Siêu đô thị nặng nghĩa tình: Bài 1: Chia sẻ áp lực với người dân

Năm 2026 đánh dấu cột mốc quan trọng khi TPHCM liên tiếp ban hành các chính sách chạm tới đời sống hằng ngày của người dân. Từ tấm vé xe buýt, trang sách giáo khoa, tấm thẻ bảo hiểm y tế cho đến buổi khám sức khỏe tận nhà, có thể thấy một mạch chính sách xuyên suốt: giảm bớt gánh nặng chi phí trong những nhu cầu thiết yếu nhất của đời sống hằng ngày. Bên cạnh những chính sách phổ cập cho số đông, thành phố còn dành một phần nguồn lực không nhỏ cho những người ở thế yếu hơn trong xã hội - người nghèo, người có công với cách mạng, trẻ em mồ côi cùng người khuyết tật...

Vào viện bớt lo âu

Song song với việc học, sức khỏe của người dân cũng đang được thành phố bao phủ rộng hơn qua chính sách bảo hiểm y tế. Theo Nghị quyết số 56/2025/NQ-HĐND của Hội đồng Nhân dân TPHCM về hỗ trợ mức đóng bảo hiểm y tế cho người cao tuổi và học sinh, ngân sách thành phố chi gần 2.000 tỷ đồng để hỗ trợ 100% mức đóng bảo hiểm y tế cho hơn 2 triệu học sinh và hơn 530.000 người từ 65 đến dưới 75 tuổi có hộ khẩu thường trú tại địa phương, chưa được hưởng hỗ trợ từ chính sách khác. Với học sinh, mức hỗ trợ 50% từ ngân sách thành phố được cộng thêm vào mức hỗ trợ 50% sẵn có từ ngân sách Trung ương, đưa tổng mức hỗ trợ lên 100% chi phí bảo hiểm y tế.

Khám sức khỏe định kỳ cho người dân ở TPHCM

Chính sách này đang tiếp tục được mở rộng. Ngày 17/7/2026, Bảo hiểm xã hội TPHCM thông tin về đề xuất mở rộng đối tượng hỗ trợ 100% mức đóng bảo hiểm y tế xuống nhóm từ đủ 60 đến dưới 65 tuổi, thay vì chỉ áp dụng từ 65 tuổi như hiện hành. Nếu được thông qua, gần 196.000 người thường trú trong độ tuổi này chưa có thẻ bảo hiểm y tế sẽ được ngân sách địa phương hỗ trợ toàn bộ mức đóng, với kinh phí bổ sung khoảng 267,6 tỷ đồng mỗi năm. Khảo sát của Bảo hiểm xã hội TPHCM với 3.552 người dân cho thấy 97,7% người trong nhóm tuổi 60 đến dưới 65 đánh giá việc thành phố hỗ trợ 100% mức đóng là cần thiết hoặc rất cần thiết; 98,2% người đang thụ hưởng chính sách hiện hành cho rằng chính sách mang lại hiệu quả thiết thực. Tính đến ngày 31/5/2026, thành phố đã cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí cho 276.208 người từ đủ 65 đến dưới 75 tuổi theo Nghị quyết số 56; riêng năm tháng đầu năm 2026, nhóm này phát sinh 1,47 triệu lượt khám, chữa bệnh, với tổng chi phí quỹ bảo hiểm y tế chi trả hơn 1.083 tỷ đồng.

Ngoài hai nhóm chính là học sinh và người cao tuổi, chính sách hỗ trợ 100% mức đóng bảo hiểm y tế còn được áp dụng cho một số nhóm cư dân khác, cả thường trú lẫn tạm trú, gồm trẻ em từ đủ 6 tuổi đến dưới 16 tuổi, người mắc bệnh hiểm nghèo có thu nhập thấp hơn chuẩn nghèo của địa phương, người khuyết tật nhìn được xác định mức độ khuyết tật nhẹ, và người từ đủ 60 đến dưới 65 tuổi sống đơn thân, neo đơn hoặc sống cùng người thân có thu nhập thấp hơn chuẩn nghèo địa phương. Nhờ các chính sách linh động, quyết liệt này, đến nay TPHCM đã có hơn 12,1 triệu người tham gia bảo hiểm y tế, đạt tỷ lệ bao phủ 95,23% dân số.

Miễn phí vé xe buýt

Từ ngày 01/7/2026, toàn bộ 134 tuyến xe buýt nội thành đang hoạt động tại TPHCM được miễn 100% giá vé, áp dụng đến hết ngày 31/12/2026. Việc triển khai được chia làm hai giai đoạn. Giai đoạn một, từ 01/7 đến 30/9/2026, hành khách lên xe không phải "check in", không bắt buộc định danh, cơ quan quản lý dành thời gian này để tăng cường truyền thông và hoàn thiện kết nối dữ liệu định danh vào hệ thống quản lý giao thông công cộng cho các nhóm học sinh, sinh viên, người cao tuổi, người có công với cách mạng, người khuyết tật. Giai đoạn hai, từ 01/10 đến 31/12/2026, việc miễn phí gắn liền với xác thực hoặc định danh hành khách qua Căn cước công dân, ứng dụng VNeID, thẻ ngân hàng, ví điện tử hoặc ứng dụng MultiGo.

Người dân đi xe buýt miễn phí

Hiệu ứng của chính sách đến rất nhanh. Theo Trung tâm Quản lý Giao thông công cộng TPHCM, chỉ trong sáu ngày đầu tháng 7/2026, mạng lưới 134 tuyến đã phục vụ hơn 1,6 triệu lượt hành khách; riêng ngày 06/7, toàn hệ thống ghi nhận hơn 281.000 lượt khách với 17.474 chuyến xe, tăng 63% so với cùng ngày năm 2025. Song song với chính sách miễn vé, thành phố cũng đẩy mạnh đầu tư nâng cấp hạ tầng xe buýt trong giai đoạn 2026-2027.

Tổng khám sức khỏe toàn dân

Nếu tấm thẻ bảo hiểm y tế là điều kiện cần để người dân tiếp cận dịch vụ khám - chữa bệnh khi cần, thì chiến dịch khám sức khỏe toàn dân đang diễn ra tại TPHCM là bước đi chủ động hơn, đưa dịch vụ y tế đến tận nơi người dân sinh sống. Kế hoạch khám sức khỏe định kỳ năm 2026 của thành phố cũng đặt mục tiêu bảo đảm 100% người dân sinh sống tại 168 phường, xã, đặc khu được tổ chức khám sức khỏe định kỳ miễn phí ít nhất một lần mỗi năm. Theo thống kê của Sở Y tế TPHCM, tính đến ngày 20/7/2026, toàn địa phương có 732.873 người dân được khám sức khỏe định kỳ và lập hồ sơ sức khỏe điện tử.

Từ nay đến cuối năm, thành phố huy động 480 cơ sở y tế trên địa bàn, gồm bệnh viện công lập, bệnh viện tư nhân, bệnh viện bộ, ngành, trạm y tế và phòng khám đa khoa, cùng 10.000 cán bộ y tế đã được tập huấn, sẵn sàng tham gia chương trình. Lộ trình triển khai được chia theo từng nhóm dân cư với thời gian cụ thể. Với trẻ em không đến trường, lao động phi chính thức và các nhóm yếu thế, TPHCM sẽ "đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng" để mời khám; những người từ 90 tuổi trở lên hoặc gặp khó khăn trong đi lại sẽ được nhân viên y tế khám sức khỏe tại nhà.

Phụ huynh giảm gánh nặng chi phí cho con nhờ chính sách cho mượn SGK

Hớn hở mùa tựu trường

Nếu như chuyện đi lại, khám - chữa bệnh đã bớt gánh nặng, thì chuyện học hành của con em người dân thành phố cũng đang được cởi bỏ dần áp lực chi phí. Từ năm học 2025-2026, TPHCM miễn học phí cho toàn bộ trẻ mầm non dưới 5 tuổi và học sinh trung học cơ sở, trung học phổ thông, cả công lập lẫn ngoài công lập, với tổng kinh phí 653 tỷ đồng, trong đó 423 tỷ đồng dành cho khối công lập và 230 tỷ đồng hỗ trợ khối ngoài công lập. Học sinh học tại các trường ngoài công lập, trừ trường có vốn đầu tư nước ngoài, vẫn được nhận mức hỗ trợ bằng đúng mức học phí của trường công lập cùng cấp.

Sang năm học 2026-2027, gánh nặng sách vở đầu năm cũng dự kiến được gỡ bỏ. Theo báo cáo của Sở Giáo dục và Đào tạo TPHCM tại buổi làm việc với Đoàn giám sát của Ủy ban Văn hóa - Xã hội của Quốc hội ngày 17/7/2026, TPHCM dự kiến thực hiện miễn phí sách giáo khoa theo hình thức mượn - trả để tái sử dụng nhiều lần, áp dụng cho tất cả học sinh phổ thông và người học có nhu cầu tại các cơ sở giáo dục thực hiện chương trình do Bộ ban hành, bao gồm giáo dục phổ thông, giáo dục thường xuyên cấp trung học cơ sở, trung học phổ thông và xóa mù chữ, với tổng kinh phí dự kiến 567 tỷ đồng. Đây là thông tin mở rộng so với kế hoạch được công bố đầu tháng 7/2026, khi đó thành phố mới có kế hoạch cho học sinh lớp 1, lớp 6, lớp 10 mượn miễn phí sách giáo khoa và phát sách cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn từ năm học 2026-2027, với lộ trình hoàn tất tất cả các khối lớp vào năm 2029.

(Cập nhật...)

NHÓM PV