Siêu máy tính Trung Quốc soán ngôi Mỹ, vươn lên vị trí nhanh nhất thế giới

Ảnh minh họa: Một siêu máy tính tại Trung tâm siêu máy tính quốc gia ở Vô Tích, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc. Ảnh: China News Service/Getty Images.

Trung Quốc vừa chính thức soán ngôi Mỹ trên bảng xếp hạng những siêu máy tính nhanh nhất thế giới. Theo công bố cập nhật hai năm một lần tại Hamburg, Đức ngày 23/6, hệ thống LineShine của Trung Quốc hiện là siêu máy tính mạnh nhất hành tinh, vượt qua đối thủ El Capitan đến từ Mỹ.

Sự kiện này đánh dấu lần đầu tiên kể từ năm 2017 (với hệ thống Sunway TaihuLight), một siêu máy tính của Trung Quốc lại giành được vị trí quán quân, nhấn mạnh năng lực cạnh tranh ngày càng tăng của Bắc Kinh trong lĩnh vực công nghệ mũi nhọn.

Được đặt tại Trung tâm siêu máy tính quốc gia ở Thâm Quyến, LineShine sở hữu những thông số kỹ thuật ấn tượng. Hiệu năng đạt mức 2,198 exaflop (thực hiện hơn 2 tỷ tỷ phép tính mỗi giây), nhanh hơn 20% so với El Capitan – hệ thống của Phòng thí nghiệm quốc gia Lawrence Livermore ở California, Mỹ, vốn giữ vị trí top 1 kể từ tháng 11/2024.

Ngoài ra, khác với xu hướng chung, LineShine hoạt động hoàn toàn dựa trên các bộ vi xử lý trung tâm đa dụng (CPU).

Theo danh sách TOP500, đây là hệ thống đầu tiên và duy nhất đạt hiệu năng trên 2 exaflop với thiết kế chỉ sử dụng CPU, mà không cần đến các bộ xử lý đồ họa (GPU) – vốn là “linh hồn” để vận hành các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) như ChatGPT hay Claude.

Hiện nay, Top 5 siêu máy tính mạnh nhất thế giới bao gồm: LineShine (Trung Quốc), El Capitan (Mỹ), Frontier (Mỹ - Phòng thí nghiệm Quốc gia Oak Ridge), Aurora (Mỹ - Phòng thí nghiệm Quốc gia Argonne) và Jupiter (Đức - Trung tâm Siêu máy tính Julich)

Các quốc gia khác góp mặt trong top 20 bao gồm Vương quốc Anh, Nhật Bản, Hàn Quốc, Italy, Hà Lan và Thụy Sĩ.

Mặc dù TOP500 (ra đời từ năm 1993) luôn là thước đo chuẩn mực với bài kiểm tra LINPACK Benchmark – đo thời gian giải hệ phương trình tuyến tính dày đặc, một số chuyên gia cho rằng danh sách này đang giảm dần tính đại diện trong kỷ nguyên AI.

Thực tế, các gã khổng lồ công nghệ như Microsoft, Amazon, Meta và Alphabet đang dẫn đầu làn sóng AI lại không tham gia bảng xếp hạng này. Các vị trí trên TOP500 chủ yếu thuộc về các sáng kiến của chính phủ và viện hàn lâm học thuật.

Để thấy rõ sự chênh lệch này, một nghiên cứu năm 2015 của Đại học Cornell từng ước tính rằng siêu máy tính El Capitan (số 2 trên TOP500 hiện tại) chỉ đạt mức hiệu năng tính toán bằng 22% so với cơ sở siêu máy tính Colossus của xAI tại Memphis, Tennessee.

Tiến Kim