Siết quản lý nguồn gốc thực phẩm để khắc phục 'điểm nghẽn' an toàn thực phẩm

Kịp thời triển khai nhiều giải pháp tháo gỡ

Hà Nội xác định trên địa bàn còn 3 nhóm vấn đề tồn tại liên quan đến ATTP: Pháp lý, cơ chế, năng lực cán bộ; công tác quản lý, hạ tầng và điều kiện kỹ thuật phục vụ kiểm soát ATTP và ý thức chấp hành pháp luật và ý thức cộng đồng.

Để khắc phục các điểm nghẽn này, tại Kế hoạch số 336/KH-UBND ngày 12-12-2025, UBND thành phố đã đề ra nhiều giải pháp đồng bộ. Trong đó, thành lập Tổ công tác liên ngành làm đầu mối triển khai các nhiệm vụ, đồng thời, nghiên cứu việc thành lập cơ quan chuyên trách về ATTP. Thành phố cũng xây dựng hệ thống dữ liệu tập trung quản lý ATTP toàn thành phố, bảo đảm liên thông giữa các sở, ngành và địa phương.

Thành phố cũng định hướng đổi mới công tác truyền thông theo hướng đa nền tảng; siết chặt kiểm soát nguồn cung thực phẩm, tăng cường thanh tra, kiểm tra, hậu kiểm, đặc biệt là các cuộc kiểm tra đột xuất đối với các cơ sở và sản phẩm có nguy cơ cao. Đồng thời, quy hoạch điểm bán thức ăn đường phố và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong tiếp nhận, xử lý phản ánh của người dân.

Lấy mẫu kiểm tra nhanh đối với một số chỉ tiêu an toàn thực phẩm. Ảnh: T.A

Với mục đích nắm bắt việc chấp hành các quy định của pháp luật về công tác ATTP trên địa bàn (trong đó có việc giải quyết các điểm nghẽn về ATTP), vừa qua, Ban Văn hóa - Xã hội HĐND thành phố đã tổ chức Đoàn giám sát tại một số phường, xã như: Hà Đông, Hoàn Kiếm, Tây Hồ, Đại Xuyên, Chương Dương, Tam Hưng, Thường Tín, Thượng Phúc, Hồng Vân, Phú Thượng...; và các Sở: Y tế, Công thương, Nông nghiệp và Môi trường.

Qua làm việc, Đoàn giám sát nhận thấy các phường, xã đã kịp thời triển khai tổ chức thực hiện, ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, hướng dẫn, nhất là việc ban hành kế hoạch tháo gỡ các điểm nghẽn về ATTP theo chỉ đạo của Thành ủy, các kết luận tại phiên chất vấn của HĐND thành phố và kiến nghị qua khảo sát của Thường trực HĐND thành phố.

Theo đại diện lãnh đạo xã Thượng Phúc, từ ngày 1-7-2025 đến tháng 1-2026, UBND xã đã ban hành 28 văn bản triển khai về công tác ATTP. Đặc biệt, để khắc phục điểm nghẽn về ATTP theo chỉ đạo của UBND thành phố, UBND xã đã giao nhiệm vụ cụ thể cho các phòng, ban chuyên môn thực hiện xử lý, giải quyết, khắc phục những vấn đề tồn tại, phát sinh trên địa bàn.

Đoàn giám sát của Ban Văn hóa - Xã hội HĐND thành phố khảo sát trực tiếp tại chợ dân sinh. Ảnh: T.A

Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền được các đơn vị đổi mới với nhiều hình thức đa dạng, phong phú hơn như: mở lớp tập huấn, phát tờ rơi, tuyên truyền trên áp phích, truyền thông trên các phương tiện thông tin đại chúng... Qua đó từng bước góp phần tạo chuyển biến trong nhận thức của người sản xuất, kinh doanh và người tiêu dùng về công tác bảo đảm ATTP.

Đặc biệt, công tác quản lý ATTP tại chợ dân sinh, bếp ăn tập thể trường học, thức ăn đường phố được tăng cường; nhiều địa bàn đã xóa bỏ hoặc hạn chế tình trạng chợ cóc, điểm kinh doanh tự phát không bảo đảm điều kiện ATTP; công tác quản lý giết mổ gia súc, gia cầm tiếp tục được quan tâm.

Phó Giám đốc Sở Y tế Vũ Cao Cương cho biết: Toàn thành phố hiện có trên 81.000 cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm (trong đó, có 9.038 cơ sở sản xuất thực phẩm; 22.349 cơ sở kinh doanh thực phẩm; 42.238 cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống; 8.278 cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố). Sản xuất thực phẩm trên địa bàn mới đáp ứng khoảng 60% nhu cầu tiêu dùng, số còn lại được nhập từ các tỉnh và nhập khẩu.

"Sở Y tế thường xuyên kiểm tra, phối hợp siết chặt nguồn cung thực phẩm; kiểm tra, hậu kiểm, ưu tiên kiểm tra đột xuất tập trung vào các loại hình cơ sở, sản phẩm có nguy cơ cao", ông Vũ Cao Cương cho biết.

Còn với Sở Công Thương, để giải quyết điểm nghẽn về ATTP, đơn vị đã giao các đơn vị tăng cường đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, đặc biệt chú trọng các vi phạm về chất lượng, ATTP. Tính đến tháng 1-2026, Sở đã kiểm tra, xử lý 110 vụ vi phạm ATTP, phạt hành chính số tiền trên 1,3 tỷ đồng; xử lý hàng hóa, tang vật vi phạm là thực phẩm với trị giá hàng hóa ước tính trên 890 triệu đồng...

Đề xuất tăng nặng mức xử phạt đối với các hành vi vi phạm

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác quản lý ATTP vẫn còn một số bất cập, do sự giao thoa trong phân công nhiệm vụ giữa các cơ quan, việc phối hợp liên ngành trong thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm ATTP chưa thực sự đồng bộ. Cùng với đó, nhiều cán bộ phải kiêm nhiệm trong khi yêu cầu chuyên môn ngày càng cao, khiến việc triển khai một số nhiệm vụ chưa đáp ứng yêu cầu...

Đoàn giám sát khảo sát tại một số cơ sở kinh doanh ăn uống trên địa bàn. Ảnh: PV

Thành phố có nhiều cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm quy mô nhỏ, mang tính thời vụ, thường xuyên biến động, gây khó khăn cho công tác quản lý, kiểm soát. Bên cạnh đó, một bộ phận tổ chức, cá nhân còn hạn chế nhận thức pháp luật về ATTP, chưa tuân thủ nghiêm các quy định, tạo áp lực lớn cho cơ quan quản lý, đặc biệt ở cấp xã.

Từ những tồn tại nêu trên, các đơn vị kiến nghị Quốc hội sớm sửa đổi, bổ sung Luật ATTP theo hướng thống nhất giao một cơ quan chịu trách nhiệm chính về công tác bảo đảm ATTP từ trung ương đến địa phương. Đồng thời, kiến nghị Chính phủ hoàn thiện quy định về chế tài xử lý đối với các cơ sở vi phạm, đặc biệt là cơ sở không thuộc diện cấp Giấy chứng nhận ATTP; tăng mức xử phạt để bảo đảm tính răn đe, xem xét cấm vĩnh viễn đối với cơ sở vi phạm nhiều lần hoặc không chấp hành xử phạt.

Bộ Y tế cần sớm xây dựng và triển khai hệ thống dữ liệu quốc gia về ATTP, bảo đảm liên thông giữa các cấp, các ngành phục vụ công tác quản lý. Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành hướng dẫn cụ thể về điều kiện nuôi trồng thủy sản bảo đảm ATTP đối với hợp tác xã và các cơ sở nhỏ lẻ.

Đoàn giám sát cũng kiến nghị UBND thành phố chỉ đạo các sở, ngành và địa phương tăng cường kiểm soát nguồn hàng đưa về Hà Nội; kịp thời phát hiện, ngăn chặn thực phẩm nhập lậu, không rõ nguồn gốc. Đồng thời, đẩy mạnh tiếp nhận và xử lý phản ánh vi phạm ATTP qua các nền tảng số như ứng dụng iHanoi, đường dây nóng và cổng thông tin điện tử.

Thành phố cần tiếp tục đầu tư hạ tầng thương mại, xây dựng chợ đầu mối bảo đảm ATTP, phát triển hệ thống truy xuất nguồn gốc thực phẩm; tháo gỡ khó khăn để thu hút đầu tư cơ sở giết mổ tập trung, từng bước chấm dứt các cơ sở giết mổ nhỏ lẻ, đồng thời tăng cường nguồn lực cho công tác quản lý ATTP, đặc biệt ở cấp xã.

Thịnh An