'Săn UAV' bằng Su-57: Nga đang dùng tiêm kích tàng hình cho nhiệm vụ chưa từng có?

Thông tin về việc Nga sử dụng tiêm kích thế hệ 5 Su-57 để đối phó máy bay không người lái tầm xa tại khu vực Omsk vào đầu tháng 7 vừa qua đang thu hút sự chú ý.

Omsk nằm sâu trong lãnh thổ Nga, cách biên giới Ukraine 2.500 km. Tuy nhiên, một số chi tiết về nhiệm vụ này chưa được xác nhận độc lập.

Nếu thông tin được xác nhận, đây sẽ là cách sử dụng đáng chú ý đối với Su-57. Máy bay được phát triển chủ yếu cho nhiệm vụ chiếm ưu thế trên không, tấn công mục tiêu mặt đất và thực hiện các nhiệm vụ trong môi trường tác chiến phức tạp.

Việc đưa một tiêm kích thế hệ 5 vào nhiệm vụ chống UAV cho thấy yêu cầu bảo vệ không phận có thể đang mở rộng.

UAV tầm xa tạo ra một bài toán khác với máy bay chiến đấu truyền thống. Chúng có thể bay hàng nghìn km để tấn công các mục tiêu nằm sâu trong lãnh thổ đối phương.

Khi phạm vi hoạt động mở rộng, khu vực cần bảo vệ cũng tăng lên, khiến việc bố trí mạng lưới phòng không trở nên phức tạp hơn.

Trong trường hợp Omsk, khoảng cách 2.500 km từ biên giới Ukraine là chi tiết đặc biệt đáng chú ý. Một UAV có thể vượt qua nhiều lớp phòng thủ trước khi tiếp cận khu vực mục tiêu.

Việc sử dụng tiêm kích để tuần tra hoặc đánh chặn có thể bổ sung thêm một phương án đối phó bên cạnh các hệ thống phòng không mặt đất.

Su-57 có lợi thế về tốc độ, khả năng hoạt động ở độ cao lớn và hệ thống cảm biến được thiết kế cho tác chiến trên không.

Nếu được giao nhiệm vụ săn UAV, máy bay có thể sử dụng những năng lực vốn được phát triển cho nhiệm vụ không chiến để tìm kiếm và đánh chặn mục tiêu có tốc độ thấp hơn.

Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa Su-57 là lựa chọn tối ưu cho mọi nhiệm vụ chống UAV.

Một tiêm kích hiện đại có chi phí vận hành cao hơn nhiều loại phương tiện được thiết kế chuyên biệt cho mục tiêu bay không người lái. Hiệu quả vì thế còn phụ thuộc vào loại UAV, phương thức phát hiện và cách tổ chức lực lượng.

Điểm đáng chú ý hơn nằm ở sự thay đổi của môi trường tác chiến. Khi UAV tầm xa có thể xuất hiện ở những khu vực cách xa tiền tuyến hàng nghìn km, các lực lượng không quân phải tính đến những nhiệm vụ trước đây không phải ưu tiên hàng đầu.

Su-57 cũng có thể trở thành một mắt xích trong mạng lưới phòng thủ rộng hơn, thay vì chỉ thực hiện nhiệm vụ không chiến truyền thống.

Máy bay có thể phối hợp với radar mặt đất, hệ thống phòng không và các phương tiện khác để phát hiện, theo dõi và xử lý mục tiêu trên không.

Dù vậy, cần thận trọng với những thông tin chưa được xác nhận độc lập. Hiện chưa có đủ dữ liệu công khai để kết luận Su-57 đã được sử dụng thường xuyên cho nhiệm vụ săn UAV tại Omsk, cũng như chưa thể đánh giá hiệu quả thực tế của phương thức này.

Nếu được xác nhận, câu chuyện Su-57 săn UAV sẽ đáng chú ý không phải vì một tiêm kích thế hệ 5 được dùng để bắn một mục tiêu giá rẻ.

Điều quan trọng hơn là nó phản ánh cách chiến tranh UAV đang buộc các lực lượng quân sự phải thay đổi cách bảo vệ những khu vực nằm rất sâu phía sau chiến tuyến.

Việt Hùng