Sắp xếp trường học: Bài 1 - Tâm tư của đội ngũ nhân viên nhà trường

Đội ngũ nhân viên trường học dôi dư sau sắp xếp sẽ được bảo lưu để thực hiện các công việc bàn giao, quyết toán đến hết ngày 30/12/2026. Ảnh: Công Nghĩa

Sau sắp xếp, ai được bố trí công việc, những người dôi dư sẽ đi đâu?

Đây là câu hỏi thường trực với rất nhiều nhân viên trường học trong những ngày này, khi các địa phương đang khẩn trương triển khai sắp xếp, tinh gọn mạng lưới trường học theo chỉ đạo của Chính phủ.

Nếu với học sinh, việc sáp nhập trường có thể chỉ là thay đổi tên trường, địa điểm học hoặc mô hình tổ chức, thì với đội ngũ nhân viên trường học, phía sau mỗi phương án là những câu hỏi liên quan trực tiếp đến công việc và cuộc sống.

Theo kế hoạch của một số địa phương, sau khi sắp xếp, mỗi trường mới được bố trí tối đa 2 nhân viên kế toán và 1 nhân viên văn thư. Những nhân viên dôi dư được bảo lưu để thực hiện các công việc bàn giao, quyết toán đến hết ngày 30/12/2026.

Khi sắp xếp lại, tổ chức bộ máy được tính toán kỹ lưỡng nhưng phía sau đó là những người đã có nhiều năm gắn bó với trường học. Mô hình trước đây, mỗi trường hoặc mỗi điểm trường thường có các vị trí kế toán, văn thư, thủ quỹ tương đối đầy đủ. Khi các đơn vị được sắp xếp lại, cách tổ chức này sẽ thay đổi. Nhân sự được gom về đầu mối mới, số vị trí việc làm cũng được tính toán lại.

Không ít người bắt đầu lo lắng về công việc, chế độ, thu nhập và hơn hết là lo không biết mình còn có thể tiếp tục gắn bó với ngôi trường, với ngành Giáo dục sau cuộc sắp xếp này hay không.

Chị Nguyễn Thị P., nhân viên văn thư tại một trường tiểu học trên địa bàn tỉnh Hưng Yên, nói rằng điều khiến chị trăn trở nhất trong những ngày này không phải là việc trường có thay đổi tên gọi hay mô hình hoạt động, mà là câu hỏi sau sắp xếp, mình sẽ làm việc ở đâu và công việc sẽ như thế nào?

Hơn 10 năm gắn bó với ngôi trường, công việc của chị gắn với gần như mọi hoạt động hành chính của nhà trường. Chị đã quen với từng dãy phòng, từng tủ hồ sơ, từng mùa tuyển sinh, từng đợt tổng kết năm học... 

Điều khiến chị lo nhất là khoảng cách. Nếu sau sắp xếp phải chuyển sang một cơ sở khác, quãng đường đi làm có thể xa thêm hàng chục kilomet. Với một người có con nhỏ, mỗi ngày đi sớm hơn và trở về muộn hơn đồng nghĩa với việc thời gian dành cho gia đình bị thu hẹp.

"Chúng tôi chỉ mong được biết trước phương án. Nếu phải chuyển sang trường khác, khoảng cách đi lại, vị trí công việc và các chế độ liên quan được tính toán hợp lý thì anh chị em sẽ yên tâm hơn", chị nói.

Đội ngũ nhân viên trường học sẽ có thay đổi lớn sau quá trình sắp xếp trường học.

Cùng chung tâm trạng, chị Vũ Thị C., nhân viên trường học tại Điện Biên, chia sẻ, thời gian qua, đội ngũ nhân viên trường học trên cả nước vừa đón nhận một tin vui đó là được hưởng chế độ phụ cấp ưu đãi.

Với những người làm công việc văn thư như chị C., ngoài việc thu nhập tăng, đó còn là sự ghi nhận, nguồn động viên đối với những đóng góp của những người làm công tác thư viện, thiết bị, y tế học đường, kế toán, văn thư… 

Thế nhưng, niềm vui ấy chưa kịp lắng xuống thì thông tin về việc sắp xếp, sáp nhập trường học tiếp tục trở thành chủ đề được nhiều nhân viên quan tâm. Chị C. cho biết, đội ngũ nhân viên trường học hiểu rằng việc tinh gọn bộ máy là chủ trương lớn. 

Sắp xếp lại mạng lưới trường học, sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất và nhân lực là yêu cầu cần thiết trong quá trình đổi mới hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập. Nhưng từ sự đồng thuận với chủ trương đến những băn khoăn về từng vị trí việc làm vẫn là một khoảng cách.

Điều khiến chị trăn trở hơn cả là những đồng nghiệp đang đứng trước câu hỏi về chế độ, chính sách, thu nhập và cơ hội tiếp tục cống hiến. Bởi với một người đã dành phần lớn thời gian làm việc trong trường học, công việc không đơn thuần là một vị trí trong bảng biên chế. Đó còn là một phần của cuộc sống, của những mối quan hệ và sự ổn định gia đình được xây dựng qua nhiều năm.

"Chúng tôi mong muốn việc sắp xếp được thực hiện với lộ trình hợp lý, công khai, minh bạch. Việc bố trí nhân sự cần dựa trên năng lực, chuyên môn và điều kiện thực tế của từng người. Đồng thời, cần có chính sách hỗ trợ đối với những trường hợp chịu nhiều tác động sau sáp nhập", chị C. kiến nghị.

Không giảm người bằng mọi giá

PGS.TS Trần Xuân Nhĩ, nguyên Thứ trưởng Bộ GD-ĐT.

Theo PGS.TS Trần Xuân Nhĩ, nguyên Thứ trưởng Bộ GD-ĐT, trong quá trình sắp xếp, sáp nhập trường học, bên cạnh giáo viên và cán bộ quản lý, đội ngũ nhân viên trường học như kế toán, văn thư, thư viện, thiết bị, y tế học đường, cấp dưỡng… cũng cần được quan tâm đúng mức. Đây là lực lượng trực tiếp bảo đảm hoạt động của nhà trường diễn ra ổn định nhưng thường ít được đề cập khi xây dựng phương án tổ chức lại mạng lưới trường lớp.

Ông Nhĩ cho rằng, việc sắp xếp trường học chắc chắn sẽ tác động đến vị trí việc làm, khối lượng công việc và nơi công tác của một bộ phận nhân viên. Vì vậy, các địa phương cần rà soát cụ thể từng vị trí, xác định nhu cầu nhân sự thực tế của từng trường sau sáp nhập, thay vì thực hiện cắt giảm cơ học theo số lượng đầu mối.

Một trong những giải pháp quan trọng là xây dựng phương án bố trí nhân sự trước khi quyết định sắp xếp. Những vị trí còn thiếu cần được ưu tiên bố trí; trường hợp dôi dư phải có phương án điều chuyển sang cơ sở giáo dục khác phù hợp với chuyên môn, năng lực và điều kiện đi lại. Với những người phải thay đổi vị trí việc làm, cần có thời gian chuyển tiếp và được đào tạo, bồi dưỡng để đáp ứng yêu cầu mới.

Đặc biệt, PGS.TS Trần Xuân Nhĩ lưu ý cần bảo đảm quyền lợi về tiền lương, phụ cấp, bảo hiểm và các chế độ liên quan cho nhân viên trong quá trình điều chuyển. 

Việc thay đổi địa điểm làm việc cũng cần được cân nhắc trên cơ sở khoảng cách địa lý, hoàn cảnh cá nhân và điều kiện thực tế, tránh tình trạng tinh gọn bộ máy nhưng lại tạo thêm áp lực cho người lao động.

Về lâu dài, ngành giáo dục cần hoàn thiện hệ thống vị trí việc làm trong các trường học theo hướng rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm. Đồng thời, có thể tăng cường ứng dụng công nghệ để giảm các công việc hành chính thủ công, qua đó sử dụng hiệu quả đội ngũ nhân viên.

Ông Hồ Tuấn Anh, Hiệu trưởng Trường THCS Quỳnh Phương.

Ông Hồ Tuấn Anh, Hiệu trưởng Trường THCS Quỳnh Phương (phường Quỳnh Mai, Nghệ An), đánh giá, bên cạnh cán bộ quản lý, đội ngũ nhân viên hành chính, văn phòng, thư viện... cần được đặc biệt quan tâm trong quá trình sắp xếp. Đây là nhóm có thể chịu tác động lớn khi nhiều trường được hợp nhất. Trong khi đó, số lượng vị trí việc làm ở một trường sau sáp nhập không thể tăng tương ứng với tổng số nhân sự của các trường cũ.

Vì vậy, theo ông, cùng với việc tạo sự đồng thuận về chủ trương, cần xây dựng lộ trình và chính sách phù hợp để đội ngũ này yên tâm về công việc, thu nhập và tương lai nghề nghiệp.

Đây cũng là bài toán đòi hỏi cách làm nhân văn. Tinh gọn đầu mối không nên chỉ được nhìn từ góc độ giảm số lượng đơn vị, mà cần tính đến việc sử dụng hiệu quả đội ngũ hiện có, tránh tạo ra tâm lý bất an kéo dài trong các nhà trường.

(Còn tiếp)

Tuấn Khang