Siêu đô thị nặng nghĩa tình: Bài cuối: Vươn lên và không bỏ ai lại phía sau

Đáp ứng nhu cầu vay vốn

Câu chuyện ở phường Trung Mỹ Tây là một mảnh ghép trong bức tranh toàn cảnh về cách TPHCM đang chuyển dần trọng tâm của công tác an sinh. Từ những phần quà, những căn nhà được trao tặng trực tiếp sang những chính sách mang tính đòn bẩy, giúp người khó khăn có điểm tựa để tự vươn lên. Đó là tín dụng chính sách, học bổng cho học sinh, sinh viên nghèo vượt khó. Xa hơn nữa là một mục tiêu dài hơi: đưa chuẩn nghèo của thành phố lên ngang tầm với mức sống mà TPHCM hướng tới.

Theo Nghị quyết 71/2025/NQ-HĐND, UBND TPHCM đã ban hành kế hoạch triển khai cơ chế, chính sách cho vay đối với người nghèo và các đối tượng chính sách khác từ nguồn ngân sách thành phố. Đối tượng vay vốn gồm hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo trong vòng 36 tháng kể từ khi được công nhận thoát nghèo, cùng học sinh, sinh viên thuộc các hộ này. Chính sách còn mở rộng sang người lao động có nhu cầu vay vốn để tạo việc làm, duy trì hoặc mở rộng cơ sở kinh doanh, người chấp hành xong án phạt tù cần vốn để tái hòa nhập cộng đồng và người vay để mua, thuê nhà ở xã hội, xây dựng hoặc sửa chữa nhà ở... UBND TPHCM yêu cầu việc triển khai phải bảo đảm công khai, minh bạch, đúng đối tượng, đúng quy trình. Chính quyền cơ sở đóng vai trò xác nhận đối tượng vay và giám sát quá trình sử dụng vốn.

Ðại diện UBMTTQVN TPHCM trao tặng học bổng hỗ trợ sinh viên nghèo học giỏi, vượt khó

Quy mô nguồn lực dành cho công tác giảm nghèo của thành phố trong năm 2026 là rất lớn. Tổng kinh phí dự kiến thực hiện chương trình giảm nghèo năm 2026 là 21.739 tỷ đồng, trong đó phần vốn bổ sung trong năm là 2.755 tỷ đồng, riêng nguồn bổ sung cho vay đối với người nghèo và các đối tượng chính sách khác đạt 2.387 tỷ đồng và chi cho các chính sách hỗ trợ không hoàn lại là 367 tỷ đồng. Trong năm nay, thành phố đặt mục tiêu giải quyết hơn 11.000 nhu cầu vay vốn hỗ trợ giảm nghèo cho hộ nghèo, hộ cận nghèo và hộ mới thoát nghèo, với tổng số tiền hơn 672 tỷ đồng. Song song đó, chương trình cho vay giải quyết việc làm dự kiến đáp ứng 62.245 nhu cầu vay vốn, tương ứng hơn 4.647 tỷ đồng.

Những con số kế hoạch nói trên đang dần được hiện thực hóa. Theo Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội TPHCM, đến cuối tháng 5/2026, tổng nguồn vốn tín dụng chính sách trên địa bàn đạt 27.650 tỷ đồng, tăng 9,12% so với cuối năm 2025. Trong năm tháng đầu năm 2026, doanh số cho vay đạt 4.877 tỷ đồng, với hơn 54.000 lượt hộ nghèo, hộ cận nghèo và các đối tượng chính sách khác được giải ngân; doanh số thu nợ đạt 3.080 tỷ đồng, tương đương 63% doanh số cho vay. Nguồn vốn tín dụng chính sách xã hội đã hỗ trợ hơn 1.300 hộ nghèo, hộ cận nghèo có chi phí đầu tư sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm, duy trì và mở rộng việc làm cho hơn 16.000 lao động; đồng thời hỗ trợ hơn 7.200 hộ dân cải tạo, xây dựng mới trên 14.400 công trình nước sạch và vệ sinh môi trường, cũng như hỗ trợ người thu nhập thấp mua hơn 300 căn nhà ở xã hội.

Giải ngân vốn vay cho người có nhu cầu

Tiếp sức học trò nghèo

Nếu tín dụng chính sách là công cụ giúp người lớn tự tạo sinh kế, thì với trẻ em trong những gia đình khó khăn, học bổng chính là con đường để các em không phải bỏ dở việc học. Chương trình học bổng Nguyễn Hữu Thọ, do Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (UBMTTQ) TPHCM, thông qua Ban vận động, quản lý và sử dụng Quỹ "Vì người nghèo" TPHCM tổ chức, được khởi động từ năm 2001 và đến nay đã chăm lo, tiếp sức cho hàng trăm ngàn học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn, những em gần như phải bỏ học, được tiếp tục đến trường.

Trong năm học 2024-2025, Quỹ "Vì người nghèo" các cấp của TPHCM dự kiến trao tặng hơn 16.000 suất học bổng, với tổng kinh phí thực hiện hơn 31,6 tỷ đồng, trong đó riêng Quỹ "Vì người nghèo" cấp thành phố trao hơn 2.600 suất, tổng kinh phí gần 6 tỷ đồng. Tại Lễ trao học bổng Nguyễn Hữu Thọ và hỗ trợ kinh phí học tập cho học sinh, sinh viên dân tộc thiểu số có hoàn cảnh khó khăn, tổ chức tháng 8/2024, UBMTTQ TPHCM đã trao 2.320 suất học bổng với tổng trị giá hơn 5 tỷ đồng đến học sinh, sinh viên nghèo, có hoàn cảnh khó khăn tại các quận 4, 6, 8, Phú Nhuận và các huyện Nhà Bè, Bình Chánh, Củ Chi, Cần Giờ (cũ).

Bước sang năm học 2025-2026, việc trao học bổng Nguyễn Hữu Thọ tiếp tục được triển khai ở cấp phường. Tháng 8/2025, Ban Vận động, quản lý và sử dụng Quỹ "Vì Người Nghèo" thuộc UBMTTQ phường Bình Trưng tổ chức chương trình tuyên dương học sinh xuất sắc đoạt giải cấp thành phố năm học 2024-2025, đồng thời trao học bổng Nguyễn Hữu Thọ năm học 2025-2026 cho học sinh, sinh viên thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo, hộ có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn. Tại phường An Phú Đông, UBMTTQ phường cũng trao học bổng Nguyễn Hữu Thọ năm học 2025-2026 cho 155 học sinh, sinh viên vượt khó, học tập tốt, với tổng giá trị học bổng 325 triệu đồng.

Học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn nhận học bổng Nguyễn Hữu Thọ năm học 2025 - 2026

Ở tầm nhìn xa hơn, TPHCM đang đặt ra một mục tiêu mang tính bước ngoặt cho công tác giảm nghèo: nâng chuẩn nghèo của thành phố lên cao gấp đôi mức chuẩn nghèo chung của cả nước vào năm 2030. Tính đến tháng 1/2025, tổng nguồn vốn huy động thực hiện chương trình giảm nghèo của thành phố đạt 12.426 tỷ đồng, trong đó 11.126 tỷ đồng là nguồn vốn tín dụng ưu đãi, được xem là đòn bẩy kinh tế chính cho các hộ dân; tỷ lệ giải ngân vốn hỗ trợ giảm nghèo và giải quyết việc làm ủy thác qua Ngân hàng Chính sách xã hội đạt 100% trong nhiều năm liền.

Trên cơ sở kết quả đó, TPHCM kiến nghị Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, nay là Bộ Nội vụ, sớm trình Chính phủ ban hành quy định chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2026-2030 với mức chuẩn nghèo của thành phố cao gấp đôi mức chuẩn nghèo chung của cả nước. Mục tiêu nâng chuẩn nghèo gấp đôi mức quốc gia vào năm 2030 không chỉ là một con số, mà là một cam kết chính trị mạnh mẽ về một thành phố nghĩa tình, nơi tăng trưởng kinh tế luôn song hành cùng sự nâng cao chất lượng sống của mọi tầng lớp Nhân dân.

Từ những chuyến xe buýt miễn phí, tấm thẻ bảo hiểm y tế, cuốn sách giáo khoa được mượn - trả, đến những căn nhà tình nghĩa, suất quà Tết, chính sách riêng cho trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt đến dòng vốn tín dụng chính sách cùng mục tiêu chuẩn nghèo cho cả một thập kỷ, chính quyền TPHCM đã phác họa một hệ thống an sinh xã hội đang xây dựng theo hai hướng song song: vừa giảm gánh nặng chi phí trước mắt cho số đông người dân, vừa trang bị công cụ để những người khó khăn nhất có thể tự đứng vững bằng chính năng lực của mình. Đó là cách một siêu đô thị cố gắng giữ cho không ai bị bỏ lại phía sau, trong khi vẫn không ngừng vươn lên cùng cả nước.

NHÓM PV