Singapore mơ tự chủ lương thực từ 'tháp rau cao nhất thế giới'

Được điều hành bởi startup công nghệ Greenphyto, "tháp rau" khổng lồ này không chỉ là một kỷ lục về độ cao, mà còn là niềm hy vọng lớn lao của Singapore trong cuộc chiến giành lại quyền tự chủ về lương thực. Với chiều cao lên tới 23,3 mét, nông trại này đang đặt cược vào một triết lý đơn giản nhưng táo bạo: khi không thể mở rộng diện tích ra xung quanh, cách duy nhất để sinh tồn là vươn thẳng lên bầu trời.

Khi nông dân là Robot và thời tiết được điều khiển bởi AI

Bước vào bên trong cơ sở sản xuất quy mô lớn đầu tiên của Greenphyto, người ta sẽ không thấy những người nông dân lấm lem bùn đất hay những luống cày thẳng tắp dưới ánh mặt trời. Thay vào đó là một không gian mang đậm màu sắc tương lai, nơi công nghệ đóng vai trò chủ đạo.

Với khoản đầu tư lên tới 80 triệu SGD (khoảng 63,3 triệu USD), Greenphyto đã xây dựng nên một cỗ máy sản xuất thực phẩm khổng lồ có khả năng chứa đồng thời 1,2 triệu cây xà lách. Công suất thiết kế của tháp rau này lên tới 2.000 tấn mỗi năm, một con số đáng nể đối với một diện tích đất nền khiêm tốn.

Bên ngoài tháp rau

Sự khác biệt của Greenphyto không nằm ở khái niệm "nông nghiệp thẳng đứng" vốn đã xuất hiện từ giữa những năm 2010, mà nằm ở cách họ giải quyết bài toán chi phí vận hành, "gót chân Achilles" đã khiến hàng loạt dự án tương tự trước đây tại Mỹ và Châu Âu phải đóng cửa hoặc phá sản. Bà Susan Chong, nhà sáng lập kiêm CEO của công ty, hiểu rằng để tồn tại, nông trại không thể chỉ dựa vào ánh đèn LED đắt đỏ. Chính vì vậy, Greenphyto đã phát triển một hệ thống độc quyền nhằm kiểm soát chặt chẽ lượng nước và điện năng tiêu thụ, đồng thời tối đa hóa hiệu quả sản xuất thông qua tự động hóa.

Tại đây, các yếu tố môi trường như nhiệt độ và độ ẩm không phụ thuộc vào thời tiết thất thường bên ngoài mà được điều chỉnh chính xác tuyệt đối bởi trí tuệ nhân tạo (AI). Những công việc tỉ mỉ như gieo hạt hay di chuyển cây giống đều do robot đảm nhiệm. Hệ thống phân tích hình ảnh tiên tiến sẽ giám sát quá trình sinh trưởng của từng cây rau, cho phép công ty kiểm soát chất lượng đồng đều ngay cả khi sản xuất với số lượng lớn.

Nhờ sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa sinh học và công nghệ, Greenphyto tự tin tuyên bố rằng mô hình nông nghiệp thẳng đứng của họ có thể đạt năng suất gấp 45 lần trên mỗi hecta so với phương pháp canh tác truyền thống. Sự hiện diện của Tổng thống Singapore Tharman Shanmugaratnam tại lễ khánh thành vào đầu tháng này cũng phần nào cho thấy sự kỳ vọng to lớn mà chính phủ nước này đặt vào dự án, coi đây như một mũi nhọn trong chiến lược an ninh quốc gia.

Bài toán về giá cả và tham vọng vươn ra biển lớn

Dù sở hữu công nghệ tối tân, Greenphyto và các startup nông nghiệp công nghệ cao tại Singapore vẫn đang phải đối mặt với một thực tế khắc nghiệt: cuộc chiến về giá. Singapore hiện phải nhập khẩu tới 90% lượng thực phẩm tiêu thụ, khiến an ninh lương thực trở thành vấn đề cấp bách. Vào tháng 11.2025, chính phủ nước này đã đặt ra mục tiêu mới là tự sản xuất 20% lượng chất xơ (bao gồm cả rau xanh) tiêu thụ trong nước vào năm 2035. Để đạt được con số đó, các nông trại trong nhà cần phải thuyết phục được người tiêu dùng bỏ tiền ra mua sản phẩm của mình thay vì rau nhập khẩu giá rẻ.

Bên trong tháp rau

Hiện tại, giá cả vẫn là một rào cản lớn. Trên trang web của chuỗi siêu thị lớn nhất Singapore là FairPrice, cải bông xanh do Greenphyto sản xuất đang được niêm yết với giá 3,95 đô la Singapore cho mỗi gói 200 gram. Mức giá này cao gấp đôi so với loại rau cùng loại được nhập khẩu từ Trung Quốc. Để cạnh tranh, các công ty như Greenphyto hay đối thủ của họ là Artisan Green (startup vừa hợp tác với gã khổng lồ công nghiệp Đức Siemens) buộc phải chứng minh được giá trị vượt trội về độ tươi ngon, an toàn vệ sinh và tính bền vững môi trường của sản phẩm. Artisan Green cũng đang phát triển các công thức dinh dưỡng riêng biệt cho từng loại rau để cắt giảm lượng phân bón và nước sử dụng, nhằm hạ giá thành sản xuất xuống mức thấp nhất có thể.

Tuy nhiên, tham vọng của những người tiên phong như bà Susan Chong không chỉ gói gọn trong biên giới Singapore. Thị trường nông nghiệp trong nhà toàn cầu đang bùng nổ, ước tính đạt quy mô khoảng 2,3 tỉ USD vào năm 2023, trong đó khu vực Châu Á - Thái Bình Dương chiếm tới 36%. Các công ty nghiên cứu dự báo khu vực này sẽ có tốc độ tăng trưởng cao nhất thế giới, tăng gấp đôi quy mô lên hơn 1,5 tỉ USD vào năm 2031. Nhìn thấy tiềm năng đó, Greenphyto đã nhanh chóng đăng ký bằng sáng chế cho hệ thống trồng trọt của mình tại hơn 30 quốc gia, bao gồm cả những thị trường khó tính như Úc, Nhật Bản và Trung Quốc.

Chiến lược của Greenphyto rất rõ ràng: "toàn cầu hóa". Họ không chỉ muốn bán rau cho người dân Singapore, mà còn muốn xuất khẩu công nghệ, bán giải pháp canh tác thông minh cho thế giới. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang đe dọa nền nông nghiệp truyền thống ở khắp mọi nơi, mô hình nông trại thẳng đứng tiết kiệm tài nguyên và không phụ thuộc thời tiết này có thể chính là lời giải mà nhiều quốc gia đang tìm kiếm. Từ một tháp rau giữa lòng Singapore, giấc mơ về một nền nông nghiệp tự chủ, hiện đại đang dần lan tỏa, chứng minh rằng khi con người biết tận dụng công nghệ, giới hạn về không gian sẽ không còn là rào cản để tạo ra sự sống.

Bùi Tú