RUSI: Israel trước thách thức chiến lược khi kho tên lửa có thể cạn kiệt vào cuối tháng Ba

Vụ thử hệ thống tên lửa Arrow 3 tại Alaska, Mỹ ngày 28/7/2019. Ảnh tư liệu: AFP/TTXVN

Tỷ lệ đánh chặn cao

Theo AFP, quân đội Israel khẳng định các báo cáo cho rằng nước này thiếu hụt tên lửa đánh chặn là chưa chính xác, đồng thời nhấn mạnh họ vẫn đủ năng lực duy trì hoạt động phòng thủ trong thời gian dài. Tuy vậy, nhiều chuyên gia nhận định cuộc chiến đã khiến nguồn lực của Israel và các đồng minh bị bào mòn đáng kể, đặc biệt là các loại tên lửa đánh chặn tầm xa.

Israel hiện vận hành hệ thống phòng không nhiều tầng, được thiết kế để đối phó với các mối đe dọa ở nhiều độ cao khác nhau. Tầng cao nhất là hệ thống Arrow, trong đó Arrow 2 có thể đánh chặn cả trong khí quyển và ngoài không gian, còn Arrow 3 chuyên tiêu diệt mục tiêu ngoài khí quyển. Bên dưới là David’s Sling, chuyên xử lý các mục tiêu tầm trung như UAV, tên lửa đạn đạo tầm ngắn và tên lửa hành trình. Lớp phòng thủ thấp nhất là Vòm Sắt (Iron Dome), vốn nổi tiếng với khả năng đánh chặn rocket và đạn pháo tầm ngắn.

Ngoài ra, các hệ thống của Mỹ như THAAD cũng được cho là đã được triển khai để hỗ trợ Israel. Theo Chuẩn tướng dự bị Pini Yungman, người từng tham gia phát triển mạng lưới phòng không Israel, quốc gia này hiện được bảo vệ bởi hệ thống phòng thủ nhiều lớp trên toàn lãnh thổ. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận không có hệ thống nào đạt hiệu quả tuyệt đối.

Dù vậy, tỷ lệ đánh chặn khoảng 92% được đánh giá là vượt kỳ vọng. Từ khi xung đột bùng phát cuối tháng 2, Iran đã phóng hơn 400 tên lửa đạn đạo về phía Israel. Phần lớn thiệt hại tại Israel đến từ mảnh vỡ rơi xuống, song trong số 19 dân thường thiệt mạng, hơn một nửa là do các tên lửa lọt qua lưới phòng thủ.

Nguy cơ cạn kiệt tên lửa đánh chặn

Theo phân tích của Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh (RUSI), Israel cùng các đồng minh đã tiêu tốn lượng lớn vũ khí chỉ trong thời gian ngắn. Trong 16 ngày đầu xung đột, tổng số đạn dược được sử dụng ước tính lên tới hơn 11.000 đơn vị, trị giá khoảng 26 tỷ USD.

Đáng chú ý, các loại tên lửa đánh chặn tầm xa và vũ khí chính xác cao đang tiến gần tới mức cạn kiệt. Trung tá Không quân Mỹ Jahara Matisek cho biết điều này có thể buộc liên quân phải điều máy bay tiến sâu hơn vào không phận Iran, đồng thời chấp nhận nguy cơ bị tấn công nhiều hơn ở phía phòng thủ.

Việc sản xuất các tên lửa đánh chặn cao cấp như Arrow gặp nhiều hạn chế do quy trình phức tạp và thời gian chế tạo kéo dài. Mỗi tên lửa Arrow 2 có giá khoảng 1,5 triệu USD, trong khi Arrow 3 lên tới 2 triệu USD. Theo các chuyên gia, nút thắt không chỉ nằm ở chi phí mà còn ở năng lực sản xuất, vốn không thể mở rộng nhanh như các ngành công nghiệp tiêu dùng.

Phân tích của RUSI cho thấy Israel có thể đã sử dụng tới hơn 80% kho dự trữ tên lửa Arrow trước chiến tranh và có nguy cơ cạn kiệt hoàn toàn vào cuối tháng 3 nếu xung đột tiếp diễn.

Hệ thống phòng không tầm trung David’s Sling tại căn cứ không quân Hatzor, Israel. Ảnh: AFP/TTXVN

Tăng tốc sản xuất và điều chỉnh chiến lược

Trước áp lực nguồn cung, Israel đã đẩy nhanh sản xuất tên lửa đánh chặn, đặc biệt sau cuộc tấn công của Hamas hồi tháng 10/2023. Giới chức quốc phòng nước này cho rằng với năng lực hiện tại, họ có thể sản xuất tên lửa nhanh hơn Iran chế tạo tên lửa đạn đạo.

Tuy nhiên, thực tế chiến trường cho thấy không phải hệ thống nào cũng vận hành hoàn hảo. Một sự cố kỹ thuật của David’s Sling đã khiến tên lửa Iran xuyên thủng phòng tuyến và đánh trúng các khu vực ở miền Nam như Dimona và Arad. Dimona được cho là nơi đặt cơ sở hạt nhân chưa công bố của Israel.

Theo truyền thông Israel, quân đội nước này đôi khi chủ động sử dụng David’s Sling thay vì Arrow để tiết kiệm các tên lửa đánh chặn đắt đỏ hơn.

Các chuyên gia nhận định Israel hiện có ba hướng tiếp cận nhằm duy trì khả năng phòng thủ: kết hợp linh hoạt các hệ thống đánh chặn để tránh thiếu hụt nghiêm trọng, không đánh chặn các mục tiêu rơi xuống khu vực không có dân cư và tăng cường tấn công nhằm làm suy giảm năng lực quân sự của Iran trước khi kho dự trữ phòng không bị cạn.

Trong bối cảnh xung đột chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, bài toán cân bằng giữa phòng thủ hiệu quả và duy trì nguồn lực đang trở thành thách thức chiến lược lớn đối với Israel.

Bảo Hân/Báo Tin tức và Dân tộc