Trung Quốc 'vượt qua' Mỹ với siêu máy tính nhanh nhất thế giới

Hệ thống LineShine tại Trung tâm Siêu máy tính Quốc gia ở Thâm Quyến, Trung Quốc, sử dụng chip thiết kế nội địa đã giành vị trí đầu bảng trong TOP500 bảng xếp hạng siêu máy tính toàn cầu được công bố hai năm một lần. Đây là lần đầu tiên Trung Quốc có mặt trong danh sách này sau ba năm.

Bảng xếp hạng này được công bố trong bối cảnh Mỹ và Trung Quốc ngày càng cạnh tranh gay gắt trong lĩnh vực điện toán tiên tiến, với việc Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 22/6 đã ký một sắc lệnh hành pháp nhằm mục đích đưa Mỹ vượt lên trước Trung Quốc trong lĩnh vực điện toán lượng tử.

Trong ấn bản TOP500 tháng 6/2026, siêu máy tính LineShine của Trung Quốc đã đánh bại El Capitan - một siêu máy tính đặt tại Phòng thí nghiệm Quốc gia Lawrence Livermore được chính phủ Mỹ sử dụng để phát triển và duy trì kho vũ khí hạt nhân của mình.

Tuy nhiên, các chuyên gia công nghệ và chính sách được hãng tin Reuters phỏng vấn cho biết kết quả này không có nghĩa là Trung Quốc sở hữu máy tính nhanh nhất thế giới cho công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) do những thay đổi trong ngành công nghiệp máy tính trong những năm gần đây và các phương pháp được sử dụng để biên soạn danh sách. LineShine xếp thứ tư trong một bài kiểm tra chuẩn được thiết kế để mô phỏng công việc tính toán tương tự với trí tuệ nhân tạo.

Siêu máy tính LineShine tại Trung tâm Siêu máy tính Quốc gia Trung Quốc ở Thâm Quyến. Ảnh: Trung tâm Siêu máy tính Quốc gia ở Thâm Quyến

Trong nhiều thập kỷ, các siêu máy tính được kết nối với nhau bằng nhiều máy riêng biệt để giải quyết các vấn đề khoa học phức tạp như mô phỏng cách các nguyên tử tương tác với nhau và chủ yếu là để phục vụ lĩnh vực của các phòng thí nghiệm quốc gia và các trường đại học. Để được xếp hạng trong danh sách TOP500, các nhà điều hành siêu máy tính phải chạy một loạt các bài kiểm tra chuẩn nhằm mô phỏng công việc đó. Nhưng trong những năm gần đây, các công ty điện toán đám mây như Microsoft, Amazon.com và Google của Alphabet đã xây dựng những siêu máy tính khổng lồ của riêng họ nhưng lại hướng chúng đến việc phục vụ lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI).

Hầu hết các công ty đó không chọn cạnh tranh để có một vị trí trong danh sách TOP500. Một nghiên cứu năm ngoái của các nhà nghiên cứu chính sách AI - Konstantin Pilz, James Sanders, Robi Rahman và Lennart Heim cho thấy hệ thống Colossus của xAI thuộc sở hữu của SpaceX có thể đã mạnh hơn siêu máy tính El Capitan của chính phủ Mỹ.

Chiến thắng của Trung Quốc trong danh sách các siêu máy tính mạnh nhất thế giới lần này, nhiều khả năng cho thấy Trung Quốc muốn được công nhận về những nỗ lực thiết kế chip của mình, theo nhận định của các chuyên gia.

Trung Quốc lần đầu tiên chiếm vị trí đầu bảng trong TOP500 vào năm 2010 và luân phiên giữ vị trí này với Mỹ và Nhật Bản cho đến năm 2023, khi Trung Quốc ngừng tham gia xếp hạng sau nhiều năm kiểm soát xuất khẩu liên quan đến chip và điện toán qua hai đời Tổng thống Mỹ là Donald Trump và Joe Biden.

“Tôi không ngạc nhiên khi nó là hệ thống số một. Điều khiến tôi ngạc nhiên là họ đã tham gia xếp hạng và muốn được công nhận về điều đó” - Addison Snell, Giám đốc điều hành của Intersect360 Research, một công ty tập trung vào siêu máy tính nhận định.

Theo các chi tiết được trình bày cùng với kết quả nghiên cứu, hệ thống LineShine không chứa bất kỳ chip AI tiên tiến nào, có lẽ vì các công cụ để sản xuất những chip đó vẫn đang chịu sự kiểm soát xuất khẩu của Mỹ.

Anh Duy