Sản xuất không đủ tiêu dùng, chuyên gia cảnh báo Anh dễ rơi vào khủng hoảng lương thực

Theo Báo cáo An ninh lương thực đầu tiên của Anh công bố năm 2021, nước này chỉ tự cung được khoảng 54% nhu cầu thực phẩm.

Trong khi đó, nhiều quốc gia phát triển như Mỹ, Pháp hay Australia có khả năng tự cung tự cấp hoàn toàn nếu cần.

So với các nước châu Âu, mức độ tự chủ lương thực của Anh cũng thuộc nhóm thấp. Điển hình, dù mật độ dân số ở mức cao, Hà Lan vẫn tự cung được khoảng 80% nhu cầu thực phẩm, còn Tây Ban Nha đạt khoảng 75%.

Phát biểu tại một hội nghị của Liên minh Nông dân quốc gia ở Birmingham ngày 7/3, giáo sư Lang cho rằng Anh chưa thực sự coi trọng vấn đề này.

Theo ông, trong nhiều năm qua hệ thống chính sách của Anh mặc nhiên dựa vào giả định rằng các nước khác sẽ cung cấp lương thực khi cần. Cách tiếp cận này có thể giúp giảm chi phí trong thời bình, nhưng lại khiến hệ thống dễ tổn thương khi xảy ra khủng hoảng.

Trong khi đó, nhiều quốc gia đã xây dựng kho dự trữ lương thực để ứng phó với chiến tranh, ô nhiễm thực phẩm hoặc thiên tai.

Thụy Sỹ hiện duy trì lượng lương thực dự trữ đủ cung cấp cho toàn bộ dân số trong ba tháng và đang có kế hoạch nâng lên mức một năm.

Ngược lại, khuyến cáo chính thức của chính phủ Anh chỉ yêu cầu mỗi hộ gia đình dự trữ thực phẩm đủ dùng trong ba ngày.

Dù vậy, chính phủ hiện chưa đặt mục tiêu cụ thể về mức tự chủ lương thực. Bộ trưởng Môi trường Emma Reynolds cho biết, London muốn thúc đẩy sản xuất trong nước, đặc biệt ở lĩnh vực rau quả và chăn nuôi gia cầm, song không đưa ra tỷ lệ tự cung cụ thể.

Bên cạnh đó, sản lượng một số mặt hàng nông nghiệp chủ chốt tại Anh như lúa mì, thịt bò, thịt gia cầm và rau củ đều giảm trong năm qua.

Các chuyên gia cảnh báo, chỉ cần một gián đoạn nhỏ trong nguồn cung cũng có thể gây hậu quả nghiêm trọng, thậm chí dẫn tới bất ổn xã hội.

Một báo cáo do giáo sư Lang thực hiện cho Ủy ban Chuẩn bị quốc gia cho thấy, hệ thống cung ứng thực phẩm của Anh phụ thuộc nhiều vào một số doanh nghiệp lớn.

Trên toàn quốc có hơn 12.000 siêu thị nhưng phần lớn nguồn hàng chỉ được phân phối thông qua 131 trung tâm logistics.

Chỉ riêng 9 tập đoàn bán lẻ lớn đã chiếm gần 95% thị trường thực phẩm. Nếu một hoặc hai doanh nghiệp lớn gặp sự cố, hoặc các trung tâm phân phối bị gián đoạn do tấn công mạng hay máy bay không người lái, nguồn cung thực phẩm cho người dân có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Báo cáo cũng chỉ ra ngân sách dành cho công tác phòng vệ dân sự hiện chiếm chưa tới 0,003% tổng chi tiêu quốc phòng của Anh, bao gồm chuẩn bị cho các tình huống khẩn cấp như chiến tranh.

Theo Giáo sư Lang, hiện cũng không có quy định pháp lý rõ ràng buộc chính quyền phải bảo đảm nguồn cung lương thực cho người dân trong trường hợp khủng hoảng.

Ngoài ra, Brexit được cho là khiến Anh dễ tổn thương hơn trước các cú sốc nguồn cung. Việc rời Liên minh châu Âu (EU) làm giảm trợ cấp cho nông dân và khiến việc nhập khẩu thực phẩm từ đối tác thương mại lớn nhất trở nên khó khăn hơn.

Ngoài ra, phân tích của Đại học Sussex chỉ rõ, nhập khẩu nông sản từ EU đã giảm trung bình gần 9% mỗi năm trong ba năm sau Brexit.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu khiến việc trồng trọt tại Nam Âu và Bắc Phi ngày càng khó khăn do hạn hán và thời tiết cực đoan, các quốc gia phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu như Anh có nguy cơ chịu tác động nặng nề.

Năm 2023, nước này từng đối mặt với tình trạng thiếu rau và salad khi thời tiết xấu tại Tây Ban Nha và Bắc Phi làm gián đoạn nguồn cung.

(theo The Guardian)

Trung Anh