Việt Nam tăng cường năng lực gìn giữ hòa bình, lấy con người làm trung tâm trong kỷ nguyên AI

Hội thảo do Cục Gìn giữ hòa bình Việt Nam, Bộ Quốc phòng và Cơ quan Liên Hợp Quốc về Bình đẳng giới và Trao quyền cho Phụ nữ (UN Women)tổ chức, trong khuôn khổ Chương trình Hợp tác và Huấn luyện Quân sự Canada (MTCP).

Tại Hội thảo, các đại biểu trao đổi về những cơ hội và thách thức mà chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI) đặt ra đối với hoạt động gìn giữ hòa bình, đặc biệt trong bảo vệ thường dân, bảo đảm an toàn cho lực lượng và chuẩn bị năng lực cho các phái bộ tương lai. Các ý kiến cũng nhấn mạnh yêu cầu phát triển và ứng dụng AI theo hướng có trách nhiệm, bao trùm và lấy con người làm trung tâm.

Phát biểu tại Hội thảo, bà Pauline Tamesis, Điều phối viên thường trú Liên Hợp Quốc tại Việt Nam, nhấn mạnh: “Công nghệ phải phục vụ hòa bình; công nghệ không bao giờ được phép định nghĩa hòa bình. Lá chắn cuối cùng bảo vệ sinh mạng thường dân và thành công của phái bộ vẫn là sự chính trực của con người, năng lực lãnh đạo có trách nhiệm và lòng tin vào thể chế”.

Bà Pauline Tamesis, Điều phối viên thường trú Liên Hợp Quốc tại Việt Nam, phát biểu.

Một thông điệp trọng tâm của hội thảo là AI vì hòa bình không tự hình thành chỉ nhờ công nghệ. Các cam kết quốc tế cần được chuyển hóa thành chính sách, nguồn lực, trách nhiệm thể chế và kết quả có thể đo lường; đồng thời được đưa vào học thuyết, huấn luyện tiền triển khai, quy trình tác nghiệp, thực hành dữ liệu, quyết định chỉ huy và tương tác với cộng đồng tại các phái bộ.

Theo các đại biểu, trong bối cảnh hòa bình ngày càng chịu tác động từ biến đổi khí hậu, các mối đe dọa an ninh mạng, thao túng thông tin và sự phát triển nhanh của công nghệ, lực lượng gìn giữ hòa bình cần được trang bị những năng lực mới. Phụ nữ cần tham gia không chỉ với tư cách người sử dụng công nghệ, mà còn trong quá trình ra quyết định, xây dựng chính sách, thiết kế giải pháp và quản trị dữ liệu. Các biện pháp bảo vệ lực lượng cũng cần tính đến những rủi ro khác nhau mà nữ và nam quân nhân có thể phải đối mặt, bao gồm quấy rối trực tuyến, lộ lọt thông tin cá nhân và bạo lực trên cơ sở giới có yếu tố công nghệ.

Đại sứ Canada tại Việt Nam Jim Nickel phát biểu.

“An ninh bao trùm là an ninh vững mạnh hơn. Và trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, an ninh lấy con người làm trung tâm là an ninh thông minh hơn”, Đại sứ Canada tại Việt Nam Jim Nickel cho biết.

Thông qua ba phiên thảo luận, các đại biểu đã xem xét cách chuyển đổi số và AI có trách nhiệm có thể nâng cao năng lực cảnh báo sớm, nhận thức tình huống, hậu cần và phối hợp. Tuy nhiên, tấn công mạng, thông tin sai lệch và xuyên tạc, lộ lọt dữ liệu, thuật toán thiên lệch cũng có thể đe dọa lực lượng, làm suy giảm lòng tin của cộng đồng và gia tăng rủi ro đối với phụ nữ, trẻ em và các nhóm dễ bị tổn thương.

Quang cảnh Hội thảo.

Các đóng góp từ Cục Gìn giữ hòa bình Việt Nam, Tập đoàn Viettel, Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội và các đối tác khác tập trung vào AI có trách nhiệm, an toàn số, bảo vệ lực lượng, bảo vệ phụ nữ và trẻ em trên không gian mạng, cũng như những năng lực mà lực lượng gìn giữ hòa bình cần có trong thập kỷ tới.

Thông qua việc kết nối Chương trình hành động quốc gia về Phụ nữ, Hòa bình và An ninh, khát vọng chuyển đổi số và kinh nghiệm gìn giữ hòa bình ngày càng phong phú của Việt Nam, hội thảo đánh dấu một bước đi thực tiễn hướng tới phương thức chuẩn bị phái bộ hiện đại, có khả năng chống chịu, bao trùm và lấy con người làm trung tâm. UN Women khẳng định sẵn sàng hỗ trợ Việt Nam và các Quốc gia Thành viên thông qua tư vấn chính sách, trao đổi tri thức khu vực, phát triển năng lực, phân tích AI nhạy cảm giới và xây dựng các quan hệ đối tác kết nối nữ lãnh đạo ra quyết định, lực lượng gìn giữ hòa bình, chuyên gia công nghệ và cộng đồng.

Kể từ khi tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc năm 2014, Việt Nam đã trở thành một trong những quốc gia tích cực đóng góp cho các phái bộ gìn giữ hòa bình. Đáng chú ý, phụ nữ hiện chiếm gần 16% lực lượng gìn giữ hòa bình Việt Nam, cao hơn mức trung bình của Liên Hợp Quốc. Đây được xem là kết quả của những nỗ lực thúc đẩy bình đẳng giới trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh và gìn giữ hòa bình quốc tế. Kết quả này cũng góp phần thực hiện Chương trình hành động quốc gia đầu tiên của Việt Nam về Phụ nữ, hòa bình và an ninh giai đoạn 2024–2030, trong đó Việt Nam cam kết tăng cường sự tham gia đầy đủ, bình đẳng và thực chất của phụ nữ trong phòng ngừa và ứng phó với xung đột, các thách thức an ninh phi truyền thống và hoạt động gìn giữ hòa bình.

Một số hình ảnh tại Hội thảo:

Nhật Lê