Sắp không còn xăng dầu 'một giá'?

Doanh nghiệp tự quyết giá bán

Theo Bộ Công Thương, mặc dù thị trường xăng dầu 7 tháng đầu năm cơ bản ổn định, không xảy ra đứt gãy nguồn cung, giá bán lẻ được điều hành phù hợp và quá trình chuyển đổi sang xăng sinh học E10 đạt nhiều kết quả tích cực, nhưng vẫn còn hàng loạt bất cập như quá nhiều tầng nấc trung gian, mua bán lòng vòng, hiện tượng găm hàng, chiết khấu bằng 0 và nhiều doanh nghiệp vi phạm quy định về dự trữ, tồn kho. Bộ Công Thương nhận định thị trường "đòi hỏi phải có sự cải tổ".

Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất của dự thảo Nghị định Kinh doanh xăng dầu vừa được Bộ Công Thương công bố là bỏ cơ chế Nhà nước công bố giá cơ sở định kỳ. Thay vào đó, thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối sẽ tự quyết định và công bố giá bán lẻ trong hệ thống của mình theo công thức được quy định tại Nghị định, đồng thời phải kê khai với cơ quan quản lý để giám sát.

Điều này đồng nghĩa thị trường có thể xuất hiện nhiều mức giá bán lẻ khác nhau giữa các hệ thống phân phối thay vì gần như một mức giá thống nhất trên toàn quốc như hiện nay. Đây cũng là một trong những nội dung Bộ Công Thương đang lấy ý kiến vì liên quan trực tiếp đến cạnh tranh trên thị trường.

Bộ Công Thương đề xuất bỏ cơ chế Nhà nước công bố giá cơ sở định kỳ.

Đối với vùng sâu, vùng xa, giá bán lẻ của thương nhân phân phối không được vượt mức giá cao nhất do thương nhân đầu mối công bố tại cùng địa bàn nhằm bảo đảm an sinh xã hội.

Giảm trung gian, số hóa toàn bộ thị trường

Dự thảo Nghị định cũng đề xuất tổ chức lại hệ thống phân phối theo hướng tinh gọn hơn. Theo đó, các loại hình đại lý bán lẻ, thương nhân nhận quyền bán lẻ và thương nhân phân phối sẽ được sắp xếp lại, giảm các tầng nấc trung gian để hạn chế tình trạng mua bán lòng vòng, nâng cao hiệu quả lưu thông hàng hóa.

Đối với thương nhân đầu mối, dự thảo nâng đáng kể điều kiện gia nhập thị trường. Doanh nghiệp muốn trở thành đầu mối phải có ít nhất 36 tháng hoạt động liên tục với tư cách thương nhân phân phối; sở hữu kho tiếp nhận xăng dầu có sức chứa tối thiểu 15.000 m³; sở hữu ít nhất 10 cửa hàng bán lẻ và bảo đảm tổng nguồn cung tối thiểu 100.000 m³ xăng dầu mỗi năm. Nếu không đáp ứng sản lượng tối thiểu trong hai năm liên tiếp sẽ bị xem xét thu hồi giấy phép.

Dự thảo bổ sung quy định yêu cầu thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối kết nối dữ liệu với Bộ Công Thương, thực hiện kê khai giá, báo cáo trực tuyến về nguồn hàng, tồn kho, hệ thống phân phối nhằm xây dựng hệ thống quản lý xăng dầu quốc gia, phục vụ giám sát thị trường theo thời gian thực.

Một điểm mới khác là định hướng phát triển cửa hàng bán lẻ xăng dầu thành hạ tầng thương mại đa dịch vụ, thay vì chỉ kinh doanh xăng dầu như hiện nay. Theo Bộ Công Thương, đây là xu hướng tất yếu nhằm nâng cao hiệu quả khai thác hạ tầng và đa dạng hóa dịch vụ phục vụ người dân.

Theo kế hoạch, sau khi Nghị định được ban hành, Bộ Công Thương sẽ đồng thời triển khai các quy định về niêm yết giá, kê khai giá, hóa đơn điện tử, quản lý chất lượng xăng E10, Hệ thống quản lý xăng dầu quốc gia, cũng như các quy chuẩn kỹ thuật đối với cửa hàng và bồn chứa xăng dầu.

Dương Hưng