Sắp ra mắt sách 'Học máy và trí tuệ con người'

Người đứng sau bản dịch đầy tâm huyết này - Thạc sĩ Nguyễn Thị Minh Thúy, Hiệu trưởng Trường THCS & THPT Nguyễn Siêu – là người luôn nỗ lực “chuyển ngữ” những tinh hoa thế giới để kiến tạo nên một hệ sinh thái giáo dục bền vững.

Dịch giả - Nhà giáo Nguyễn Thị Minh Thúy.

Đọc trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo

Hướng tới ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam (21/3), Ngày Sách và Bản quyền Thế giới (World Book and Copyright Day) (23/4) năm nay, chủ đề “Đọc trong kỷ nguyên Trí tuệ nhân tạo” (Reading in the age of AI) trở nên rộn ràng hơn bao giờ hết.

Giữa không khí ấy, phiên bản Việt cuốn sách “Học máy và trí tuệ con người” (Machine Learning and Human Intelligence) của Giáo sư Rosemary Luckin chuẩn bị ra mắt vào ngày 11/4 này trở thành một sự kiện đáng chú ý.

Đây không chỉ là một buổi giới thiệu sách thông thường, mà là lời hồi đáp cho trăn trở của hàng ngàn phụ huynh: “Chúng ta cần dạy gì cho con trẻ khi máy móc đã có thể làm tốt hơn con người ở nhiều lĩnh vực?”.

Cuốn sách, qua sự chuyển ngữ của dịch giả - nhà giáo Nguyễn Thị Minh Thúy, xuất hiện như một “cỗ xe” tin cậy giúp các nhà giáo dục và cha mẹ xuyên qua màn sương mù của tương lai công nghệ.

Bìa sách “Học máy và trí tuệ con người”.

Từ “gieo chữ” đến “dịch chuyển tư duy”

Ít ai biết rằng, cô Nguyễn Thị Minh Thúy, người quyết liệt đưa Nguyễn Siêu - ngôi trường chất lượng cao, song ngữ quốc tế Cambridge trở thành trường học đẳng cấp thế giới (World Class School) lại có khởi nguồn từ những giờ lên lớp say sưa với văn chương.

Với cô Thúy, văn học không chỉ là tác phẩm, mà là “ngôn ngữ của sự thấu cảm”. Cái gốc Ngữ văn đã rèn giũa cho cô khả năng lắng nghe những rung động tinh tế nhất của học trò, đồng thời hun đúc một tư duy duy mỹ trong quản trị.

Cô Thúy gặp gỡ, trao đổi với các thầy cô giáo trong một sự kiện giáo dục.

Tuy nhiên, tình yêu ngôn ngữ không khiến cô trở nên mơ mộng, xa rời thực tế. Ngược lại, nó trở thành công cụ để cô “đọc” được những xu hướng vận động ngầm của giáo dục thế giới.

Năm 2012, quyết định đưa chương trình Cambridge về thí điểm tại Nguyễn Siêu là một “bản dịch” đầy tham vọng. Cô muốn dịch chuyển cả một hệ thống từ việc truyền thụ kiến thức sang khai phóng tư duy.

Ở thời điểm đó, giữa muôn vàn hoài nghi, cô đã thuyết phục phụ huynh bằng chính kết quả của con gái mình – thế hệ học sinh thuần Việt đầu tiên trải nghiệm chương trình quốc tế song song với chương trình Việt Nam.

Người ta thường nhắc đến câu chuyện cô đi bộ 7 tiếng quanh hồ Tekapo (New Zealand) vì áp lực của người dẫn đường. Đó là câu chuyện có thực nhưng cũng là hình ảnh ẩn dụ cho những năm đầu đổi mới tại Nguyễn Siêu. Khi ấy, cô đứng giữa hai dòng nước: Một bên là thành tích hiện hữu của chương trình Việt Nam, một bên là tương lai còn mơ hồ của lộ trình hội nhập.

Và rồi, hiệu trưởng Trường THCS – THPT Nguyễn Siêu quyết định dám buông bỏ vùng an toàn, thực hiện giải pháp “đồng dạy” (co-teaching), đào tạo đội ngũ giáo viên Việt Nam đủ trình độ giảng dạy chương trình quốc tế - một bước ngoặt giúp nhà trường tự chủ về nguồn lực và chất lượng.

Đi tìm "ngôn ngữ chung" cho trí tuệ

Tại sao một Hiệu trưởng bận rộn lại dành tâm sức trực tiếp chuyển ngữ những tác phẩm đầy tính học thuật? Câu trả lời nằm ở khát vọng xây dựng một “ngôn ngữ chung” giữa nhà quản lý, giáo viên và phụ huynh.

Trong bộ sách “Khai mở tư duy – Kiến tạo tương lai”, cô Thúy đã mang về Việt Nam hai triết lý quan trọng:

Với ‘Học tập siêu hiệu quả’ (HPL) và niềm tin “Everyone Can”: Cô khẳng định trí tuệ không phải là món quà chỉ dành cho nhóm nhỏ có “thiên bẩm”. Chỉ cần có phương pháp đúng, bất kỳ đứa trẻ nào cũng có thể trở nên xuất sắc.

Với ‘Học máy và trí tuệ con người’: Cuốn sách của GS. Rosemary Luckin mà cô vừa ra mắt đã định nghĩa lại “đặc quyền” của con người. Trong khi AI mạnh về trí tuệ học thuật, thì con người sở hữu Siêu trí tuệ (Meta-intelligence) – khả năng tự phản tư, thấu cảm và điều phối tư duy.

Một chi tiết tinh tế minh chứng cho tình yêu ngôn ngữ của tác giả chính là việc thống nhất dịch thuật ngữ “intelligence” thành “trí tuệ” thay vì “trí thông minh”. Với cô, “thông minh” là sự nhanh nhạy bẩm sinh, còn “trí tuệ” là sự kết tinh của cả năng lực, kinh nghiệm và đạo đức – một giá trị bền vững hơn nhiều.

Hành trình tới “World Class School”

Năm 2025, khi Nguyễn Siêu chính thức được công nhận là High Performing School (Trường học Siêu hiệu quả), đó không chỉ là danh hiệu, mà là sự xác nhận cho “bản dịch” một giấc mơ giáo dục Việt Nam sang ngôn ngữ đẳng cấp thế giới.

Với tinh thần COPE & RISE (Đương đầu & Vươn lên), với tư cách một nhà quản lý giáo dục, một dịch giả, cô Minh Thúy đã bắc một cây cầu ngôn ngữ và tư duy vững chãi, để tự tin bước ra thế giới, mang theo trí tuệ của thời đại nhưng vẫn giữ vẹn nguyên tâm hồn và cốt cách của người Việt Nam.

Đó chính là tác phẩm tâm huyết mà cô đã, đang và sẽ tiếp tục “chuyển ngữ” cho cuộc đời.

* Mô hình Trí tuệ đan xen của con người (theo GS. Rosemary Luckin) gồm 7 thành tố: Trí tuệ học thuật, trí tuệ xã hội, trí tuệ siêu tri thức, trí tuệ siêu nhận thức, trí tuệ siêu chủ thể, trí tuệ siêu bối cảnh, niềm tin vào năng lực tự thân.

P.V