'Cú hích' cho giáo dục vùng biên cương của Tổ quốc

Học sinh Trường THCS và THPT Bá Thước (Thanh Hóa)

Đặt giáo dục và đào tạo ở vị trí trọng tâm

Theo bà Hà Thị Thu – Hiệu trưởng Trường THCS & THPT Bá Thước (Thanh Hóa), Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI là thời điểm chúng ta nhìn lại chặng đường đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục theo Nghị quyết 29-NQ/TW của Trung ương Đảng và chuẩn bị cho những bước tiến dài hơi trong bối cảnh chuyển đổi số.

“Tôi tin tưởng và kỳ vọng, các đại biểu Quốc hội khóa mới sẽ tiếp tục đặt giáo dục và đào tạo ở vị trí trọng tâm của mọi kế hoạch phát triển” – bà Thu bày tỏ và khẳng định, niềm tin này không đến từ cảm tính, mà dựa trên những quyết sách thực tiễn mà Quốc hội đã thực hiện trong thời gian qua như: Luật Nhà giáo, Nghị quyết số 249/2025/QH15 về phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026 – 2035; Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội để thực hiện đột phá phát triển giáo dục và đào tạo…

Tuy nhiên, đứng trước những thách thức của thời đại mới, bà Thu kỳ vọng vào những cơ chế đột phá hơn nữa, đặc biệt là việc tháo gỡ "nút thắt" về nguồn lực đầu tư cho các vùng lõm về giáo dục.

Trong bức tranh tổng thể của ngành Giáo dục, ông Chu Văn Vụ - Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học Sủng Trà (xã Sủng Máng, Tuyên Quang) – cho rằng, vùng biên giới đất liền là một trong những khu vực chịu nhiều thiệt thòi nhưng lại giữ vị trí chiến lược đặc yếu.

Chủ trương xây dựng và mở rộng hệ thống trường phổ thông dân tộc nội trú liên cấp tại các xã biên giới không đơn thuần là câu chuyện cơ sở vật chất, mà là chiến lược phát triển cho giáo dục nơi phên dậu của Tổ quốc.

Theo ông Chu Văn Vụ, tại các địa phương biên giới, khoảng cách từ nhà đến trường đôi khi được đo bằng cả ngày đường rừng. Nếu không có mô hình nội trú, giấc mơ con chữ của học sinh dân tộc thiểu số sẽ còn dang dở theo những mùa nương rẫy. Trường nội trú chính là "ngôi nhà thứ hai", nơi các em được chăm sóc từ bữa ăn, giấc ngủ đến kỹ năng sống.

Tại đây, học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức văn hóa mà còn được giáo dục về ý thức chủ quyền biên giới ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường. “Khi học sinh được đào tạo bài bản, có tri thức, các em sẽ là "cột mốc sống" khẳng định chủ quyền lãnh thổ” - ông Chu Văn Vụ nhìn nhận.

3 vấn đề cốt lõi

Dù đã có nhiều chính sách ưu tiên nhưng bà Tăng Thị Ngọc Mai – đại biểu Quốc hội khóa XIV thẳng thắn nhìn nhận, giáo dục biên cương vẫn đang đối mặt với những khó khăn mang tính đặc thù. Bà kỳ vọng Quốc hội khóa XVI sẽ tập trung thảo luận và đưa ra lời giải cho 3 vấn đề cốt lõi:

Thứ nhất, quy hoạch mạng lưới trường lớp gắn liền với an ninh. Việc xây dựng trường nội trú vùng biên cần được đặt trong tổng thể quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội và quốc phòng an ninh. Quốc hội cần có những nghị quyết riêng biệt để ưu tiên quỹ đất và nguồn vốn đầu tư công trung hạn cho các dự án trường học tại các xã biên giới đặc biệt khó khăn. Mỗi ngôi trường mọc lên không chỉ là một cơ sở giáo dục, mà còn là một điểm sáng văn hóa, khẳng định sự hiện diện và sức mạnh của hệ thống chính trị.

Thứ hai, đột phá chính sách cho giáo viên vùng đặc biệt khó khăn. Chúng ta không thể yêu cầu sự tận hiến nếu không có sự đãi ngộ tương xứng. Ở đây, giáo viên đang đối mặt với áp lực "ba cùng" (cùng ăn, cùng ở, cùng làm) với học sinh và dân bản, nhưng chế độ phụ cấp đôi khi chưa đủ để họ yên tâm gắn bó lâu dài.

Bà Mai mong Quốc hội sẽ xem xét, ban hành các chính sách đặc thù về lương, phụ cấp thu hút và đặc biệt là nhà công vụ cho giáo viên biên giới. Khi người thầy không còn nặng gánh lo toan cơm áo, họ sẽ dồn toàn bộ tâm huyết cho học trò.

Thứ ba, chuyển đổi số giáo dục vùng khó. Khoảng cách số đang làm gia tăng khoảng cách giáo dục giữa thành thị và miền núi. Kỳ vọng Quốc hội sẽ có những quyết sách mạnh mẽ về hạ tầng viễn thông và thiết bị học tập cho học sinh vùng biên.

“Giáo dục không thể thay đổi trong ngày một ngày hai, nhưng những quyết sách đúng đắn từ Quốc hội có thể tạo ra những bước ngoặt lịch sử. Chúng ta mong muốn nhìn thấy Quốc hội khóa XVI hành động quyết liệt vì sự công bằng trong giáo dục” – bà Mai bày tỏ.

Minh Phong