Chống IUU là chiến lược phát triển nền kinh tế biển xanh

Chiều 19/3, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà làm việc với Đoàn thanh tra của Ủy ban châu Âu (EC) sang đánh giá, xem xét kết quả thực hiện phòng, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) tại Việt Nam.

Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà phát biểu tại buổi làm việc. Ảnh VGP

Phát biểu tại buổi làm việc, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà nhấn mạnh, kể từ năm 2017 đến nay, những khuyến nghị và hoạt động của Đoàn thanh tra IUU qua các lần làm việc đã có tác động quan trọng, góp phần thúc đẩy Việt Nam hoàn thiện chính sách và nâng cao năng lực quản lý, phát triển nghề cá bền vững, bảo vệ môi trường, nguồn lợi thủy sản và các vấn đề chiến lược liên quan đến biển, đại dương.

Việt Nam đã từng bước hội nhập, phê chuẩn và triển khai các điều ước quốc tế, xây dựng chiến lược phát triển kinh tế biển bền vững, đồng thời hoàn thiện hệ thống pháp luật, trong đó có Luật Thủy sản và các Nghị định, Thông tư, quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật liên quan.

Phó Thủ tướng khẳng định, Việt Nam không coi việc thực hiện các khuyến nghị phòng, chống IUU chỉ nhằm mục tiêu gỡ "thẻ vàng", mà xác định đây là bước đi chiến lược phát triển bền vững, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và sinh kế lâu dài cho người dân, đồng thời là trách nhiệm của Việt Nam đối với các vấn đề khu vực, toàn cầu.

Tại cuộc làm việc, ông Fernando Andresen Guimaraes, Vụ trưởng Vụ Quản trị Đại dương quốc tế và Nghề cá bền vững, Trưởng đoàn thanh tra của EC cho rằng Việt Nam đã có những nỗ lực vượt bậc, đạt được bước tiến lớn nhằm loại bỏ IUU vì lợi ích quốc gia, vì mục tiêu phát triển bền vững và kinh tế xanh.

Đoàn thanh tra của Ủy ban châu Âu (EC) tại buổi làm việc. Ảnh VGP

Đơn cử như việc xây dựng, vận hành Cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase), hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử (eCDT), tỷ lệ lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS) đã đạt gần 100%... Đặc biệt, EC và Đoàn thanh tra ấn tượng, ghi nhận và đánh giá rất cao cách tiếp cận toàn diện, thẳng thắn, chỉ đạo sát sao của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ thông qua các phiên họp định kỳ của Ban Chỉ đạo quốc gia về IUU hàng tuần và hàng loạt chỉ đạo liên quan. "Việt Nam đang đi đúng hướng, và đi rất nhanh trong phòng chống IUU".

Bên cạnh đó, Đoàn thanh tra của EC cũng nêu một số vấn đề mà các bộ, ngành, địa phương của Việt Nam cần tập trung làm rõ, khắc phục như tính minh bạch của nguyên liệu hải sản sử dụng tại các nhà máy chế biến xuất khẩu; xử lý nghiêm khắc hơn các tàu cá mất kết nối VMS hoặc cố tình chuyển thiết bị sang tàu khác để tránh bị phát hiện.

Về hoàn thiện quy định pháp luật liên quan đến xử lý hành vi vi phạm IUU, bên cạnh quy định xử lý hình sự, Đoàn thanh tra của EC cũng khuyến nghị các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả răn đe như xử phạt hành chính mức cao, kèm theo các biện pháp bổ sung như đình chỉ giấy phép hoặc tịch thu tàu đối với tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài.

"Những nỗ lực của Việt Nam trong hơn 8 năm qua là rất phi thường. Việc hoàn tất các công việc còn lại hiện đang nằm trong tay các bạn. Đây là cơ hội để Việt Nam xây dựng một hệ thống quản lý nghề cá bền vững, mang lại lợi ích lâu dài cho ngư dân và cộng đồng ven biển. Chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ Việt Nam để sớm đi đến kết thúc quá trình này và gỡ bỏ thẻ vàng", ông Fernando Andresen Guimaraes bày tỏ.

Liên quan đến phòng, chống IUU, trao đổi thêm với Đoàn thanh tra Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà nhấn mạnh, Việt Nam đã tham khảo nhiều kinh nghiệm từ EU trong hoàn thiện thể chế, đặc biệt là những đổi mới trong pháp luật liên quan đến biển, đại dương và quản lý nghề cá.

Theo đó, Việt Nam đã cải cách pháp luật một cách quyết liệt, đồng thời nhấn mạnh cam kết chính trị mạnh mẽ, coi phòng, chống IUU là nhiệm vụ trọng yếu, mang tính sống còn. Trên cơ sở đánh giá trữ lượng nguồn lợi thủy sản, Việt Nam xác định yêu cầu quản lý chặt chẽ để không khai thác vượt quá tăng trưởng nguồn lợi thủy sản tự nhiên.

Về các vấn đề tồn tại liên quan đến quy định pháp luật, công nghệ, năng lực tổ chức thực hiện, Phó Thủ tướng đề nghị EC tiếp tục góp ý cụ thể về giải pháp, bao gồm cả chính sách và thực thi, đặc biệt trong việc xử lý mối quan hệ giữa chế tài hành chính và hình sự nhằm bảo đảm tính răn đe và hiệu quả.

Bên cạnh công tác phòng, chống IUU, Phó Thủ tướng thông tin thêm với Đoàn thanh tra của EC về việc sửa đổi các luật liên quan đến biển và thủy sản theo hướng phát triển bền vững, gắn với bảo vệ môi trường, đa dạng sinh học và giảm ô nhiễm đại dương. Việt Nam đặt mục tiêu nâng tỷ lệ khu bảo tồn biển lên 6% vào năm 2030, đồng thời có các chính sách tổng thể để thúc đẩy, hỗ trợ ngư dân chuyển đổi nghề cá sang nuôi biển công nghệ cao và các ngành sinh kế khác.

Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà với các đại biểu Đoàn thanh tra của Ủy ban châu Âu (EC). Ảnh VGP

Phó Thủ tướng cũng đề nghị Việt Nam, EU tăng cường hợp tác, trao đổi thường xuyên trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp và các ngành hàng khác… nhằm hỗ trợ lẫn nhau thực hiện hài hòa tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật cao về môi trường và biến đổi khí hậu; đẩy mạnh hợp tác kỹ thuật, đặc biệt trong chuyển đổi số, quản lý dữ liệu và phát triển kinh tế biển bền vững; mở rộng hợp tác trong lĩnh vực chuyển đổi năng lượng, nhất là phát triển năng lượng tái tạo như điện gió ngoài khơi, trong khuôn khổ JETP, nhằm hoàn thiện cơ chế để thu hút đầu tư và nguồn lực quốc tế.

Tại cuộc gặp, Ngài Đại sứ Liên minh châu Âu tại Việt Nam Julien Guerrier ghi nhận những đề xuất của Phó Thủ tướng và khẳng định, Việt Nam và EU có rất nhiều tiềm năng, dư địa để mở rộng hợp tác. Trong đó, hợp tác chống IUU được coi là một trong những nội dung hợp tác trọng tâm, vì lợi ích của cả hai bên. Đồng thời, hai bên thúc đẩy mở rộng hợp tác phát triển điện gió ngoài khơi, chuyển đổi năng lượng công bằng, phát triển kinh tế biển, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn.

Trước đó, trong các ngày từ 11 đến 19/3, Đoàn Thanh tra của EC đã đi kiểm tra, làm việc với nhiều địa phương, doanh nghiệp, cơ quan, một số Bộ, ngành liên quan để ghi nhận kết quả thực hiện chống IUU tại cả cấp trung ương, địa phương và doanh nghiệp.

Việt An