Sau loạt đại án an toàn thực phẩm, hậu kiểm trở thành 'mũi nhọn' quản lý

Lần đầu tiên Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về an toàn thực phẩm (ATTP) đã đưa ra kế hoạch hậu kiểm chi tiết với các biện pháp mạnh mẽ, cho thấy công tác quản lý ATTP đang bước vào giai đoạn điều chỉnh quan trọng.

Nếu trước đây trọng tâm đặt vào tiền kiểm, cấp phép và hồ sơ, thì năm 2026, hậu kiểm được đặt ở vị trí trung tâm với cơ chế xử lý mạnh tay, nhằm ngăn chặn thực phẩm không bảo đảm được lưu thông sau khi đã được công bố, cấp phép hay miễn kiểm tra.

Sản phẩm Chiến mã khang vi phạm đã bị thu hồi

Đánh mạnh vào nhóm nguy cơ cao

Theo Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan, Phó trưởng Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về ATTP, trọng tâm của kế hoạch là tập trung hậu kiểm các nhóm sản phẩm và lĩnh vực rủi ro cao.

Đứng đầu là thực phẩm bảo vệ sức khỏe - nhóm được nhắc đến nhiều nhất, với việc hậu kiểm về công bố sản phẩm, nội dung ghi nhãn, xác nhận nội dung quảng cáo, hồ sơ tự công bố và lấy mẫu kiểm nghiệm chất lượng, ATTP.

Đặc biệt, cơ quan chức năng sẽ tập trung vào các sản phẩm có nguy cơ pha trộn chất cấm như nhóm hỗ trợ huyết áp, đường huyết, mỡ máu, xương khớp, sinh lý nam, giảm cân, mỡ máu….

Hoạt động quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe trên báo chí, internet và môi trường mạng cũng được tăng cường kiểm tra. Các cơ sở có dấu hiệu quảng cáo sai sự thật, thổi phồng công dụng sẽ bị kiểm tra đột xuất và xử lý nghiêm theo quy định.

Thực phẩm nhập khẩu cũng là đối tượng trong “tầm ngắm” với việc ưu tiên hậu kiểm các sản phẩm thuộc diện miễn kiểm tra nhà nước hoặc kiểm tra giảm, bảo đảm không để hàng hóa “lọt lưới” chỉ vì được miễn tiền kiểm.

Ở khâu sản xuất và lưu thông, cơ quan chức năng sẽ kiểm soát từ nguồn nguyên liệu, vận chuyển, bảo quản, chế biến đến phân phối trên thị trường. Việc sử dụng phụ gia, phẩm màu, hương liệu, chất hỗ trợ chế biến; dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, thuốc thú y; chất cấm trong chăn nuôi như salbutamol; kháng sinh trong thực phẩm… đều nằm trong diện giám sát.

Đặc biệt, việc kiểm soát thực phẩm giả, không rõ nguồn gốc, nhập lậu, kinh doanh đa cấp và thương mại điện tử đối với thực phẩm, vốn là những “vùng xám” từng gây nhiều hệ lụy trong thời gian qua, sẽ được tăng cường hậu kiểm.

Một trọng tâm khác là kiểm soát ATTP tại bếp ăn tập thể khu công nghiệp, trường học, cơ sở cung cấp suất ăn sẵn, khu du lịch, lễ hội và thức ăn đường phố. Vì thực tế cho thấy, các vụ ngộ độc tập thể thường xuất phát từ những khu vực này.

Năm nay, Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về ATTP còn yêu cầu kiểm tra trách nhiệm quản lý nhà nước về ATTP của các cơ quan địa phương trong việc cấp, thu hồi giấy chứng nhận đủ điều kiện ATTP, xác nhận nội dung quảng cáo, công tác truyền thông, hậu kiểm và xử lý vi phạm…Điều này cho thấy trách nhiệm không chỉ dừng ở doanh nghiệp mà còn đặt lên vai cơ quan quản lý.

Green Health tinh dầu thông đỏ sâm Ngọc Linh quảng cáo không đúng sự thật

Xử lý nghiêm, công khai và không chồng chéo

Nguyên tắc tránh chồng chéo trong hoạt động hậu kiểm được Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về ATTP nhấn mạnh. Bộ nào tiếp nhận hồ sơ, thực hiện thủ tục hành chính thì chịu trách nhiệm hậu kiểm. Việc xử lý vi phạm phải được làm mạnh mẽ, đồng thời, công khai vi phạm trên phương tiện thông tin đại chúng.

Ngành y tế phối hợp với các viện kiểm nghiệm triển khai hậu kiểm sâu đối với thực phẩm bảo vệ sức khỏe.

Ngành Nông nghiệp và Môi trường tập trung vào sản phẩm nông, lâm, thủy sản và điều kiện sản xuất.

Ngành công thương kiểm soát khâu lưu thông, phân phối, chợ, trung tâm thương mại và quản lý thị trường.

Các địa phương cũng phải chịu trách nhiệm hậu kiểm thường xuyên, liên tục.

Yêu cầu xuyên suốt là hoạt động hậu kiểm phải chính xác, khách quan, công khai, kịp thời, tuân thủ pháp luật nhưng không gây cản trở không cần thiết đến hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp.

Việc lần đầu tiên đưa ra kế hoạch hậu kiểm quy mô toàn quốc, chi tiết đến từng nhóm sản phẩm, từng cấp quản lý, cho thấy công tác hậu kiểm ATTP đã thực sự được coi trọng.

Trong bối cảnh nhiều vụ án lớn xuất phát từ lỗ hổng giám sát sau cấp phép, bước chuyển này được kỳ vọng sẽ tạo ra thay đổi thực chất, đưa quản lý ATTP từ “trên giấy” ra thị trường, bảo vệ người tiêu dùng một cách hiệu quả hơn.

Thanh Hằng