giúp Việt Nam sớm được gỡ bỏ “thẻ vàng”.

Đông đảo bà con ngư dân chăm chú theo dõi phiên tòa .

“Mắt thấy, tai nghe” để thấm luật

Điểm nhấn của chương trình là phần tái hiện một phiên tòa hình sự với đầy đủ thành phần Hội đồng xét xử, đại diện Viện kiểm sát, luật sư và bị cáo được đưa ra xét xử công khai.

Nội dung vụ án xoay quanh bị cáo Nguyễn Văn Dũng, chủ tàu cá bị truy tố về hành vi tổ chức cho ngư dân khai thác thủy sản trái phép ở vùng biển nước ngoài.

Theo cáo trạng, bị cáo đã tổ chức cho 6 ngư dân sử dụng hai tàu cá vượt ranh giới sang vùng biển nước ngoài khai thác hải sản mà không thực hiện các thủ tục xuất cảnh theo quy định.

Đáng chú ý, để tránh sự kiểm tra, giám sát của lực lượng chức năng, bị cáo còn chỉ đạo tháo gỡ thiết bị giám sát hành trình trên tàu cá nhằm che giấu hành vi vi phạm.

HĐXX phiên tòa giả định.

Tại phiên tòa, bị cáo thừa nhận toàn bộ hành vi, cho rằng do áp lực kinh tế và mong muốn thu lợi nhuận nên đã bất chấp quy định pháp luật.

Quá trình xét hỏi, tranh luận diễn ra chặt chẽ, đúng trình tự, làm rõ tính chất, mức độ vi phạm cũng như hậu quả của hành vi.

Hội đồng xét xử nhận định, hành vi của bị cáo không chỉ vi phạm quy định về chống khai thác IUU mà còn có dấu hiệu cấu thành các tội danh nghiêm trọng như “Tổ chức cho người khác xuất cảnh trái phép” và “Gây rối loạn hoạt động của phương tiện điện tử”.

Bản án được tuyên ngay tại phiên tòa (10 năm tù) đã góp phần răn đe với nhiều ngư dân.

Phiên tòa giả định tại xã Bình Châu mang đến cách tuyên truyền pháp luật trực quan, sinh động.

Việc trực tiếp theo dõi toàn bộ diễn biến phiên tòa đã giúp ngư dân “mắt thấy, tai nghe”, hiểu rõ hơn quy định pháp luật cũng như những hệ lụy nặng nề nếu vi phạm.

Không ít người bày tỏ sự thấm thía khi chứng kiến bị cáo phải đối diện với trách nhiệm pháp lý, từ đó nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật, không vì lợi ích trước mắt mà đánh đổi bằng những rủi ro lớn.

Có thể thấy rằng, thông qua mô hình “phiên tòa giả định”, ý thức thượng tôn pháp luật đang từng bước lan tỏa trong cộng đồng ngư dân, giúp người dân, đặc biệt là ngư dân tiếp cận các quy định một cách trực quan, dễ hiểu và sát với thực tế.

Ngư dân chuyển biến nhận thức, vững tin bám biển

Từ thực tế tham gia chương trình, nhiều ngư dân xã Bình Châu cho biết họ đã hiểu rõ hơn các quy định liên quan đến chống khai thác IUU, từ đó nâng cao ý thức chấp hành pháp luật trong quá trình vươn khơi.

Bà Thái Thị Hòa, xã Bình Châu chia sẻ, hơn 10 năm gắn bó với nghề biển, bà luôn chủ động theo dõi thông tin để nắm bắt tình hình khai thác. Theo bà, việc cập nhật thông tin là rất cần thiết, giúp ngư dân hiểu và thực hiện đúng quy định.

Tuy nhiên, trước đây do chưa nắm rõ các quy định về IUU nên việc tiếp cận và thực hiện còn nhiều lúng túng. Sau khi được tuyên truyền, đặc biệt là trực tiếp theo dõi “phiên tòa giả định”, bà đã hiểu rõ hơn những quy định pháp luật cũng như hậu quả của hành vi vi phạm.

Bị cáo Nguyễn Văn Dũng tại phiên tòa.

“Với ngư dân chúng tôi, được tận mắt xem một phiên tòa như vậy rất ý nghĩa, tôi hiểu ra nhiều điều”, bà Hòa bày tỏ.

Trong khi đó, bà Trần Thị Hương, xã Bình Châu cho biết, gia đình đã gắn bó với nghề biển qua nhiều thế hệ nhưng vẫn gặp không ít khó khăn, nhất là về thủ tục giấy tờ. Việc tiếp cận thông tin chủ yếu qua tivi nên đôi lúc chưa kịp thời, đầy đủ.

Bà mong muốn các cơ quan chức năng có thêm những hỗ trợ nhanh chóng, cụ thể để ngư dân thuận lợi hơn trong việc thực hiện quy định. Bên cạnh đó, giá nhiên liệu tăng cao khiến nhiều tàu lớn phải nằm bờ, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập.

Tọa đàm vấn đáp, tuyên truyền pháp luật cho bà con ngư dân.

“Chúng tôi rất mong có giải pháp thiết thực để ngư dân yên tâm ra khơi, bám biển lâu dài”, bà Hương chia sẻ.

Có mặt từ sớm tại chương trình, ông Nguyễn Công Hoạt, xã Bình Châu cho biết, gia đình ông bắt đầu làm nghề từ năm 2014, chủ yếu khai thác trong phạm vi khoảng 10 hải lý, mỗi chuyến đi có khoảng 5 lao động.

Ông đánh giá cao sự đồng hành, hỗ trợ của các cơ quan chức năng trong thời gian qua, giúp ngư dân hiểu và chấp hành tốt hơn các quy định pháp luật.

Dù tuổi đã cao và dự định làm thêm vài năm nữa rồi nghỉ, ông vẫn kỳ vọng thế hệ sau sẽ tiếp tục gắn bó với nghề biển, đồng thời nghiêm túc tuân thủ các quy định để phát triển bền vững.

Người dân ký cam kết không vi phạm IUU.

“Mong lớp trẻ sau này vừa giữ nghề, vừa làm đúng luật để không gặp rủi ro”, ông Hoạt nói.

Trong khuôn khổ chương trình cũng diễn ra tọa đàm giải đáp thắc mắc cho cư dân. Nhiều người cho biết gặp nhiều khó khăn trong quá trình thực hiện quy định chống khai thác IUU, chủ yếu liên quan đến thiết bị giám sát hành trình (VMS) thường xuyên mất kết nối do lỗi kỹ thuật hoặc nhà mạng.

Bên cạnh đó, việc duy trì thuyền viên có bằng cấp theo quy định còn bất cập, công tác đăng kiểm đôi lúc còn chậm trễ, cùng với việc hỗ trợ nhiên liệu chưa được giải quyết dứt điểm.

Ngoài ra, một bộ phận tàu cá nhỏ chưa có đầy đủ giấy tờ cũng gặp khó khăn trong việc hợp thức hóa để tiếp tục hoạt động, ảnh hưởng đến sinh kế của ngư dân.

Ban tổ chức trao cờ Tổ quốc và các suất quà cho các gia đình chính sách, gia đình ngư dân có hoàn cảnh khó khăn.

Sau khi nghe ý kiến cư dân, cơ quan chức năng đã giải đáp, làm rõ nhiều nội dung liên quan đến quy định chống khai thác IUU, trong đó nhấn mạnh việc bắt buộc duy trì hoạt động liên tục của thiết bị giám sát hành trình (VMS) và trách nhiệm báo cáo kịp thời khi mất kết nối.

Đồng thời, các ý kiến về lỗi kỹ thuật, nhà mạng hay những trường hợp có yếu tố khách quan sẽ được xem xét để tránh xử phạt không phù hợp.

Chính quyền địa phương cũng thông tin về việc đang rà soát, đẩy nhanh tiến độ hỗ trợ nhiên liệu cho ngư dân, đồng thời có hướng hỗ trợ các tàu cá chưa đủ giấy tờ từng bước hoàn thiện thủ tục pháp lý.

Qua đây, cơ quan chức năng khuyến cáo ngư dân nâng cao ý thức chấp hành quy định, chủ động phối hợp trong quá trình giám sát nhằm bảo vệ quyền lợi và góp phần tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của quốc tế.

Phát tài liệu tuyên truyền cho bà con ngư dân.

Bên cạnh hoạt động tuyên truyền, chương trình còn tổ chức ký cam kết không vi phạm IUU, thể hiện quyết tâm của ngư dân trong việc tuân thủ pháp luật.

Ban Tổ chức cũng trao tặng cờ Tổ quốc và nhiều phần quà ý nghĩa cho các gia đình khó khăn, góp phần động viên tinh thần bà con tiếp tục vươn khơi, bám biển.

Các hoạt động trên đã góp phần cùng cả nước nỗ lực gỡ “thẻ vàng” của Ủy ban Châu Âu và bảo vệ vững chắc chủ quyền biển đảo.

Chiều cùng ngày, chương trình “phiên tòa giả định” tiếp tục diễn ra tại Hội trường UBND xã Phước Hải, TP.HCM, góp phần mở rộng phạm vi tuyên truyền đến cộng đồng ngư dân ven biển.

Một số hình ảnh khác:

Nhóm PV TP.HCM